Kusudi la Ubatizo ni nini? (Sehemu ya 1)

[Maelezo ya Mhariri: Makala haya ni awamu ya kwanza katika mfululizo wa sehemu mbili kutoka kwa kitabu cha AP kitakachotolewa hivi karibuni Baptism & the Greek Made Simple.]

“Basi, enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba, na Mwana, na Roho Mtakatifu, na kuwafundisha kushika yote niliyowaamuru ninyi; na tazama, mimi nipo pamoja nanyi siku zote, hata ukamilifu wa dahari. Amina” (Mathayo 28:19-20).

Tangazo hili la Yesu kabla tu ya kuondoka kwake Duniani linajumuisha “maagizo ya kuandamana” kwa mitume katika kutangaza kuenea kwa Ukristo katika karne ya kwanza. Iliyowekwa ndani ya “Agizo Kuu” hili ni mojawapo ya sharti kuu la kuokolewa: ubatizo wa maji. Maneno hususani yaliyoonyeshwa na Yesu yanatoa ufafanuzi katika kuhakikisha umuhimu wa ubatizo.

Vihusishi vya Sasa vya Kigiriki

Fikiria matumizi ya Mathayo ya vitenzi katika kifungu hiki. Katika Kigiriki, kitenzi kinaonyesha kitendo jinsi kinavyohusiana na kitenzi kikuu.Vitenzi sasa vinaonyesha kitendo kinachotokea wakati mmoja na kitendo cha kitenzi kikuu. Fikiria uthibitisho ufuatao wa jambo hili muhimu na wanasarufi mashuhuri wa Kigiriki:

• J. Gresham Machen [mwanatheolojia wa mapema wa karne ya 20, profesa wa Agano Jipya katika Seminari ya Princeton, mwanzilishi wa Seminari ya Kitheolojia ya Westminster, mwandishi wa sarufi ya Kigiriki Kigiriki cha Waanzilishi cha Agano Jipya]—“Neno la sasa la usemi, kwa hiyo, linatumiwa ikiwa tendo limeonyeshwa na kishirikishi kinawakilishwa kama kinachofanyika wakati huo huo na kitendo kinachoonyeshwa na kitenzi kikuu, bila kujali kama kitendo kinachoashiriwa na kitenzi kikuu ni cha zamani, cha sasa au cha baadaye.”
• Ray Summers [profesa wa karne ya 20 wa Agano Jipya na Kigiriki katika Seminari ya Kitheolojia ya Southwestern Baptist, Southern Baptist Theological Seminary, na Chuo Kikuu cha Baylor, mwandishi wa sarufi ya Kigiriki Essentials of New Testament Greek]—“Wakati wa kutenda katika vitenzi umeonyeshwa katika uhusiano wa kitendo cha kiima na kitendo cha kitenzi kikuu…. Kitenzi cha sasa kinaonyesha kitendo ambacho  kinalingana na kitendo cha kitenzi kikuu.”
• H.E. Dana na Julius Mantey [maprofesa wa seminari ya Wabaptisti wa karne ya 20 wa Ufafanuzi wa Agano Jipya, waandishi wa sarufi ya Kigiriki A Mwongozo wa Sarufi ya Agano Jipya la Kigiriki]—“Tendo la wakati mmoja linalohusiana na kitenzi kikuu kwa kawaida huonyeshwa na sasa hivi.”
• A.T. Robertson [profesa mashuhuri wa mapema wa karne ya 20 wa Agano Jipya katika Seminari ya Kitheolojia ya Southern Baptist, mwandishi wa Sarufi Fupi ya Agano Jipya la Kigiriki pamoja na Sarufi ya Agano Jipya la Kigiriki katika Nuru ya Utafiti wa Kihistoria]—“Neno la sasa linapata wakati kutoka kwa kitenzi kikuu.”
• James Hadley [profesa wa Kigiriki wa karne ya 19 huko Yale, mshiriki wa Kamati ya Marekani ya marekebisho ya Agano Jipya na rais wa Jumuiya ya Mashariki ya Marekani; mwanaisimu wa kiwango cha kwanza, anayejua Kigiriki, Kilatini, Sanskrit, Kiebrania, Kiarabu, Kiarmenia, na lugha kadhaa za Kiselti]—“Vitenzi vishirikishi huashiria wakati kiasi na kile cha kitenzi ambacho hutegemea. Vitenzi vishirikishi vilivyopo na timilifu vinaashiria wakati kiasi uliopo, wakati wa kishirikishi cha aorist uliopita , wakati ujao kinasaba kinacho jamani.
• William Goodwin [msomi wa kitamaduni wa karne ya 19 na profesa wa Eliot wa Kigiriki katika Chuo Kikuu cha Harvard, mkurugenzi wa kwanza wa Shule ya Kiamerika ya Mafunzo ya Kale huko Athens, rais wa Jumuiya ya Falsafa ya Marekani]—“Nyakati za neno shirikishi…zipo, zimepita, au wakati ujao kilinganishi na wakati wa kitenzi ambacho vimeunganishwa nacho.”
• William Mounce [msomi wa Kigiriki wa Agano Jipya wa karne ya 21, aliongoza kamati ya tafsiri ya ESV, aliongoza Programu ya Kigiriki katika Seminari ya Kitheolojia ya Gordon-Conwell, na mwandishi wa Basics of Biblical Greek]—[T]wakati wake wa neno shiriki unahusiana na wakati wa kitenzi kikuu. Kitenzi cha sasa kinaelezea kitendo kinachotokea wakati mmoja na kitenzi kikuu.”
• Raphael Kuhner [msomi wa kitambo wa Kijerumani wa karne ya 19 aliyeelimishwa katika Chuo Kikuu cha Göttingen, aliyefundishwa katika Hanover Lyceum, alitayarisha sarufi kubwa ya Kigiriki yenye vitabu viwili iliyotafsiriwa na William Jelf, na toleo la tatu lililopanuliwa katika mabuku manne lililotolewa na Friedrich Blass na. Bernhard Gerth]—“Kitendo au hali inayoashiriwa na kitenzi, kwa hivyo, kawaida  ni kabla ya kitenzi ambacho kimeunganishwa nacho, wakati fulani hupatana.
• James Moulton [mtaalamu wa falsafa na msomi wa Kigiriki wa mapema wa karne ya 20, Mkufunzi katika Chuo cha Didsbury, Fellow of King’s College, Cambridge, Greenwood Profesa wa Hellenistic Greek and Indo-European Philology katika Chuo Kikuu cha Manchester, Doctor of Letters, Chuo Kikuu cha London. Imetolewa Prolegomena, buku la kwanza katika mfululizo unaosifiwa sana Sarufi ya Kigiriki ya Agano Jipya]—“kitendo cha mstari katika kitenzi, kinachounganishwa na kitenzi chenye kikomo katika wakati uliopita au wa sasa, hushiriki katika wakati wake mkuu.”10Ingawa mengi zaidi yanaweza kutajwa,11 maoni haya kutoka kwa wanasarufi ya Kigiriki wanaoheshimika wa karne mbili zilizopita yanaonyesha ukweli rahisi lakini fulani kuhusu matumizi ya vitenzi katika lugha ya Kigiriki ya Agano Jipya. Robison alionyesha matumizi sawa kati ya mababa wa mitume.

Kabla ya kugeukia sarufi ya Kigiriki ya Mathayo 28:19-20, fikiria mifano ifuatayo katika Kiingereza inayoonyesha kazi ya kitenzi cha sasa kama kinavyohusiana na kitenzi kikuu:

Mfano #1: “Nenda utengeneze pancakes, ukichanganya unga kwenye bakuli la porcelaini, ukimimina kwenye griddle.”

“Tengeneza (pancakes)” hutumika kama kitenzi kikuu cha sentensi. “Kuchanganya” na “kumwaga” ni vihusishi vilivyopo. Wanarejelea kitendo kinachotokea wakati mmoja na kitenzi kikuu. Kwa maneno mengine, “kuchanganya kugonga” na “kuimimina kwenye griddle” hufafanua jinsi ya kufikia kitendo cha kitenzi kikuu. Kuchanganya unga na kuimimina kwenye grili hakurejelei kitendo kinachofuatia kitendo cha kitenzi kikuu. Hazitokei baada ya pancake kutayarishwa. Badala yake, zinawakilisha vitendo vinavyolingana na kitendo cha kitenzi kikuu.

Mfano #2: “Nenda kusafisha yadi, kukata nyasi, kuchambua majani.”

Kitenzi kikuu cha sentensi hii ni “safi (yadi)” ikifuatiwa na vitenzi viwili vya sasa “kukata” na “kuweka”. Kwa kuwa vihusishi vilivyopo, “kukata kata” na “raking” huwakilisha kitendo ambacho hutokea pamoja na kitendo cha kitenzi kikuu. Baba haagizi mtoto wake kusafisha yadi, na kisha baada ya kufanya hivyo, kukata yadi na kutafuta majani. Badala yake, kufyeka ua na kuchakata majani kunaonyesha jinsi kitendo cha kitenzi kikuu (safisha yadi) kinavyoweza kupatikana.

Tukigeukia sasa sarufi ya Kigiriki ya Mathayo 28:19-20, Bwana wetu alitoa agizo la lazima lililo katika kitenzi kikuu matheteusate frommatheteuo—“kufanya wanafunzi.”Mitume walipaswa kwenda ulimwenguni pote na “kufanya wanafunzi.” Yesu alifafanua agizo hili kwa kutumia maneno  mawili yaliyopo: “kufundisha” na “kubatiza.” Mwanachuoni wa Mbaptisti wa Kusini wa Kigiriki cha Agano Jipya A.T. Robertson anasema vihisishi hivi viwili katika kifungu hiki ni “vitenzi vishirikishi,” yaani, vinabainisha namna, njia, au mbinu ambayo kwayo kitendo cha kitenzi kikuu kinakamilishwa. Samuel Green alikubali, akiorodhesha Mathayo 28:19 kama mfano wa matumizi ya “modal”, “kuweka wazi jinsi hatua iliyotolewa ilitekelezwa.”15 Dana na Mantey wanasema kwamba “Modal Participle” “inaweza kuashiria namna ambayo tendo la kitenzi kikuu hutimizwa.”16 Kwa hiyo, wao hubainisha hali ambayo kwayo kitendo cha kitenzi kikuu kinafikiwa (pia “namna au njia”).Zingatia kwamba msomaji wa Kiingereza anaweza kujaribiwa kufasiri amri ya Yesu kumaanisha kwamba mitume walikuwa wa kwanza  kufanya wanafunzi, yaani, kuwageuza watu kuwa Wakristo, kisha kuwabatiza, kisha ya hiyo ya kuwabatiza, kuwabatizwa]] walikuwa  wa Kikristo  walikuwa   wa kuwafundisha Kikristo. Hata hivyo, sarufi ya Kigiriki ya kifungu, yaani, tafsiri ya Kigiriki ya Mathayo iliyoongozwa na roho ya matamshi ya Yesu (labda ya Kiaramu), ina uzito mkubwa dhidi ya tafsiri hii na inafafanua kwa ufupi maana iliyokusudiwa ya Yesu.18

Kitenzi kikuu cha sentensi, “fanya wanafunzi,” kinafuatwa na vitenzi viwili vya sasa vinavyowakilisha vitendo vinavyotokea wakati mmoja na kitendo cha kitenzi kikuu. “Kufundisha” (didaskontes) na “kubatiza” (batidzontes) ni matendo yanayotokea wakati mmoja na “kufanya wanafunzi,” yaani, yanaonyesha kile ambacho Yesu alimaanisha alipowaagiza mitume waende kotekote katika mataifa na kuwaongoa watu. Ili kufanya wanafunzi, mitume walitakiwa kuwafundisha watu Injili, kutia ndani ulazima wa kushika amri zote za Yesu, na kuwabatiza katika maji. Watu hao ambao walitii vitendo hivi viwili walifanywa kuwa wanafunzi. Alexander Bruce, mwanatheolojia Mskoti wa karne ya 19 na mwenyekiti wa Apologetics and New Testament Exegesis katika Free Church Hall huko Glasgow, ambaye aliandika ufafanuzi kuhusu Mathayo katika mfululizo wa Nicoll The Expositor’s Greek. Testament, iliandika: “ubatizo hali ya uanafunzi = kufanya wanafunzi kwa kubatiza.”Katika ufafanuzi wake kuhusu Agano la Kigiriki, msomi mwingine wa karne ya 19, Mwingereza, mwanatheolojia, na mchambuzi wa maandishi, Henry Alford, alibainisha haswa kuhusu Mathayo 28:19-20: “Maneno haya mawili…vipanzi vya sharti za au muhimu.” Kwa maneno mengine, kufundishwa na kubatizwa ndiyo masharti ya kuwa mfuasi. Kama Matthew Poole alivyoeleza: “fanya wanafunzi…lazima wawe wa kwanza kwa kuhubiri na kuwaelekeza katika kanuni za imani ya Kikristo…. Siwezi kuwa na akili zao, wanaofikiri kwamba watu wanaweza kubatizwa kabla ya kufundishwa…. Walipaswa kwanza kuhubiri na kubatiza kati ya Wayahudi, na kisha kuwafanya mataifa yote kuwa wanafunzi.” Kwa hiyo, John Lightfoot alieleza: “Fanyeni wanafunzi: Waleteni kwa ubatizo…. Wanapokuwa chini ya ubatizo, hawako tena chini ya ukafiri; [ubatizo] huweka tofauti kati ya wale ambao chini ya ufuasi wa Kristo, na wale ambao sio.” Au kama mwanazuoni wa Wabaptisti wa Uingereza na profesa wa Ufafanuzi wa Agano Jipya G.R. Beasley-Murray alibainisha: “vitenzi vishiriki vinaelezea namna ambavyo mfuasi anafanywa…. Ni wakati msikiaji anapoamini na kubatizwa ndipo anakuwa mfuasi kamili; ambayo ni sawa na kusema kwamba mfuasi anafanywa hivyo katika ubatizo kwa imani…. Kubatiza ni kwa njia ambayo kwayo mtu anafanywa kuwa mwanafunzi.”

Mwanatheolojia Mmarekani, mhudumu wa Presbyterian aliyewekwa rasmi, na mhitimu wa Seminari ya Teolojia ya Princeton, Albert Barnes, alieleza umuhimu wa vitenzi katika ufafanuzi wake: “Neno hili kwa njia sahihi linamaanisha mwanafunzi, au kuwafanya wanafunzi. Hata hivyo, hilo lilipaswa kufanywa kwa kufundisha, na kwa kusimamia desturi ya ubatizo.” R.C.H. Lenski, msomi wa Kilutheri ambaye mfululizo wa vitabu 12 vya fafanuzi juu ya Agano Jipya (kutoka kwa mtazamo wa kimapokeo wa Kilutheri) una tafsiri halisi ya maandishi ya Kigiriki, aonelea hivi: “Basi visehemu viwili vya njia hutaja jinsi mataifa yote yanavyopaswa kufanywa wanafunzi; kwa kuwabatiza na kwa kuwafundisha.”Profesa wa Mafunzo ya Agano Jipya katika Seminari ya Theolojia ya Dallas, mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa Kituo cha Utafiti wa Maandiko ya Agano Jipya, Daniel Wallace, anasisitiza kwamba vitenzi viwili (kubatiza na kufundisha)

haipaswi kuchukuliwa kama hali ya mhudumu. Kwanza, haziendani na muundo wa kawaida wa vihusishi vya hali ya mhudumu (zina wakati uliopo na hufuata kitenzi kikuu). Na pili, kwa wazi yana maana nzuri kama vishiriki vya njia: yaani, njia ambayo wanafunzi walipaswa kufanya wanafunzi.”

R.T. Ufaransa, msomi wa Agano Jipya na Mkuu wa Wycliffe Hall, Oxford, anaeleza kwamba “Kubatiza na ‘kufundisha’ (mstari 20) ni vitenzi vishirikishi vinavyotegemea kitenzi kikuu, kuwafanya wanafunzi; zinabainisha zaidi kile kinachohusika katika uanafunzi.” Na A. Lukyn Williams anaona kwa ufahamu: “Matheteusate ya lazima ya aorist inaweza kutenganishwa na viambishi viwili vifuatavyo, ‘kubatiza’ na ‘kufundisha’…. Ushiriki wa sasa unaonyesha njia ya kufundwa katika ufuasi,wafanyeni wanafunzi kwa kuwabatiza.” Au kama vile Profesa wa Norrisian wa Divinity katika Cambridge na Lord Bishop wa Winchester, Edward Harold Browne, alivyoeleza katika Kamusi ya Biblia ya Smith yenye kuheshimiwa sana: “Fanyeni wanafunzi kutoka kwa mataifa yote kwa kuwabatiza…Walipaswa kufanywa wanafunzi. , alikubaliwa katika ushirika wa dini ya Kristo, kwa ubatizo.” Na Heinrich Meyer, mwanatheolojia Mprotestanti mashuhuri Mjerumani, katika Kritisch-ex-egetischer Kommentar zum Neuen Testament yake, aliona kwamba ni katika “kubatiza” ambapo “kufuasa” ni. ili kukamilishwe, si jambo ambalo lazima lifanyike baada ya matheteuste.

Kwa kuzingatia mazingatio haya ya kiisimu, chunguza sentensi tatu zifuatazo pamoja:

• Nenda ukatengeneze chapati, ukichanganya unga kwenye bakuli la porcelaini, ukimimina kwenye kingo.”
• “Nenda ukasafishe ua, ukikata nyasi, ukikata majani.”
• “Nendeni mkafanye wanafunzi…, mkiwabatiza…, na kuwafundisha….”

Sasa uliza na ujibu maswali matatu kulingana na sarufi pekee:

• Panikizi zinaweza kutengenezwa bila kuchanganya unga na kumwaga unga kwenye grili? Jibu: Hapana.
• Je, ua unaweza kusafishwa bila kukata nyasi na kupasua majani? Jibu: Hapana.
• Je, wanafunzi wa Kristo wanaweza kufanywa bila kuwafundisha na kuwabatiza? Jibu: Hapana.

[itaendelea]

Maelezo ya Mwisho

1 “Mshiriki hana wakati peke yake. Wakati na mshiriki ni jamaa tu; hupata wakati wake kutokana na kitenzi ambacho kinatumiwa.”—William Davis (1923), Sarufi ya Beginner of the Greek New Testament (New York: Harper & Row), p. 99; cf. John Huddilston (1961), Essentials of New Testament Greek (New York: Macmillan), p. 73.

2 J. Gresham Machen (1923), Kigiriki cha Agano Jipya kwa Wanaoanza (Toronto: Macmillan), ukurasa wa 105-106, emp. aliongeza.

3 Ray Summers (1950), Essentials of New Testament Greek (Nashville, TN: Broadman Press), ukurasa wa 89-90, emp. aliongeza.

4 H.E. Dana na Julius Mantey (1955), Sarufi Mwongozo ya Agano Jipya la Kigiriki (Toronto: Macmillan), p. 230, mfano. aliongeza.

5 A.T. Robertson (1909), Sarufi Fupi ya Agano Jipya la Kigiriki (New York: A.C. Armstrong & Son), p. 197.

6 James Hadley (1885), Sarufi ya Kigiriki kwa Shule na Vyuo (New York: D. Appleton), uk. 272, italiki katika asili., emp. aliongeza.

7 William Goodwin (1893), Sarufi ya Kigiriki (Boston: Ginn & Company), p. 275, italiki katika asili.

8 William Mounce (2003), Misingi ya Kigiriki cha Kibiblia (Grand Rapids, MI: Zondervan), p. 255, mfano. aliongeza.

9 Raphael Kuhner (1872), Sarufi ya Lugha ya Kigiriki, trans. B.B. Edwards & S.H. Taylor (New York: D. Appleton & Co.), p. 471, italiki katika asili., emp. aliongeza.

10 James H. Moulton (1906), Sarufi ya Kigiriki cha Agano Jipya: Prolegomena (Edinburgh: T.&T. Clark), toleo la pili, uk. 126, empe. aliongeza.

11 k.m., Ernest Burton (1898), Syntax of the Moods and Tenses in New Testament Greek (Edinburgh: T.&T. Clark), p. 54; H.P.V. Nunn (iliyochapishwa tena mwaka wa 1973), Sintaksia Fupi ya Kigiriki cha Agano Jipya (Cambridge: Cambridge University Press), uk. 123; Jeremy Duff (2005), Elements of New Testament Greek (Cambridge: Cambridge University Press), p. 85.

12 Henry Robison (1913), Sintaksia ya Shiriki katika Mababa wa Kitume (Chicago: Chuo Kikuu cha Chicago), ukurasa wa 11.

13 James Moulton (1919), Sarufi ya Kigiriki cha Agano Jipya: Ajali na Uundaji wa Neno (Edinburgh: T.&T. Clark), 2:400.

14 A.T. Robertson (1934), Sarufi ya Agano Jipya la Kigiriki katika Nuru ya Utafiti wa Kihistoria (Nashville, TN: Broadman), p. 1128.

15 Samuel Green (1886), Mwongozo wa Sarufi ya Agano la Kigiriki (New York: Fleming H. Revell), uk. 332.

16 ukurasa 228. Pia Curtis Vaughan na Virtus Gideon (1979), Sarufi ya Kigiriki ya Agano Jipya (Nashville, TN: Broadman), ukurasa 157,160—“Neno shirikishi la mazingira (wakati fulani huitwa ‘adverbial’) hufafanua mazingira ambayo kitendo cha kitenzi hufanyika…. Kitenzi kishirikishi kinaweza kuwa modal, kuashiria namna ambayo kitendo cha kitenzi kikuu kinatekelezwa.” Msomi wa kale Herbert Weir Smyth alikubali hivi: “Neno shirikishi la hali huonyesha tu hali au namna kwa ujumla. Inaweza kumaanisha mahusiano mengine mbalimbali, kama vile wakati, njia, njia, sababu, madhumuni, makubaliano, hali, nk. Muda unaoashiriwa na kitenzi hulingana tu na ule wa kitenzi tawala;” “Kitendo kilichobainishwa na kitenzi kishirikishi kwa ujumla kinapatana (mara chache hutangulia au kufuatiwa) na kile cha kitenzi kikuu”—(1963), Sarufi ya Kigiriki (Cambridge: Harvard University Press), ukurasa wa 457,419.

17 Ona pia Burton, uk. 172—“Neno shirikishi linaloeleza namna au njia mara nyingi huashiria kitendo sawa na kile cha kitenzi kikuu…. [A] inaheshimu utendaji wake wa muundo ni kishiriki cha njia au njia. Pia Cleon Rogers Mdogo na Cleon Rogers III (1998), The New Linguistic and Exegetical Key to Greek New Testament (Grand Rapids, MI: Zondervan), p. 66.

18 “Vitenzi viwili au zaidi…visivyounganishwa na kaiv, mara nyingi…huunganishwa kwa kitenzi kikuu kimoja”—George Winer (1870), A Treatise on the Grammar of the New Testament Greek, trans. W.F. Moulton (Edinburgh: T.&T. Clark), uk. 433. Lange anabainisha kuwa “hakuna kaiv kabla ya didavskonte$, hivyo kwamba kubatiza na  bawileishi</em> kinachoratibu mfululizo ,           zinazofuata   zinazofua Wana), 1:558. Tena, kwa maneno mengine, yote mawili yanatokea sanjari na “kufanya wanafunzi.”

19 Mpangilio wa maneno katika Kigiriki unaweza kunyumbulika zaidi kuliko katika Kiingereza (“Uhuru wa Kigiriki kutoka kwa kanuni bandia na mwitikio wake kwa mchezo wa akili hauonekani vizuri zaidi kuliko mpangilio wa maneno katika sentensi”—Robertson, 1934, uk. 417), ambayo inaeleza mfuatano wa neno “kubatiza” linalotokea kabla ya mshiriki “kufundisha,” ingawa katika wakati halisi mtu angepaswa kufundishwa kimantiki kabla ya kubatizwa. Uzuri mmoja wa Kigiriki cha Koine ni jinsi vitenzi vishirikishi vinavyopunguza mkanganyiko huu kwa kupata “wakati” wao kutokana na kitendo cha kitenzi kikuu. Tena, Robertson alibainisha kuhusu viambishi vya aristi: “Si lazima kusisitiza jambo…kwamba mpangilio wa kiima si kitu” (ukurasa 861). Kwa kuwa vihusishi vyote viwili katika tukio hili ni vishirikishi zilizopo, zote zinarejelea shughuli ambayo lazima ihusishwe na kitendo cha kitenzi kikuu. Ingawa wanafuata kitenzi, kitendo chao hakiwezi kutokea baada ya kitenzi kikuu. (Kihusishi cha siku zijazo kinaweza kutumikia kazi hiyo ipasavyo).Ni lazima vitendo vyote vitendeke kwa pamoja na “kufanya wanafunzi.” Hakuna uhalali wa kiisimu uliopo wa kupeana kitendo cha mojawapo ya vitenzi vilivyopo (“kubatiza”) kuwa kinatokea kwa wakati mmoja na kitenzi kikuu huku kikitaja kitendo cha kitenzi kishirikishi kingine (“kufundisha”) kama kinachotokea baada ya kitendo cha kitenzi kikuu. . Kumbuka zaidi, kama hoja ya ufafanuzi, kwamba vitenzi viwili vilivyopo havionyeshi kitendo cha wakati mmoja na Waandishi wengine wanaonyesha kuchanganyikiwa juu ya jambo hili kwa kuweka “mafundisho” kwa mafundisho ya baada ya ubatizo. Ingawa Agano Jipya kwa hakika linahitaji waongofu wapya waendelee na masomo na mafundisho baada ya kuongoka, matumizi ya Yesu ya vitenzi zilizopo yanaonyesha kwamba Alikuwa anarejelea mafundisho ambayo ni muhimu mwanzoni ili kumwezesha mtu kuwa mfuasi Wake. “Kubatiza” na “kufundisha” ni muhimu ili kuwa mfuasi wa Kristo. Msomi wa Agano Jipya William Hendriksen alifupisha jambo hili kwa ufupi: “Katika muundo kama huo itakuwa ni makosa kabisa kusema kwamba kwa sababu neno kubatiza linatangulia neno kufundisha, kwa hiyo ni lazima watu wabatizwe kabla ya kufundishwa…. Dhana ‘kubatiza’ na ‘kufundisha’ ni shughuli mbili tu, katika kuratibu, lakini zote ziko chini ya ‘kufanya wanafunzi.’ William Hendriksen (1973), Ufafanuzi wa Injili Kulingana na Mathayo (Grand Rapids, MI: Baker), ukurasa 1000, italiki katika asili. Ingawa Carson hutuma ishara tofauti kuhusiana na jambo hili, angalau anasema kwa uwazi kwamba “matheteuo inahusisha kuhubiri na kuitikia…. Agano Jipya haliwezi kupata mfuasi ambaye hajabatizwa au ambaye hajafundishwa. Kwa kweli, nguvu ya amri hiyo ni kuwafanya wanafunzi wa Yesu wawe na daraka la kufanya wanafunzi wa wengine, kazi inayotia ndani ubatizo na maagizo”—D.A. Carson (1984), Matthew katika The Expositor’s Bible Commentary, ed. Frank Gaebelein (Grand Rapids, MI: Zondervan), 8:597.

Stanley Porter alieleza kwamba “sintaksia labda inaonyesha kwamba tendo la zile sehemu mbili za maneno linapatana kimantiki kwa kuwa matendo mawili ya kubatiza na kufundisha yanaonyesha, angalau kwa sehemu, maana ya kufanya wanafunzi,” na hivyo kuingiza katika “fasiri” yake. tafsiri” kabla tu ya “kubatiza” neno “pamoja na” (ukurasa 251-252). Ijapokuwa anaishia kutumia “mafundisho” kwa maagizo ya utii baada ya ubatizo, anamalizia kwa kufaa: “Amri ya kufanya wanafunzi inafafanuliwa na dhana nyingine mbili kuu, zinazowekwa katika kisarufi kwa vitenzi viwili: ubatizo na mafundisho”—(2015), Uchambuzi wa Kiisimu. ya Agano Jipya la Kigiriki (Grand Rapids, MI: Baker), ukurasa 253. Ona zaidi kwamba maneno ya Marko ya “Agizo Kuu” yaweka “kuhubiri Injili” sawa na “kufanya wanafunzi” kwa Mathayo. Kwa hiyo ambapo Mathayo anafanya wanafunzi kwa kufundisha na kubatiza, Marko amewaokoa watu kwa kuwahubiria Injili, na kuwafanya waamini na kubatizwa. Mathayo na Marko walikusudia kusema jambo lile lile.Angalia kwa muhtasari: Hata kama kisa thabiti cha kiisimu kinaweza kufanywa kuthibitisha kwamba “kufundisha” kunarejelea fundisho la baada ya kuongoka baada ya ubatizo, hata hivyo,  muundo wa ubatizo unabaki vile vile, kwa kuwa “kubatiza” hutokea wakati mmoja na “kufanya wanafunzi, ” yaani, ubatizo ni muhimu kwa wokovu, ukionyesha wakati ambapo mwamini aliyetubu anakuwa mfuasi wa Kristo.

20 Alexander Bruce (hakuna tarehe), The Expositor’s Greek Testament, ed. W. Robertson Nicoll (Grand Rapids, MI: Eerdmans), 1:339.

21 Henry Alford (1874), Alford’s Greek Testament (Grand Rapids, MI: Baker, 1980 iliyochapishwa tena), 1:306, emp. aliongeza.

22 Matthew Poole (hakuna tarehe), Ufafanuzi kuhusu Biblia Takatifu: Matthew-Revelation (Peabody, MA: Hendrickson), 3:146.

23 John Lightfoot (uchapishaji upya wa 1979), Ufafanuzi wa Agano Jipya kutoka Talmud na Hebraica: Matthew-Mark (Grand Rapids, MI: Baker), uk. 379-380, italiki katika asili.

24 G.R. Beasley-Murray (iliyochapishwa tena mwaka wa 1976), Ubatizo katika Agano Jipya (Grand Rapids, MI: Eerdmans), ukurasa 88-89, italiki katika asili. Hakika inafungua macho kwa mchungaji maarufu wa Kibaptisti na Rais wa Seminari ya Kitheolojia ya Southern Baptist mwishoni mwa karne ya 19, John Broadus, kukiri kazi isiyopingika ya kisarufi ya vitenzi vilivyopo katika kifungu hiki (“’kufundisha kwa kubatiza… kwa mafundisho’ ; na wengi sana wanaielewa”) ili kutupilia mbali maana ya wazi ya lugha ili kukwepa mgongano kati ya imani yake ya kibinafsi na maneno ya Mola wetu. John Broadus (1886), Maoni kuhusu Injili ya Mathayo (Philadelphia, PA: American Baptist Publication Society), ukurasa 594.

25 Albert Barnes (iliyochapishwa tena mwaka wa 1956), Maelezo kuhusu Agano Jipya: Matthew na Mark (Grand Rapids, MI: Baker), p. 323, italiki katika asili.

26 R.C.H. Lenski (1943), Ufafanuzi wa Injili ya Mtakatifu Mathayo (Minneapolis, MN: Augsburg), ukurasa 1173. Au kama Johann Albrecht Bengel alivyosema: “Kitenzi, maqhteuvein, humaanisha kufanya wanafunzi; inajumuisha ubatizo na  kufundisha”—(1858), Gnomon of the New Testament (Edinburgh: T.&T. Clark), 1:489, italiki katika asili, emp. aliongeza. Akizungumzia “fanya wanafunzi,” Eiselen asema: “Fanyeni wanafunzi. Hii inaeleza wajibu mpana ambao kubatiza na kufundisha ni sehemu yake”—Frederick Eiselen, mhariri. (1929), The Abingdon Bible Commentary (New York: Abingdon-Cokesbury Press),ukurasa 995, italiki katika asili.

27 Daniel Wallace (1996), Sarufi ya Kigiriki Zaidi ya Misingi (Grand Rapids, MI: Zondervan), p. 645, italiki katika asili., emp. aliongeza.

28 R.T. France (1985), The Gospel According to Matthew (Grand Rapids, MI: Eerdmans), 2002 reprint,ukurasa 414, italiki katika asili.

29 A. Lukyn Williams (1961 kuchapishwa tena), “Matthew,” The Pulpit Commentary, ed. H.D.M. Spence na J.S. Exell (Grand Rapids, MI: Eerdmans), p. 645, italiki katika asili., emp. aliongeza.

30 Frederick Meyrick (1868), “Ubatizo,” katika Kamusi ya Biblia ya William Smith, mch. na mh. H.B. Hackett (Grand Rapids, MI: Baker, 1971 iliyochapishwa tena), 1:236,240, emp. aliongeza. Pia A.J. Maas (1898), The Gospel According to Matthew (St. Louis, MO: B. Herder), uk. 315.

31 Heinrich Meyer (1881), Ufafanuzi Muhimu na wa Kifafanuzi kuhusu Agano Jipya: Injili ya Mtakatifu Mathayo (Edinburgh: T.&T. Clark), p. 301, italiki katika asili.

---

Published November 15, 2024