Wajibu wa Mwanaume na Mwanamke: Jinsia katika Biblia

Katika zaidi ya nusu karne, utamaduni wa Marekani umepata urekebishaji mkubwa wa maadili na uelekezaji upya wa viwango vya maadili na kiroho. Kipengele kimoja cha ufuatiliaji huu wa mambo mengi na mmomonyoko wa maadili ya kibiblia kimebadilishwa kwa kiasi kikubwa majukumu ya kijinsia. Ajenda ya ufeministi imepenya katika mazingira ya kijamii ya Marekani. Hakika, mwanzo wa vuguvugu la utetezi wa haki za wanawake katika miaka ya 1960 yenye misukosuko ilisababisha marekebisho makubwa ya kanuni za kijamii na kusababisha mabadiliko ya karibu kila nyanja ya utamaduni wa Marekani—kutoka nyumbani, kanisani hadi ulimwengu wa biashara na kwingineko. Wanawake sasa wanahudumu katika nyadhifa za kihistoria za wanaume, ikijumuisha jeshi, siasa, michezo, na huduma nyingi za jamii ikiwa ni pamoja na zimamoto, polisi, gari la wagonjwa, n.k.

Usikose, mabadiliko kadhaa kuhusiana na jinsia yameibuka ambayo yanaweza kuonekana kuwa ya manufaa na chanya. Hata hivyo, matokeo ya jumla kwa ustaarabu wa Marekani yamekuwa mabaya, na mmomonyoko wa uanamke umeleta maovu mengi ambayo yanaharakisha mmomonyoko wa maadili wa Marekani (kama vile, utoaji mimba na ushoga). Sambamba na juhudi za kutokomeza tofauti za kijinsia kumekuwa na uharibifu wa nguvu za kiume na urekebishaji wa kitengo cha familia (msingi wa ujenzi wa ubinadamu—Mwanzo 1:27; 2:24). Kwa vile mwanamke ameshushwa thamani na kazi yake na kubadilishwa, jamii nzima inateseka sana. Kwani, wanawake bila shaka huwa na uvutano mkubwa juu ya utamaduni na jamii—kwa mema au mabaya. Uke wema ni gundi inayoshikilia ustaarabu wa binadamu pamoja. Kwa maneno ya shairi la kutokufa la mshairi wa Amerika William Ross Wallace, “Mkono Unaotikisa Cradle, Unatawala Ulimwengu” (1865). Jambo la kusikitisha kwa Amerika ni kwamba imani ya wanawake imepindua mwanamuziki huyo wa muziki wa rock, kumtupa mtoto nje na maji ya kuoga, kumpiga Baba usoni, na kunyata kutoka nyumbani kwa hasira.

Biblia Bado Ina Mtazamo Sahihi

Katikati ya mgawanyiko huu unaokumba ustaarabu wa Marekani kwa ujumla, na hasa Jumuiya ya Wakristo, pengo moja linaendelea kupanuka kati ya wale wanaotaka kupatana na itifaki ya Biblia na wale wanaotaka kufanya kisasa,  na kupatanisha Maandiko katika jamii inayobadilika. Kilio cha wale wanaosisitiza ajenda ya ufeministi ni kwamba kanisa huko nyuma limewawekea vikwazo wanawake katika majukumu ya uongozi na ibada kwa sababu tu ya utamaduni na kanuni mbovu za kihameneutiki. Wanasema sisi ni zao la jamii inayotawaliwa na wanaume na kwa hivyo wameelewa vibaya maana ya muktadha wa vifungu husika vya kibiblia.

Kichocheo cha msingi cha msukosuko huu wa kijamii, na kusababisha mkanganyiko wa kijinsia, imekuwa ni kukataliwa kwa Biblia kama Neno halisi la Mwenye Uungu Aliyeumba Ulimwengu na wanadamu. Hata miongoni mwa wale wanaoendelea kukiri utii wao kwa Ukristo, idadi kubwa imekubali usahihi wa kisiasa na kuacha desturi, yaani, ya kibiblia, inayoonyesha majukumu ya kijinsia kama inavyofafanuliwa na Muumba. Katika jitihada zao za kudumisha umuhimu miongoni mwa mchanga unaobadilika-badilika wa tamaduni za kilimwengu, wamejiingiza katika roho ya zama, wameambukizwa na falsafa ya kibinadamu, na kwa sababu hiyo wamehatarisha mafundisho ya wazi ya Maandiko juu ya jukumu la wanawake (“Jinsia Inayojumuisha… ,” 2013; “Believe It…,” 2006; “Jukumu la…,” 2006;

Kadiri mitazamo inavyopungua na usadikisho wa kibiblia unavyodhoofika, Maandiko yanatafsiriwa upya ili kuruhusu majukumu yaliyopanuliwa kwa wanawake katika ibada. Ikiwa mtu anayechunguza maandishi ya Biblia anakata kauli kwamba wanawake hawapaswi kuwekewa vikwazo katika ibada, anasifiwa kuwa anajihusisha na “ufafanuzi mpya wa kitaalamu.” Lakini yule anayechunguza andiko hilo na kuhitimisha kwamba Mungu alikusudia wanawake wawe chini ya uongozi wa kiume katika ibada ana hatia ya ubaguzi na kusukumwa isivyofaa na “mapokeo ya Kanisa” au “mizigo ya kitamaduni.” Inakuwaje kwamba mazoezi ya zamani ya kidini na ufasiri wa Maandiko kwa njia fulani yamesamehewa kwa njia ya kushangaza kutoka kwa roho ya enzi ambayo itikadi ya ufeministi imeenea karibu kila sehemu ya jamii ya Amerika?

Hata hivyo, fundisho la Biblia kuhusu jambo hili si gumu sana kufahamu. Majaribio ya hivi karibuni ya kufafanua upya majukumu ya kijinsia yanaanguka, sio tu kabla ya tathmini ya busara ya vifungu husika vya Biblia juu ya somo, lakini katika uso wa historia ya miaka 2,000 ya Ukristo ambayo, kwa sehemu kubwa, imeonyesha ufahamu sahihi wa jumla wa msingi wa vigezo vya mapenzi ya Mungu juu ya jambo hili. Hilo limekuwa kweli katika Amerika ambapo Waanzilishi na wanaume na wanawake wa karne ya 18 walikubali mtazamo wa ulimwengu wa Kikristo, na kuamini kwamba “uadilifu wa familia ulikuwa wa lazima kwa usalama na furaha ya umma” (West, 1997, p. 85).

Vifungu Husika vya Biblia

Utafiti wa kina wa maandiko husika ya Biblia katika makala moja hauwezekani. Hata hivyo, Neno la Mungu kimsingi ni sahili juu ya somo lolote muhimu katika Biblia [KUMBUKA: Kwa mazungumzo yenye manufaa ona Hicks na Morton, 1978; Piper na Grudem, 1991; Cottrell, 1992; Juu, 1991; Sheria, 1994; Warren, 1975; Miller, 1994; Miller, 1996.] Kwa hakika, ni “wasomi” wanaoibuka hivi karibuni na ugumu wao wa kiakili na upendeleo kutoka nje wa seminari ambao wamechangia mkanganyiko juu ya somo hili (k.m., Osburn, 1993). Carroll Osburn alifupisha mjadala wake wa 1 Timotheo 2 kwa maneno—“Kwa ufupi, mwanamke yeyote ambaye ana taarifa za kutosha na sahihi anaweza kufundisha habari hiyo kwa roho ya upole kwa yeyote katika hali yoyote ile anayoweza kuwa” (1994, p. 115). Je, mtazamo kama huo wa kihafidhina wa kuruhusiwa kutupilia mbali kwa urahisi tofauti ya kihistoria na kibiblia kati ya jinsia? Msomaji anaalikwa kuzingatia muhtasari ufuatao wa mafundisho ya Agano Jipya juu ya mada ya nafasi ya wanawake katika uongozi katika ibada na kanisa.

1 Wakorintho

Sura ya 11 na 14 ya Wakorintho wa Kwanza zinajumuisha muktadha unaoshughulikia machafuko katika mkusanyiko wa ibada. Mzunguko mzima wa 1 Wakorintho 11:2-14:40 unahusu kusanyiko la ibada, yaani, “mnapokutana pamoja” (1 Wakorintho 11:17,18,20,33; 14:23-26). Paulo alifafanua kanuni ya tamaduni kwa watu wote katika historia katika 1 Wakorintho 11:3—“Lakini nataka mjue kwamba kichwa cha kila mwanamume ni Kristo, na kichwa cha mwanamke ni mwanamume, na kichwa cha Kristo ni Mungu.” “Kichwa” kwa uwazi hairejelei “chanzo” bali “mamlaka” (ona Grudem, 1985, uk. 38-59). Kwa hiyo, Mungu anakusudia wanawake wawe chini ya wanaume. [KUMBUKA: Usawa wa mwanamume na mwanamke katika Wagalatia 3:28 unahusu hadhi ya wokovu, wala si jukumu.] Wanawake wa Korintho ni dhahiri walikuwa wakivua vilemba vyao na kusonga mbele katika kusanyiko ili kuongoza na uwezo wao wa kimiujiza uliojazwa na Roho, yaani, unabii. ( 1 Wakorintho 12:10; 14:31 ) na sala ( 1 Wakorintho 14:14-15 ). Shughuli kama hiyo ilikuwa ukiukaji wa moja kwa moja wa kanuni ya utii, iliyoelezwa na Paulo katika sura ya 1 Wakorintho 14. Katika sura ya 1 Wakorintho 11, alizingatia ustahili wa wanawake kuondoa ishara ya kitamaduni ya utii.

Wanawake walikuwa wakiondoa vilemba vyao kwa sababu walielewa kwamba kusimama na kutumia karama ya kiroho katika mkutano ilikuwa tendo la kimamlaka la kiuongozi. Walitambua kwamba kuvaa ishara ya kunyenyekea chini ya mamlaka (pazia) huku ukijiendesha kwa njia ya mamlaka (kuongoza katika ibada) wakati ule ule ulikuwa ni wa kujipinga. Msisitizo wa Paulo kwamba wanawake wavae vazi lao wakati wa kusanyiko la ibada ulifikia agizo lisilo wazi la kukataa kuongoza katika kusanyiko—agizo lililotajwa wazi katika 1 Wakorintho 14:34. Madokezo ya sheria ya Uumbaji (1 Wakorintho 11:7-9; 1 Wakorintho 14:34) yanakazia ukweli kwamba Paulo aliona vizuizi kwa wanawake vikiwa vimejikita katika mpangilio ulioumbwa—sio utamaduni. Pia, Paulo aliweka wazi kwamba vizuizi hivyo vilitumika kwa usawa kwa makanisa yote ya Kristo (1 Wakorintho 11:16).

Baadaye katika muktadha uleule (katika sura ya 1 Wakorintho 14), Paulo anazungumzia zaidi mkanganyiko juu ya karama za kiroho na anarudi haswa kwa ushiriki wa wanawake katika matumizi ya karama hizo katika kusanyiko. Anasisitiza tena mazoezi ya ulimwenguni pote ya makanisa ya Kristo: “kama katika makanisa yote ya watakatifu” (1 Wakorintho 14:33). [KUMBUKA: Kisarufi, “kama katika makanisa yote ya watakatifu” inahusiana na “wanawake wenu na wanyamaze.”  ASV, RSV, NIV, NEB, NAB, n.k.] Wanawake waliokuwa na karama za miujiza hawakupaswa kuzitumia katika mkusanyiko wa ibada mchanganyiko wa kanisa. Kufanya hivyo ilikuwa ni aibu—“aibu” (1 Wakorintho 14:35). Kusisitiza kufanya hivyo kulikuwa sawa na (1) kujidai kuwa waandikaji wa Neno la Mungu, na (2) kudhani kwamba viwango vya Mungu havitumiki kwa kila mtu (1 Wakorintho 14:36).

Ni kweli kwamba 1 Wakorintho sura ya 11 na 14 huzungumzia hali ya pekee. Baada ya yote, karama za kiroho hazipatikani tena kwa kanisa (1 Wakorintho 13:8-11; ona Miller, 2003a), na vilemba, katika jamii ya Magharibi, si ishara ya kitamaduni ya utii wa wanawake (ona Miller, 2003b; cf. Moore, 1998). Hata hivyo, vifungu vyote viwili vinaonyesha matumizi ya wazi ya kanuni ya tamaduni mbalimbali (utii wa mwanamke katika ibada) kwa hali maalum ya kitamaduni. Kanuni ya msingi ya uwasilishaji inasalia kuwa sawa kama kipengele cha ndani cha mpangilio ulioundwa.

1 Timotheo 2: Maandiko ya Kati

Basi nataka wanaume wasali kila mahali, huku wakiinua mikono iliyotakata pasipo hasira na mabishano;

Vivyo hivyo wanawake na wajipambe kwa mavazi ya kujisitiri, kwa adabu na kiasi; si kwa kusuka nywele, wala kwa dhahabu na lulu, wala kwa mavazi ya thamani, bali kwa matendo mema, kama iwapasavyo wanawake wanaokiri utauwa.

Mwanamke ajifunze kwa ukimya na utiifu wote. Wala simruhusu mwanamke kufundisha au kuwa na mamlaka juu ya mwanamume, bali awe katika kimya.

Kwa maana Adamu ndiye aliyeumbwa kwanza, kisha Hawa. Wala Adamu hakudanganywa, bali mwanamke alidanganywa, akaanguka katika hali ya kukosa.

Walakini ataokolewa kwa kuzaa watoto, ikiwa watadumu katika imani, upendo, utakatifu, pamoja na kiasi.

1 Timotheo 2: 8-15

Kifungu kikuu katika Agano Jipya kinachoshughulikia nafasi ya wanawake katika ibada ni 1 Timotheo 2:8-15. Muktadha wa mbali wa kitabu ni tabia ifaayo katika maisha ya kanisa (1 Timotheo 3:15). Muktadha wa karibu wa sura ya pili ni ibada,na haswa maombi (1 Timotheo 2:1,8). Muktadha haupunguzi ibada kwa kusanyiko la kanisa, lakini inajumuisha maisha ya jumla ya kanisa.

Katika kifungu hiki, Paulo anathibitisha kwamba wanaume wazima (andras) wanapaswa kuongoza maombi popote ambapo watu hukutana kwa ajili ya ibada. “Kuinua mikono takatifu” ni mfano wa hotuba, metonymy, ambayo mkao wa maombi huwekwa mahali pa sala yenyewe. Maombi yao ni ya kutoka katika maisha matakatifu. Kwa upande mwingine, wanawake wanahimizwa kuzingatia mavazi ya kufaa na mtazamo wa kunyenyekea. Angalia utofauti uliowekwa katika kifungu: Wanaume wanahitaji kuwa watakatifu, viongozi wa kiroho katika ibada wakati wanawake wanahitaji kuwa na kiasi na wasio na majivuno. “Ukimya” na “kujitiisha” katika kifungu hiki yanahusiana haswa na matumizi ya mamlaka ya kiroho juu ya wanaume watu wazima kanisani. “Usurp” (KJV) haipo katika maandishi asilia.Authentein inapaswa kutafsiriwa “kuwa na (au kutumia) mamlaka” (NKJV, ESV, NIV, RSV, NASB). Hivyo Paulo aliwaagiza wanawake wasifundishe wala kwa njia nyingine yoyote kuwa na mamlaka juu ya wanaume katika ibada.

Kwa nini? Kwa nini mtume aliyevuviwa angeweka mipaka hiyo juu ya wanawake Wakristo? Je, hangaiko lake lilichochewa na utamaduni wa siku hizo? Je, Paulo alikuwa akishughulikia tu mazingira ambayo hayajaelimika, yenye uadui, akihangaika kwa muda na kupunguza ubaguzi, hadi aweze kuwafundisha Injili? Sivyo kabisa.Roho Mtakatifu anatoa sababu ya mapungufu, na sababu hiyo inapita utamaduni wote na maeneo yote.Paulo anasema kwamba wanawake hawapaswi kutumia mamlaka ya kiroho juu ya wanaume kwa sababu Adamu aliumbwa kabla ya Hawa. Hapa tunapewa moyo na kiini cha mapenzi ya Mungu kuhusu jinsi wanaume na wanawake wanapaswa kufanya kazi na kuingiliana. Lakini je, kipaumbele cha mpangilio wa matukio cha Adamu kinahusianaje na uhusiano wa mwanamume na mwanamke?

Iliyotokana na Uumbaji—Si Utamaduni

Paulo anasema kwamba muundo wa asili wa Mungu kwa wanadamu ulihusisha uumbaji wa mwanamume kwanza kama dalili ya wajibu wake wa kuwa kiongozi wa kiroho nyumbani. Aliumbwa kufanya kazi kama kichwa au kiongozi nyumbani na kanisani. Hilo ndilo kusudi lake la kiutendaji. Mwanamke, kwa upande mwingine, alibuniwa haswa na kuundwa kwa kusudi la kuwa msaidizi-ingawa si duni-msaidizi. Mungu angeweza kumuumba mwanamke kwanza, lakini hakufanya hivyo. Angeweza kuwaumba mwanamume na mwanamke pamoja, lakini Hakufanya hivyo. Kitendo chake kilikusudiwa kuwasilisha mapenzi Yake kuhusu jinsia kama inavyohusiana na uhusiano wa mwanamume na mwanamke.

Kipengele hiki cha Uumbaji kinaeleza kwa nini Mungu alitoa mafundisho ya kiroho kwa Adamu kabla  Hawa hajaumbwa, ikimaanisha kwamba Adamu alikuwa na jukumu la kufundisha mke wake (Mwanzo 2:15-17). Inaeleza kwa nini mwanamke amesemwa mara mbili kuwa aliumbwa kuwa “msaidizi kwake,” yaani, msaidizi anayefaa kwa mwanamume (Mwanzo 2:18, 20). Hii inaeleza kwa nini maandishi ya Mwanzo yanaonyesha waziwazi kwamba kwa njia ya kipekee, mwanamke aliumbwa  kwa ajili ya mwanamume—si kinyume chake. Inaeleza kwa nini Mungu alimleta mwanamke “kwa mwanamume” ( Mwanzo 2:22 ), tena, kana kwamba aliumbwa “kwa ajili yake”—si kinyume chake. Adamu alithibitisha ufahamu huu kwa kusema “mwanamke uliyenipa awe pamoja nami” (Mwanzo 3:12). Inaeleza kwa nini Paulo alibishana katika barua ya Korintho kwa msingi wa tofauti hii: “Wala mwanamume hakuumbwa kwa ajili ya mwanamke; bali mwanamke kwa ajili ya mwanamume” (1 Wakorintho 11:9). Inafafanua zaidi mamlaka inayodokezwa ya mwanamume juu ya wanawake katika kitendo chake cha kumpa mwanamke jina (Mwanzo 2:23; 3:20). Wayahudi walielewa utaratibu huo uliokusudiwa kimungu, unaothibitishwa na zoea la primogeniture—mzaliwa wa kwanza wa kiume. Uumbaji wa Mungu wa mwanadamu kwanza ulikusudiwa mahususi kuwasiliana na mamlaka/mpangilio wa utii wa wanadamu (1 Wakorintho 11:8).

Ona kwamba Paulo anafafanua zaidi kanuni hii katika 1 Timotheo 2:14 kwa kutaja mfano wa kile kinachoweza kutokea wakati wanaume na wanawake wanaharibu nia ya awali ya Mungu. Hawa alipochukua hatua ya kiroho juu ya mumewe, na Adamu akashindwa kuchukua uongozi na kutumia mamlaka ya kiroho juu ya mke wake, Shetani aliweza kuharibu nyumba na kusababisha kuanzishwa kwa dhambi duniani (Mwanzo 3). Paulo aliposema mwanamke huyo alidanganywa, hakuwa akidokeza kwamba wanawake ni wepesi zaidi kuliko wanaume. Badala yake, wakati wanaume au wanawake wanashindwa kujifungia wenyewe kwa kazi yao iliyoumbwa, lakini badala yake kuchezea na kutenda kinyume na majukumu yaliyokusudiwa kimungu, kuathirika kiroho kwa dhambi hufuata kwa kawaida.

Tathmini ya Mungu ya jambo hilo ilionekana Alipowakabili wanandoa hao. Alizungumza kwanza na mkuu wa nyumba-mwanamume (Mwanzo 3:9). Tangazo lake lililofuata kwa Hawa lilithibitisha tena uhakika wa kwamba hapaswi kukubali mwelekeo wa kuchukua uongozi katika mambo ya kiroho. Badala yake, alipaswa kunyenyekea chini ya utawala wa mume wake (Mwanzo 3:16; 4:4). Mungu alipomwambia Adamu, “Kwa sababu umeisikiliza sauti ya mke wako …” ( Mwanzo 3:17 ) Alikuwa akirejelea uhakika wa kwamba Adamu alishindwa kuwa na uongozi wa kiroho, na hivyo kukwepa mpango wa kimungu wa mwanamume na mwanamke.

Paulo anamalizia maagizo yake kwa kubainisha jinsi wanawake wanavyoweza kuhifadhiwa dhidi ya kuanguka katika mtego uleule wa kuchukua mamlaka isiyoidhinishwa: “Ataokolewa katika kuzaa” (1 Timotheo 2:15). “Kuzaa” ni tamathali ya usemi inayojulikana kama synecdoche ambapo sehemu inawakilisha nzima. Hivyo, Paulo alikuwa akimaanisha wajibu wote wa mwanamke. Wanawake wanaweza kuepuka kuchukua kazi zisizo halali kwa kuzingatia kazi walizopewa na Mungu, zinazofanywa kwa imani, upendo, na utakatifu katika kiasi (yaani, kujitawala).

Wengine hubisha kwamba andiko hili linawahusu waume na wake badala ya wanaume na wanawake kwa ujumla. Hata hivyo, muktadha wa 1 Timotheo sio nyumba, bali kanisa (1 Timotheo 3:15). Kadhalika, matumizi ya wingi na kutokuwepo kwa kifungu katika 1 Timotheo 2:9 na 2:11 yanapendekeza wanawake kwa ujumla. Hakuna jambo lolote katika muktadha huo ambalo lingefanya mtu kukata kauli kwamba Paulo alikuwa akimaanisha waume na wake pekee. Kando na hilo, je, Paulo angewazuia wake kutoka katika nafasi za uongozi katika kanisa—lakini kisha kuwaruhusu wanawake wasio na waume kuongoza?

Mashemasi

Wale wanaotetea nafasi zilizopanuliwa za wanawake katika kanisa huvutia madai ya kuwepo kwa mashemasi katika Agano Jipya. Vifungu viwili tu vinadokeza kuhusu ofisi kama hiyo: Warumi 16:1-2 na 1 Timotheo 3:11. Katika Warumi 16:1, neno linalotafsiriwa “mtumishi” katika KJV ni neno la Kigiriki diakonos, neno lisiloweza kupunguzwa linalomaanisha “mtu anayehudumu.” Ni ya jinsia ya kawaida (yaani, inaweza kumaanisha wanaume au wanawake) na hutokea katika mistari ifuatayo: Mathayo 20:26; 22:13; 23:11; Marko 9:35; 10:43; Yohana 2:5,9; 12:26; Warumi 13:4; 15:8; 1 Wakorintho 3:5; 16:1; 2 Wakorintho 3:6; 6:4; 11:15,23; Wagalatia 2:17; Waefeso 3:7; 6:21; Wafilipi 1:1; Wakolosai 1:7,23,25; 4:7; 1 Wathesalonike 3:2; 1 Timotheo 3:8,12; 4:6.

Neno hili limetumika katika Agano Jipya kwa maana mbili. Kwanza, inatumika kama neno la kitaalamu kwa ajili ya ofisi rasmi katika kanisa ambayo mtu anaweza kuteuliwa kwa kutimiza sifa fulani. Pili, inatumika kama neno lisilo la kiufundi kwa shughuli isiyo rasmi ya kuhudumia au kuhudumu. Maneno ya ziada katika Agano Jipya ambayo yana maana ya kiufundi na isiyo ya kiufundi ni pamoja na “mtume,” “mzee,” na “mchungaji.” Ili kuwa na busara katika uchanganuzi wa jambo, mtu lazima atoe mahitimisho yale tu ambayo yanathibitishwa na ushahidi. Katika suala la mashemasi, mtu anapaswa kuhitimisha tu kwamba shemasi anarejelewa wakati muktadha unaonyesha wazi kwamba ofisi inazingatiwa.

Katika Warumi 13:4, serikali ya kiraia inasemekana kuwa shemasi wa Mungu. Katika Warumi 15:8, Kristo anasemekana kuwa shemasi wa Wayahudi. Katika 2 Wakorintho 3:6 na 6:4, Paulo anasemekana kuwa shemasi wa Agano Jipya na shemasi wa Mungu. Apolo ameorodheshwa pamoja na Paulo kama shemasi katika 1 Wakorintho 3:5. Bila shaka, haya yote ni matumizi yasiyo ya kiufundi ya neno linalorejelea huduma au usaidizi unaotolewa.

Hakuna jambo lolote katika muktadha wa Warumi 16:1 linalothibitisha hitimisho kwamba Paulo alikuwa akieleza Fibi kuwa mteule rasmi—shemasi. “Dada yetu” anataja ushiriki wake wa kanisa na “mtumishi” anabainisha juhudi maalum alizotoa kwa kanisa la Kenkrea ambako alikuwa mshiriki hai na anayejali. Kuwa “mtumishi wa kanisa” haimaanishi zaidi mteule rasmi kuliko usemi katika Wakolosai 1:25 ambapo Paulo anasemekana kuwa mtumishi wa kanisa.

Wengine wamesisitiza kwamba neno katika Warumi 16:2 linalotafsiriwa “msaada” linamaanisha matumizi ya kiufundi. Ni kweli kwamba prostatis inaweza kumaanisha msaidizi kwa maana ya kusimamia mamlaka. Lakini neno hili limebeba uficho sawa na ambao diakonos hufanya kwa kuwa lina maana rasmi na isiyo rasmi. Lakini kwa kuwa mstari unasema waziwazi kwamba Fibi alikuwa “msaidizi” wa Paulo, matumizi yasiyo ya kiufundi lazima yaonekane. Hangetumia mamlaka juu ya Paulo. Hata mitume wenzake hawakufanya hivyo kwa kuwa alitumia mamlaka ya juu moja kwa moja kutoka kwa Bwana (1 Wakorintho 14:37-38; Wagalatia 1:6-12; 2 Wathesalonike 3:14). Kristo pekee ndiye aliyetumia mamlaka juu ya Paulo.

Warumi 16:2 kwa kweli hutumia mchezo wa maneno. Paulo aliwaambia Wakorintho “wasaidie” (paristemi) Fibi kwani amekuwa “msaada” (prostatis) kwa wengi, akiwemo Paulo mwenyewe. Ingawa nomino ya kiume prostate inaweza kumaanisha “kiongozi,” nomino halisi ya kike prostatis inamaanisha “mlinzi, au mlinzi msaidizi” (Arndt na Gingrich, 1957, p. 718). Paulo alikuwa akisema, “Msaidie Fibi kama vile mmenisaidia mimi na wengine.” Alikuwa amekuwa mchangiaji anayejali, mkarimu,  aliyejitolea kwa kazi ya Bwana. Paulo alikuwa akionyesha hadharani heshima anayostahili. Lakini hakuwa akimtambua Fibi kama mwenye ofisi kanisani.

Kifungu cha pili ambacho wengine wanatumia ili kupata kibali cha mashemasi katika kanisa ni 1 Timotheo 3:11. Katikati ya orodha ya sifa za mashemasi, Paulo alirejelea wanawake. Wanawake gani? Je, Paulo alikuwa akimaanisha wake wa watumishi wa kanisa, au alikuwa akimaanisha wanawake waliowekwa rasmi, yaani, mashemasi? Kwa mara nyingine tena, neno la msingi la Kigiriki halisaidii kujibu swali hili kwa kuwa gunaikas (kutoka gune) pia ina maana ya kiufundi na isiyo ya kiufundi. Inaweza kumaanisha “mke” au tu “mwanamke.” Imetumika kwa njia zote mbili katika 1 Timotheo: “mwanamke” katika 2:9-12,14 na “mke” katika 3:2,12; 5:9.

Uchunguzi wa kimuktadha,hutoa usaidizi katika kufahamu maana ya kifungu. Kwanza, mwanamke hawezi kuwa “mume wa mke mmoja” (1 Timotheo 3:12). Pili, katika mjadala wa mashemasi wa kiume kutoka 1 Timotheo 3:8-13, itakuwa ni jambo lisilo la kawaida kubadili katikati hadi kuwa mashemasi wa kike kwa mstari mmoja bila ufafanuzi fulani. Tatu, kurejelea wake za watumishi wa kanisa kungefaa kwa kuwa mwenendo wa familia ni jambo linalostahili (1 Timotheo 3:2,4-5,12). Nne, “vivyo hivyo” (1 Timotheo 3:11) inaweza kumaanisha tu kwamba wake wanapaswa kuwa na maadili sawa na mashemasi bila kudokeza kwamba wanashiriki ofisi moja (1Timotheo 5:25; Tito 2:3). Tano, ukosefu wa tabia ya kumiliki yenye gunaika (“ya mashemasi”) au “wao” haizuii wake za mashemasi kwa kuwa haitumiwi katika hali nyingine ambapo wanaume/wanawake wanafafanuliwa kuwa wake/waume (Wakolosai 3:18- 19; Waefeso 5:22-25 ;

Ushahidi wa kimaandishi hautoshi kuthibitisha hitimisho kwamba ofisi ya ushemasi inarejelewa katika Agano Jipya. Nje ya Agano Jipya, Pliny, Gavana wa Bythynia, alimwandikia barua Maliki Trajan karibu A.D. 110 akirejelea katika Kilatini huduma mbili (wahudumu wa kike). Neno hili lina utata ndani yake ambao diakonos inayo. Angeweza kuwa anarejelea watu waliowekwa rasmi, au kwa urahisi vilevile angeweza kuwarejelea watumishi tu. Vyovyote vile, marejeleo ya mtu asiye Mkristo asiye na habari si ushahidi wa kutegemeka. Vyanzo vya kihistoria vya Kikristo kutoka kipindi hiki havirejelei kuwepo kwa wateule wa kike ingawa wanajadili shirika la kanisa (Lewis, 1988, p. 108).

Sio hadi mwishoni mwa karne ya tatu katika Didascalia ya Syria tunapopata marejeleo ya mashemasi. Kazi yao ilitiwa ndani kusaidia katika ubatizo wa wanawake, kwenda katika nyumba za wapagani ambako wanawake waamini waliishi, na kuwatembelea wagonjwa (kuwahudumia na kuwaogesha). Utaratibu kamili wa kanisa wa mashemasi hauonekani hadi karne ya nne/tano. Tena, majukumu yao yalijumuisha kutunza milango, kusaidia katika ubatizo wa wanawake, na kufanya kazi nyingine na wanawake (Lewis, uk. 108-109). Wale walio ndani ya kanisa leo wanaong’ang’ania mashemasi na majukumu yaliyopanuliwa kwa ajili ya wanawake hawataridhika na kazi kama hizo.

Hata kama wanawake wangekuwa mashemasi katika kanisa la Agano Jipya, hawangefanya kazi katika aina yoyote ya uongozi au nafasi ya mamlaka juu ya wanaume. Hawakupaswa kuwekwa rasmi kuwa wazee. Ikiwa Matendo 6:1-5 inarejelea uteuzi wa mashemasi (umbo la kitenzi limetumika) katika kanisa la Yerusalemu (Woods, 1986, uk. 199), wote walikuwa wanaume na kazi yao mahususi ilihusisha usambazaji wa msaada wa kimwili kwa wajane.

Ushahidi haupo.Uwepo wa shemasi wa kike ndani ya Agano Jipya hauwezi kuonyeshwa. Wale wanaosisitiza kusimikwa kwa cheo kama hicho hufanya hivyo bila mamlaka ya Maandiko.

Sio sawa au duni?

Neno la mwisho linahitaji kusemwa kuhusu ukweli kwamba wanaume na wanawake lazima wakumbuke kwamba fundisho la Biblia juu ya tofauti katika nafasi kwa njia yoyote halimaanishi tofauti ya thamani au uwezo. Wagalatia 3:28 (“wala si mwanamume wala si mwanamke”), 1 Timotheo 2:15 (“ataokolewa”), na 1 Petro 3:7 (“warithi pamoja wa neema ya uzima”) zote zinaonyesha kwamba wanaume na wanawake ni sawa kulingana na utu wao na hali ya wokovu. Wanawake mara nyingi ni bora kuliko wanaume katika talanta, akili na uwezo. Wanawake si duni kuliko wanaume tena kama Kristo asivyo duni kwa Mungu, raia ni duni kuliko Rais, au washiriki wa kanisa ni duni kuliko wazee. Wajibu wa wanawake katika kanisa si suala la udhibiti, mamlaka, au ukandamizaji. Ni suala la kujisalimisha kwa upande wa wanadamu wote kwa mapenzi ya Mungu (Waefeso 5:21). Ni jambo la kuwa tayari kwa upande wa viumbe wa Mungu, wa kiume na wa kike, kujitiisha wenyewe chini ya mpango wa kimungu kuhusu jinsia. Utofautishaji wa kibiblia ni suala la utendakazi, kazi ulizokabidhiwa, na nyanja ya wajibu. Swali kwetu ni: “Je, Niko tayari kadiri gani kujipatanisha na mpango wa Mungu?”

Hitimisho

Jukumu la jinsia, kama maadili mengi ya ustaarabu wa Magharibi, liko katika hali ya kuchanganyikiwa na kufafanua upya. Wale wanaopinga ufafanuzi mpya usio wa kibiblia wanachukuliwa kuwa watu wanaofungamana na mapokeo, wenye nia finyu, wapotovu wa dini, kana kwamba hawawezi kushikilia imani za uaminifu, zisizo na upendeleo, zilizosomwa juu ya mambo kama hayo; kana kwamba Biblia haijaeleweka kwa miaka hii yote. Ikiwa Biblia iliidhinisha, hakuna mwanamume anayepaswa kuwa na chuki yoyote ya kibinafsi kwa wanawake kuwa na ufikiaji kamili wa majukumu ya uongozi katika kanisa. Hakika, wanawake wengi wenye talanta, wanaomcha Mungu wana uwezo na talanta ambazo zingewawezesha kuwapita viongozi wengi wa ibada wa kiume wanaohudumu katika kanisa leo.

Wale wanaokataa uvuvio wa kimungu wa Biblia watabakia bila kuathiriwa na kutopendezwa na mafundisho ya Biblia kuhusu jinsia. Hata hivyo, Biblia hudumu kama tangazo lisiloweza kubadilika, la milele la mapenzi ya Mungu kuhusu jambo hilo. Kwa maneno hayo tutahukumiwa (Yohana 12:48). Kwa wale wanaoiheshimu Biblia kuwa Neno la Mungu, mafundisho ya Biblia ni hatari kwa dhana ya uongozi wa kike katika kanisa. Na sisi sote tuiname kwa unyenyekevu na kunyenyekea mbele za Mungu wa Mbinguni.

Marejeleo

Arndt, William F. and F. Wilbur Gingrich (1957), A Greek-English Lexicon of the New Testament (Chicago, IL: The University of Chicago Press).

“Believe It Or Not” (2006), Christianity: Then and Now, ed. John Waddey, 5[11], July, http://www.christianity-then-and-now.com/PDF/CTN%20July%2006.pdf.

Cottrell, Jack (1992), Feminism and the Bible (Joplin, MO: College Press).

“Gender Inclusive and Egalitarian Churches in the Church of Christ Heritage” (2013), http://www.wherethespiritleads.org/gender_inclusive_churches.htm.

Grudem, Wayne (1985), “Does kephale (‘head’) Mean ‘Source’ or ‘Authority over’ in Greek Literature? A Survey of 2,336 Examples,” Trinity Journal, 6 NS, 38-59.

Hicks, John, and Bruce Morton (1978), Woman’s Role in the Church (Shreveport, LA: Lambert Book House).

Highers, Alan, ed., (1991), “Role of Women in the Church,” The Spiritual Sword, 22[2], January.

Laws, Jim, ed. (1994), Women To The Glory of God (Memphis, TN: Getwell Church of Christ).

Lewis, Jack (1988), Exegesis of Difficult Passages (Searcy, AR: Resource Publications).

Miller, Dave (1994), “An Exegesis of 1 Tim. 2:11-15 (Part 1) & (Part 2),” The Restorer, 14[3]:12-16 & 14[4]:9-14, March & April.

Miller, Dave (1996), “Feminist Attitudes Toward the Bible,” The Spiritual Sword, 27[2]:3-6, January.

Miller, Dave (2003a), “Modern-Day Miracles, Tongue-Speaking, and Holy Spirit Baptism: A Refutation,” https://apologeticspress.org/apcontent.aspx?category=11&article=1399.

Miller, Dave (2003b), “Veils, Footwashing, and the Holy Kiss,” Apologetics Press, https://apologeticspress.org/APContent.aspx?category=11&article=1275&topic=379.

Moore, Kevin (1998), We Have No Such Custom (Wanganui, NZ: Kevin Moore).

Osburn, Carroll, ed. (1993), Essays On Women in Earliest Christianity (Joplin, MO: College Press).

Osburn, Carroll (1994), Women in the Church (Abilene, TX: Restoration Perspectives).

Pauls, Dale (2013), “Good news!: Naomi Walters Named Minister in Residence at Stamford Church of Christ,” Reflections on Announcement, July 7, http://gal328.org/category/good-news/.

Piper, John and Wayne Grudem, eds. (1991), Recovering Biblical Manhood & Womanhood (Wheaton, IL: Crossway Books).

“The Role of Women in the Church” (2006), Cole Mill Road Church of Christ, http://www.colemillroad.org/.

Stirman, Sarah (2010), “Women in the Church: Moving Toward Equality,” Abilene Report-News, February 25, http://www.reporternews.com/news/2010/feb/25/women-in-the-church-moving-toward-equality/

Wallace, William Ross (1865), “The Hand That Rocks The Cradle Is The Hand That Rules The World,” Poets’ Corner, http://www.theotherpages.org/poems/wallace1.html.

Warren, Thomas, ed. (1975), “Woman—In the View of God,” The Spiritual Sword, 6[4], July.

West, Thomas (1997), Vindicating the Founders (New York: Rowman & Littlefield).

Woods, Guy N. (1986), Questions and Answers: Volume Two (Nashville, TN: Gospel Advocate).

---

Published July 29, 2024