Wema wa Mungu na Jehanamu ya Milele
Q.
Mungu “mwema” anawezaje kumhukumu mtu motoni milele?
A.
Marehemu Bertrand Russell, Mwingereza mashuhuri mwathirika, aliandika chapisho dogo lililoitwa Why I Am Not A Christian.Mojawapo ya sababu alizotaja za kutoamini kwake ni kwamba Yesu Kristo alifundisha kwamba kuna moto wa mateso wa milele kwa waovu. Russell hangeweza kupatanisha fundisho la Kristo kuhusu hilo na dhana ya kibiblia ya Mungu mwenye haki na mfadhili; kwa hiyo, alikataa fundisho la Yesu na akaelekea kwenye imani kwamba hakuna Mungu. Russell, aliyeishi maisha ya kuachwa bila kujali, alirudia maoni ya Kaini: “Adhabu yangu ni kubwa kuliko niwezavyo kustahimili.” Kwa msingi huo, akawa mpinzani mwenye bidii wa dini ya kweli.
Tatizo la kupatanisha adhabu ya milele na wema wa Mungu pia limekuwa na athari kubwa kwa ulimwengu wa kidini. Dini nyingi, kama vile Mashahidi wa Yehova, Waadventista Wasabato, na World-Wide Church of God (Armstrongism), zimekataa fundisho la adhabu ya milele ya waovu. Hata makanisa ya Kristo yamekuwa na watetezi wao wa mtazamo huu potofu (tazama Fudge, 1982).
BAADHI YA HOMINA ZA HOMINEM
Hoja ya ad hominem (inayomaanisha, “kwa mwanamume”) ni aina ya hoja inayotumika kulenga kutolingana kwa mpinzani. Hebu, mwanzoni mwa mjadala huu, tutumie vile kwa kushirikiana na nadharia ya “hakuna kuzimu”.
Kwanza kabisa, msingi mkuu wa fundisho la kutokuadhibu milele ni dhana kwamba dhana kama hiyo inakinzana na haki ya kweli. Hoja inaweza kuandaliwa kama hii. Biblia inazungumza juu ya Mungu “mwema” na “mwema”; pia inafundisha fundisho la jehanamu ya milele. Nafasi hizi mbili ni za kipekee. Kwa hiyo, Maandiko hayalingani, na hayawezi kuwa ya kweli. Hata hivyo, tunasisitiza kwamba wale wanaobishana hivyo wana wajibu wa kutetea matumizi yao ya maneno “haki” na “nzuri.” Je, sifa hizi za wahusika zinapaswa kupimwa kwa kiwango cha nani? Wakosoaji wa Biblia lazima wasiruhusiwe kuwa “kamusi za kitheolojia kwao wenyewe”! Mawazo yao yanategemea tu mawazo yao ya kibinafsi ya jinsi wema na haki vinapaswa kuonyeshwa. Ikiwa ni kweli kwamba Maandiko yanafundisha kwamba Mungu ameweka adhabu ya milele kwa watu waovu wasioweza kutubu; na ikiwa ni kweli vile vile kwamba Biblia inathibitisha haki na wema wa Yehova, basi lazima ifuate kwamba adhabu ya milele haipatani na asili ya Mungu. Inapingana tu na hisia potovu za wanaume za wema/haki.
Pili, hakuna mtu (mtu mwenye kutilia shaka au vinginevyo) aliye tayari kukiri kwamba watenda maovu hawastahili aina yoyote ya adhabu. Inatambulika kuwa hakuna jamii inayoweza kuishi katika mazingira kama haya. Je, mbakaji, mnyang’anyi, na muuaji ataambiwa: “Ni kweli, umefanya makosa, lakini sisi (jamii) hatutakuadhibu kwa makosa yako. Huo ungekuwa dhuluma.”? Je, kuna yeyote anayebisha kwamba kusiwe na matokeo yanayotokana na mwenendo wa uhalifu? Sivyo kabisa! Kwa hiyo, inakubalika kwamba “adhabu” haipatani na haki ya kweli.
Tatu, acheni tuchukue hoja zetu hatua moja zaidi. Je, ni kweli kwamba haki ya kweli inaweza kutolewa hata wakati adhabu ya mtu mwovu imeongezwa zaidi ya muda uliohusika hasa katika kutenda kosa lake? Je, sisi, kwa mfano, katika mfumo wetu wa haki ya jinai, tunamwuliza muuaji: “Bwana, ilikuchukua muda gani kumuua mke wako?”—na kisha kugawa kifungo chake ipasavyo? Je, haki ingedumishwa kwa njia hiyo? Bila shaka sivyo. Hapa, basi, jambo kuu ni—haki ya kweli, ikiunganishwa na wema wa kweli, huruhusu uwezekano kwamba mkosaji anaweza kuhitajika kupata adhabu ambayo ni ndefu sana kuliko muda wa uovu wake. Kwa hivyo, suala la kweli sio adhabu kwa kila mtu, au hata adhabu ya muda mrefu; bali ni adhabu ya milele. Mwenye kushuku (au mtu anayependa vitu vya kidini) anataka tu kumwambia Mungu kwamba adhabu itakuwa ya muda gani! Hata hivyo, kumbuka, katika mfumo wa haki ya kweli, mkosaji haruhusiwi kujiwekea hukumu!
KESI YA MILELE ADHABU KWA MUNGU MWENYE HAKI
Kwa kuwa hakuna mtu aliyewahi kurudi kutoka kwa wafu ili kujadili uzoefu wake binafsi, suala hili si lile linaloweza kutatuliwa kwa mawazo ya kibinadamu; badala yake, ni lazima kuamuliwa kwa ufunuo wa kimungu. Wakati data husika ya kibiblia inapokusanywa, itaonekana, hata kutoka kwa mtazamo wa jaundi ya mwanadamu, kwamba ukweli wa adhabu ya milele haupingani na tabia ya Mungu mwenye haki. Kesi yetu itawekwa wazi katika mfululizo wa mapendekezo yanayohusiana.
Asili na Anguko la Mwanadamu
Mwanadamu aliumbwa kwa mfano wa Mungu (Mwanzo 1:26), kwa hiyo, yeye ni kiumbe wa hiari. Ana uwezo wa kuchagua jema au baya. Yoshua aliwapa Israeli changamoto, “Chagueni hivi leo mtakayemtumikia” (Yoshua 24:15). Ubinadamu haukupangwa kuasi; badala yake, wanadamu “wametaka” kukataa mpango wa Mbinguni wa kuishi katika Dunia hii (ona Mathayo 23:37; Yohana 5:40). Mwanadamu aliumbwa mnyofu, lakini kwa ujumla ametafuta njia ya uovu (Mhubiri 7:29). Kuna, hata hivyo, matokeo yanayohusiana na aina hii ya shughuli.
Dhambi na Asili ya Mungu
Biblia inafundisha kwa uwazi kwamba Mungu ni kiumbe mtakatifu kabisa ( Isaya 6:4; Ufunuo 4:8 ), yaani, yuko tofauti kabisa na uovu. Utakatifu wake unaonyeshwa katika masimulizi mengi katika Maandiko. Pale Sinai, pengo kati ya Mungu na Israeli wenye dhambi lilisisitizwa waziwazi (Kutoka 19:12-25). Mpangilio wa hema, pamoja na mahali pake patakatifu na patakatifu pa patakatifu (makao ya Mungu—Kutoka 25:22) hakika ulikusudiwa kuwafundisha Waebrania kuhusiana na asili takatifu ya Yehova (Kutoka 26:33).
Utakatifu wa Bwana haupendekezi tu kwamba Yeye binafsi hawezi kutenda dhambi (Yakobo 1:13), lakini pia inamaanisha kwamba hawezi kupuuza uasi kana kwamba haujawahi kutokea. Nabii Habakuki alitangaza hivi kwa Yehova: “Macho yako ni safi mno hata usiweze kutazama uovu [yaani, kwa kupendelea—WJ]; huwezi kuvumilia mabaya” (1:13, NIV). Mungu hafurahii uovu ( Zaburi 5:4 ), na wale wanaojiingiza humo watapata kisasi chake ( Zaburi 11:6,7 ). Biblia inathibitisha kwamba kumwagwa kwa ghadhabu ya kimungu juu ya wasiomcha Mungu ni, kwa kweli, “ufunuo wa hukumu ya haki ya Mungu” (Warumi 2:5).
Dhambi Hutenganisha Mtu na Mungu
Wanadamu walipochagua kutenda dhambi, walifanya uamuzi wa kutengwa na Muumba mtakatifu. Nabii alisema wazi kwamba, “maovu yenu yamewafarikisha ninyi na Mungu wenu, na dhambi zenu zimeuficha uso wake msiuone” (Isaya 59:2). Katika msemo wa kibiblia, neno “kifo” kwa ujumla huashiria utengano wa aina fulani. Roho ikiuacha mwili, mwili umekufa (Yakobo 2:26). Vivyo hivyo, mtu anapoingia katika hali ya dhambi, anakuwa amekufa kiroho (Waefeso 2:1) kwa kuwa, kwa tendo hilo, ameamua kujitenga na Mungu. Kumbuka, kuanzisha huku kwa utengano hakukulazimishwa na Muumba wetu; ni jukumu letu kabisa.
Kuzimu—Kutengana Kwa Mwisho
Uvuvio unaelezea adhabu ya kuzimu kama “mauti ya pili” (Ufunuo 20:14), ambayo inaonyesha kwamba ni utengano wa mwisho kutoka kwa Mungu. Hili limesisitizwa kwa nguvu katika vifungu kadhaa vya Agano Jipya. Katika mfano wa wanawali, wale wanawali wasio tayari ambao “walilala” (yaani, walikufa), walipoamshwa na ujio wa Bwana-arusi, walitaka kuingia katika uwepo Wake, lakini mlango ulifungwa, na walikataliwa ushirika huo (Mathayo 25). :1-13). Watumishi wasio na faida “watatupwa nje” (Mathayo 25:30), na watamsikia Bwana akisema: “Ondoka kwangu …” (Mathayo 25:41). Paulo alieleza hivi. Wale wasiomjua Mungu na wasiotii injili, “watapata adhabu, maangamizo ya milele, na kutoka kwa uso wa Bwana na utukufu wa nguvu zake” (2 Wathesalonike 1:9). Kutengana huku kwa kudumu kutoka kwa Mungu ni mwendelezo wa utengano ambao waasi aliukuza katika maisha haya. Bwana hawajibiki kwa uamuzi huo wa kizembe!
Hofu Kubwa ya Kutengwa na Mungu
Je, inawezekanaje kuelezea hali ya kiroho ya kufukuzwa kutoka kwenye uwepo wa Mwenye Kuu wa Ulimwengu? Kutengwa na Yehova ndilo jambo kuu la kutisha. Ni kujitenga na kila kitu kilicho safi na kizuri, kila kilicho sawa na kizuri, na kila kitu kinacholeta furaha na utulivu. Walakini, ni uzoefu wa kiroho, na kwa kuwa akili ya mwanadamu hufanya kazi kwenye safu ya nyenzo, kwa kweli hatuko tayari kufahamu uzito wa hali kama hiyo. Kwa hiyo, Mungu ametumia mifano ifaayo kueleza mateso ya kuzimu.
Makao ya kiroho ya waovu ni hali ya maumivu, shida, na huzuni (Zaburi 116:3). Ina sifa ya aibu na dharau (Danieli 2:2), eneo la mateso (Yona 2:2). Kuzimu ni mahali pa giza la nje ambapo kuna kilio na kusaga meno (Mathayo 23:30), kwa hakika ni nyanja ya moto wa milele (Mathayo 25:41), ambapo “mdudu” (mfano wa kutafuna uchungu) hafanyi. kufa (Marko 9:48). Waovu wanaelezwa kupigwa kwa kupigwa (Luka 12:47-48); ni wapokeaji wa ghadhabu na ghadhabu ya Mungu; wanapata dhiki na uchungu (Warumi 2:8-9); na wanapata adhabu kama onyesho la kisasi cha Bwana (2 Wathesalonike 1:8-9). Kuzimu ni mahali pa mateso ambapo hakuna pumziko lolote linalojulikana (Ufunuo 14:10-11). Ingawa haingekuwa onyesho la ufafanuzi wa kuwajibika kutafsiri tamathali za usemi zilizoorodheshwa hapo juu, mtu kamwe hapaswi kusahau kwamba ishara imekusudiwa kusisitiza hofu kuu ya kuachwa na Mungu. Aidha, takwimu bila shaka hazitendi haki kwa ukweli halisi wa jinamizi hili la milele!
Je, Adhabu ni ya Milele kwa Muda wake?
Kama ilivyoonyeshwa hapo awali, pingamizi kuu kwa fundisho la kuzimu ni asili yake ya milele. Je, mateso yanapaswa kuendelea bila mwisho? Je, ni kweli kwa mtu kuadhibiwa milele wakati amejitolea tu kwa maovu kwa muda mfupi? Fikiria swali hili kwa muda. Je, Mungu ndiye mwenye haki katika kuwapa raha ya milele je ni nani wamemtumikia kwa muda tu katika ulimwengu huu? Sijawahi kusikia Bwana akishtakiwa kwa ukosefu wa haki katika tukio hili! Ni lazima isisitizwe tena, suala si lile linaloweza kuamuliwa kwa hoja ya kibinafsi ya hisia za kibinadamu zenye upendeleo. Biblia lazima itoe jibu.
Maandiko yanathibitisha kwa uwazi asili ya kudumu ya malipizi ya kiungu. Aibu na adhabu ya watu waovu itakuwa ya milele (Danieli 12:2; Mathayo 25:46). “Milele” kihalisi humaanisha “kuwapo siku zote.” Ona tofauti yake na “ya muda” katika 2 Wakorintho 4:18. Dai linatolewa, hata hivyo, kwamba “milele” haimaanishi kila wakati kile ambacho ni cha asili isiyo na mwisho kabisa. Ni kweli, lakini katika visa hivyo vyote tunajifunza uhakika huo, si kutokana na asili ya neno lenyewe, bali kutokana na habari ya ziada katika Maandiko. Muktadha siku zote ndio mwamuzi wa mwisho wa maana ya neno lolote. Katika Mathayo 25:46, adhabu ya “milele” ya waovu inalinganishwa na uzima wa “milele” (yaani, ushirika na Mungu) wa wenye haki. Hapa, ni wazi, zote mbili hazina mwisho kwa muda. Zaidi ya hayo, Yesu alikazia kwamba katika kuzimu, uchungu haukomi (Marko 9:48), na Yohana asema kwamba moshi wa “mateso” ya wafungwa wa kuzimu “hupanda juu” (wakati wa sasa wa Kigiriki hukazia tendo lenye kuendelea) “milele. na milele” (Ufunuo 14:11). Linganisha muda wa ibada ya furaha inayofafanuliwa katika Ufunuo 4:8-10 .
Pia, asili ya nafsi inabishana kwa adhabu ya milele. Fikiria yafuatayo: (a) Mwanadamu hawezi kufa kabisa, kama watu wanaopenda vitu wanavyodai. Ikiwa hivyo ndivyo, mtu mmoja angeweza kumuua mwingine na kumwangamiza kabisa. Kristo alitangaza, hata hivyo: “Wala msiwaogope wauuao mwili, lakini hawawezi kuiua na roho; [KUMBUKA: Neno “haribu” halimaanishi maangamizo. “Wazo si kutoweka bali ni uharibifu, upotevu, si wa kuwa, bali wa ustawi” (Vine, 1940,ukurasa 302).] Ni lazima mtu ahitimishe kwamba nafsi haifi. (b) Katika mojawapo ya mazungumzo ya Bwana na Masadukayo, Yeye alisema kwamba katika ufufuo watu “hawafi tena: kwa maana ni sawa na malaika” (Luka 20:36). Ni wazi kabisa kwamba kuna kitu kuhusu mwanadamu ambacho kinaishi milele. (c) Petro alipotaka kuhimiza utauwa katika wanawake Wakristo, alipendekeza kwamba wanapaswa kuvikwa mavazi yasiyoharibika ya roho ya upole na utulivu (1 Petro 3:4). Haionekani inafaa kabisa kwamba roho yenye kuharibika ivikwe mavazi yasiyoharibika. Maana kuhusu hali ya kudumu ya roho ni dhahiri. (d) Yesu alisema juu ya Yuda Iskariote kwamba ingekuwa bora kwake kama hangezaliwa kamwe (Mk 14:21). Ikiwa msaliti huyo hakuwako kabla ya kuanza kuwa mwanadamu, na ikiwa angetoweka wakati wa kifo, kwa nini ingekuwa bora kama hangezaliwa kamwe? Maneno ya Bwana yanaonyesha waziwazi kwamba nafsi ya Yuda, katika hali ya mateso, ingeokoka kifo cha mwili wake.
Hatimaye, asili ya mwili uliofufuliwa inadai kwamba adhabu kwa waovu ni ya milele. Katika 1 Wakorintho 15:52, Paulo anathibitisha kwamba wafu wanafufuliwa “wasioweza kuharibika” (1 Timotheo 1:17, ambapo neno hilo linatumiwa na Mungu). Mahali pengine tunaambiwa kwamba wasio haki watafufuliwa (Yohana 5:28-29; Matendo 24:15), na Kristo alikubali adhabu ya nafsi na mwili katika kuzimu (Mathayo 10:28). Mambo haya yote yanaongoza tu kwenye hitimisho kwamba ikiwa kuna adhabu baada ya kifo kabisa, basi lazima iwe ya milele katika muda wake—isipokuwa inaweza kuonyeshwa kwamba kuna mpango fulani wa wokovu katika hali hiyo. Na kwa mtazamo huo, hakuna ushahidi kabisa! Kwa kweli, Biblia inafundisha kinyume kabisa. (a) Baada ya kifo, hukumu inafuata—si nafasi ya pili ya wokovu (Waebrania 9:27). (b) Baina ya makao ya Hadean ya wale wanaokufa wakiwa wameokolewa, na wale wanaokufa wamepotea, “kuna shimo kubwa lililowekwa” (hali kamili ya wakati katika Agano la Kiyunani inasisitiza hali ya kudumu ya utengano), na kifungu kutoka kwa ulimwengu mmoja. ndani ya mwingine ni jambo lisilowezekana (Luka 16:26). Zaidi ya hayo, yule tajiri katika mahali pale pa mateso alikiri kwamba ndugu zake waliorudi duniani walihitaji kufanya maandalizi wakati wa safari yao ya kidunia; alijua hakuna mpango wa ukombozi baada ya kifo (ona Luka 16:28-31). (c) Katika mfano wa wanawali (Mathayo 25:1 na kuendelea), wale “walisinzia na kulala usingizi” (mfano wa kufa) katika hali ambayo haijatayarishwa, waliamka (yaani, walifufuliwa—Danieli 12:2) kwa usahihi huohuo. hali, kwa hiyo, walikatazwa kuingia pamoja na Bwana-arusi (Kristo). Hakuna fursa ya utii baada ya kifo!
Haki ya Kimungu Inaonyeshwa kwa Adhabu ya Usawa
Kipimo cha ziada katika utafiti huu hakika lazima kiwe kile cha “digrii za adhabu.” Maandiko yanafundisha kwamba adhabu ya milele italingana na inavyostahili. Yesu alisema kwamba katika “siku ya hukumu” itakuwa “istahimilivu zaidi” kwa miji hiyo ya kipagani ambayo ilikuwa imepokea ushawishi mdogo wa kiroho, kuliko ile miji iliyomkataa licha ya kuona matendo yake ya ajabu (Mathayo 11:22-24). Katika mojawapo ya vielezi vyake vilivyo wazi, Bwana alisimulia kuhusu mtumishi fulani ambaye alijiendesha kwa njia isiyofaa. Bwana wake alipokuja na kumkuta hajajitayarisha, alimpa adhabu. Kisha Kristo akasema maneno haya: “Na mtumwa yule aliyejua mapenzi ya bwana wake, asijiweke tayari, wala kuyafanya mapenzi yake, atapigwa sana; lakini yeye asiyejua, na kufanya yanayostahili mapigo, atapigwa kidogo. Na yeyote aliyepewa vingi, kwake huyo vitatakwa vingi, na ambaye wamekabidhiwa vingi, kwake huyo watataka na zaidi” (Luka 12:47-48). Kristo alionyesha kwamba kulikuwa na viwango tofauti vya uwajibikaji alipomwambia Pilato: “Yeye aliyenikabidhi kwako ana dhambi kubwa zaidi” (Yohana 19:11). Mwandishi wa Waebrania alizungumza juu ya wale ambao wangepokea “adhabu kali zaidi” (10:29), na Yakobo alionya hivi: “Ndugu zangu, wengi wenu msiwe walimu, mkijua ya kuwa sisi tutapokea hukumu kubwa zaidi” (3:1). Jambo moja tunaloweza kuwa na hakika nalo, hata katika adhabu ya waovu, Hakimu wa Dunia yote atafanya yaliyo sawa (Mwanzo 18:25).
Wema wa Mungu Unaakisiwa Katika Msalaba
Hakuna mtu—kimantiki na kiufanisi—anayeweza kubishana dhidi ya wema wa Yehova mbele ya msalaba. Kama ilivyoonekana hapo awali, utakatifu na haki ya Uungu inadai kwamba dhambi ishughulikiwe. Malipo yanayofaa kwa mema na mabaya ni ushahidi kwamba “yuko Mungu ahukumuye duniani” (ona Zaburi 58:10,11). Tatizo ni—Mungu mwenye haki anawezaje kuzuia kumpeleka mwanadamu mwasi kuzimu? Jibu ni—kupitia kazi ya ukombozi ya Yesu Kristo. Paulo alithibitisha, katika Warumi 3:21-26, kwamba Mungu ameonyesha haki yake kwa kumweka Kristo kuwa kipatanisho kwa dhambi. Katika tendo hili la upendo, anahifadhi haki yake mwenyewe, lakini, wakati huo huo, anakuwa Mwenye kuhesabia haki wale ambao, kwa njia ya imani, wanamtii Mwana wake (rej. Waebrania 5:8-9).
Kristo alipokufa msalabani, haikuwa kwa ajili ya dhambi yoyote ambayo Yeye binafsi alikuwa amefanya. Ingawa alijaribiwa katika mambo yote kama sisi, hakuwa na dhambi (Waebrania 4:15). Petro alipoandika kwamba Yesu “hakutenda dhambi,” alitumia wakati wa maneno unaodokeza kwamba Bwana hakutenda dhambi—hata mara moja (1 Petro 2:22)! Isaya alikazia tena na tena hali ya badala ya kifo cha Bwana alipoandika: “Bali alijeruhiwa kwa makosa yetu, alichubuliwa kwa maovu yetu; adhabu ya amani yetu ilikuwa juu yake; na kwa kupigwa kwake sisi tumepona…. BWANA ameweka juu yake maovu yetu sisi sote” (Isaya 53:5-6). Nabii alipotangaza kwamba “uovu” wetu umewekwa juu ya Mwana wa Mungu, alitumia tamathali ya usemi inayojulikana kama metonymy (jambo moja linawekwa kwa ajili ya lingine)—katika kesi hii, sababu inawekwa kwa ajili ya matokeo. Kwa maneno mengine, Mungu hakuweka dhambi zetu juu ya Kristo, bali aliweka adhabu ya makosa yetu juu ya Mwanawe pale Kalvari. Kristo alibeba “kuzimu” yetu karne ishirini zilizopita. Kwa hiyo, licha ya ukweli kwamba wenye dhambi wote wanastahili kupotea, Bwana ametoa njia ya “kuepuka hukumu ya kuzimu” (tazama Mathayo 23:32). Tena tunasisitiza—hakuna mtu anayeweza kubishana dhidi ya upendo wa Mungu kwa nuru ya zawadi yake isiyoneneka pale msalabani!
Wakati data zote zinakusanywa na kuchambuliwa kwa usawa, fundisho la adhabu ya milele halipingani na tabia ya Muumba.
MAREJEO
Fudge, Edward (1982), The Fire That Consumes (Houston, TX: Providential Press).
Vine, W.E. (1940), An Expository Dictionary of New Testament Words (Westwood, NJ: Revell).
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
