Vyombo vya Muziki na Kanuni ya Mamlaka

Labda hakuna fundisho jingine linalosisitizwa mara kwa mara katika maandiko kama kanuni ya mamlaka. Hata hivyo, labda hakuna fundisho jingine linalopunguzwa, kupuuzwa, kukataliwa, au kueleweka vibaya katika maandiko kama kanuni ya mamlaka. Lakini Maandiko yanaweka wazi kuwa, tangu mwanzo wa historia ya mwanadamu, Mungu amewataka watu kupanga tabia zao kulingana na mapenzi Yake. Sisi binadamu hatuna haki ya kuunda mawazo yetu wenyewe kuhusu ukweli wa kidini. Tunapaswa kuwa na idhini ya Mungu kwa kila tunachofanya.

Ni nani anayeweza kukataa kwa mafanikio kwamba utamaduni wa sasa unajulikana kwa ukosefu wa heshima kwa mamlaka? Mtazamo wa “fanya unavyotaka” ambao umekuwa ukienea tangu miaka ya 1960 umesababisha vizazi vilivyofuata kujiona kuwa huru (kujiamulia) bila mamlaka yoyote ya juu zaidi ya wao wenyewe. Mamlaka yanaonekana kuwa ndani ya mtu binafsi. Hali hii inakumbusha enzi za giza za historia ya Kiyahudi (kipindi cha Waamuzi) wakati “kila mtu alifanya yaliyo sawa machoni pake mwenyewe” (Waamuzi 21:25).

WAKOLOSAI 3:17: “KWA JINA LA”

Ikiwa Biblia inafundisha lolote, inafundisha kwamba wanadamu wote wana wajibu wa kujisalimisha kwa mamlaka ya Mungu na Kristo. Paulo alieleza kanuni hii muhimu sana katika barua yake kwa Wakolosai: “Na lo lote mnalofanya kwa neno au kwa tendo, fanyeni yote kwa jina la Bwana Yesu” (Wakolosai 3:17). Mtume alimaanisha nini kwa kauli hiyo? Maana ya msemo “kwa jina la Bwana” ni nini?

Luka aliunga mkono kauli ya Paulo kwa kutoa jibu. Muda mfupi baada ya kuanzishwa kwa kanisa la Kristo Duniani (Matendo 2), viongozi wa Kiyahudi walikerwa sana kwamba mitume walikuwa wakieneza mafundisho ya Kikristo kote Yerusalemu. Hivyo, walimkamata Petro na Yohana na kuwaleta kwenye mkutano wao na kudai kujua, “Kwa uwezo gani au kwa jina gani mmefanya haya?” (Matendo 4:7). Neno “uwezo” (dunamei) lina uhusiano wa karibu na dhana ya mamlaka (Perschbacher, 1990, uk. 108), na linafanana sana na exousia—neno la kawaida kwa mamlaka (linganisha na Luka 4:36; Ufunuo 17:12-13). W.E. Vine aliorodhesha maneno yote mawili chini ya “uwezo” (1966, uk. 196). “Mamlaka” (exousia) inamaanisha nguvu, utawala, mamlaka, au eneo la mamlaka (linganisha na Betz, 1976, 2:608)—“nguvu ya mamlaka, haki ya kutumia nguvu” na “haki ya kutenda” (Vine, uk. 152,89,196). Inajumuisha mawazo ya “nguvu kamili” na “waranti” (Arndt na Gingrich, 1957, uk. 277), pamoja na “dai,” au “haki,” au “udhibiti,” mtu anayo juu ya chochote” (Moulton na Milligan, 1982, uk. 225). Viongozi hawa wa kidini walikuwa wakidai kujua kwa mamlaka gani mitume walikuwa wakitenda. Ni nani aliyewapa haki ya kufundisha yale waliyokuwa wakifundisha? Chanzo gani cha mamlaka kilichoruhusu au kuidhinisha matendo yao maalum? Jibu la Petro lilikuwa “kwa jina la Yesu Kristo” (mstari 10). Kwa maneno mengine, mitume hawakuwa wakitetea mawazo yao wenyewe. Walikuwa wakieleza tu yale ambayo Yesu alikuwa tayari amewapa ruhusa na kuwateua kuyawasilisha (linganisha na Mathayo 16:19; 18:18; 28:18-20). Alihitimisha tukio hilo kwa kusema: “Wala hakuna wokovu kwa mwingine yeyote, kwa maana hakuna jina lingine chini ya mbingu walilopewa wanadamu litupasalo sisi kuokolewa kwalo” (mstari 12). Wokovu unaweza kupatikana tu kwa mamlaka, idhini, ruhusa, na mahitaji ya Kristo. Hakuna mtu mwingine duniani mwenye haki au mamlaka ya kutoa wokovu kwa mtu yeyote.

“Mara kwa mara msemo ‘kwa jina la’ hutumika katika Maandiko kama msemo sambamba na ‘kwa nguvu/mamlaka gani.’ Hans Bietenhard alibainisha kwamba msemo ‘kwa jina la Yesu’ maana yake ni ‘kulingana na mapenzi na maagizo yake’ (1976, 2:654). Katika Matendo 4:7, kwa hiyo, jina na “nguvu”… hutumika sambamba’ (2:654). Vine alisema ‘jina’ katika Wakolosai 3:17 linamaanisha ‘kutambua mamlaka ya’ (1966, uk. 100; cf. Perschbacher, uk. 294). Moulton na Milligan walisema kwamba ‘jina’ linarejelea ‘mamlaka ya mtu’ na walitaja Wafilipi 2:9 na Waebrania 1:4 kama mifano zaidi (uk. 451). Angalia kwa makini: ‘Kwa hiyo Mungu naye amemkweza sana, akampa Jina lipitalo kila jina, ili kwa jina la Yesu kila goti lipigwe, la vitu vya mbinguni, na vya duniani’ (Wafilipi 2:9-10, msisitizo umeongezwa; cf. Waefeso 1:21). Hii ndiyo hasa Yesu alidai mwenyewe alipotoa ‘Agizo Kuu’ kwa mitume: ‘Nimepewa mamlaka yote mbinguni na duniani’ (Mathayo 28:18, msisitizo umeongezwa). Rejeo la Paulo kwa jina la Yesu lilikuwa ni rejeo la mamlaka na enzi ya Kristo. Jina la Yesu kuwa juu ya kila jina linamaanisha kwamba mamlaka yake inapita mamlaka zote nyingine. Kama Findlay alivyofafanua: ‘Jina la Bwana Yesu’ ni msemo wa mamlaka yake kama ‘Bwana’ (Spence na Exell, 1958, uk. 155, msisitizo umeongezwa). A.T. Robertson alitaja matumizi ya “onoma” katika Mathayo 28:19 kama mfano mwingine ambapo ‘jina’ ‘linamaanisha wazo la ‘mamlaka ya’ (1934, uk. 740).

Baada ya Musa kuwasilisha madai ya Mungu kwa Farao, alirudi kwa Bwana na kulalamika kwamba majibu ya Farao yalikuwa ya kisasi: ‘Kwa kuwa tangu nilipomwendea Farao kusema kwa jina lako, amewatenda mabaya watu hawa’ (Kutoka 5:23, msisitizo umeongezwa). Kwa Musa kusema kwa jina la Mungu kulimaanisha kusema yale tu ambayo Mungu alitaka yasemwe. Baada ya kumponya yule mtu kiwete, Petro aliwaeleza watu: ‘Na kwa jina lake… mtu huyu amepona’ (Matendo 3:16, msisitizo umeongezwa).”

Alimaanisha kwamba ilikuwa mamlaka na nguvu za Kristo zilizosababisha uponyaji huo. Vivyo hivyo, Paulo alipokasirishwa na hali ya msichana mtumwa aliyekuwa na pepo, alitangaza: “Nakuamuru kwa jina la Yesu Kristo mtoke huyu” (Matendo 16:18, msisitizo umeongezwa). Yeye pia alimaanisha kwamba alikuwa na uungwaji mkono na idhini ya Kristo kufanya jambo hilo.

Hivyo, Paulo aliposema kwamba kila mtu ana wajibu wa kusema na kutenda “kwa jina la Bwana Yesu” (Wakolosai 3:17), alikuwa akionyesha kwamba mwenendo wote wa binadamu lazima ulingane na maagizo ya Yesu Kristo. Kila kitu mtu anachosema au kufanya kinapaswa kuwa na idhini ya awali na ruhusa ya Mungu. Akiandika mwaka 1855 kutoka Glasgow, mtaalamu wa Agano Jipya John Eadie alifafanua vizuri lengo la Wakolosai 3:17: “Inamaanisha… kwa mamlaka yake, au kwa ujumla, kwa kutambua mamlaka yake. Kuzungumza kwa jina Lake, au kutenda kwa jina Lake, ni kusema na kutenda si kwa heshima Yake tu, bali chini ya ruhusa Yake na kwa imani ya idhini Yake” (1884, 4:249, msisitizo umeongezwa).

MFANO KATIKA AGANO LA KALE

Kanuni hii ya kibiblia ina athari kubwa sana. Hakuna mwanadamu yeyote mwenye haki ya kuanzisha katika matendo ya kidini shughuli ambayo Maandiko hayajapewa idhini. Sisi wanadamu hatuko huru machoni pa Mungu kuunda dini na maadili kulingana na matakwa yetu wenyewe. Kaini alijifunza kwa njia ngumu alipotoa sadaka ambayo haikuwa ile hasa Mungu aliyokuwa ameamuru (Mwanzo 4:5-7; Waebrania 11:4; 1 Yohana 3:12). Maisha ya Nadabu na Abihu yalikatishwa na Mungu kwa sababu ya kile walichoona kama marekebisho madogo katika sadaka yao (Mambo ya Walawi 10:1-2). Walikuwa ni vijana sahihi, wakati sahihi na mahali sahihi, na chetezo sahihi, na uvumba sahihi—lakini moto usio sahihi. Mabadiliko haya kutoka kwa maagizo sahihi ya Mungu yalikuwa ni moto “usioidhinishwa” (NIV) “ambao Yeye hakuwaamuru” (NKJV). Mabadiliko haya hayakuonyesha Mungu kuwa mtakatifu na kumpa heshima anayostahili (Mambo ya Walawi 10:3).

Sauli alikataliwa na Mungu alipojifanya kutoa sadaka ambayo hakuwa na ruhusa ya kutoa (1 Samweli 13:8-14). Alipewa adhabu tena kwa kufanya marekebisho madogo katika maagizo ya Mungu (1 Samweli 15:22-23). Alipoteza taji lake na kibali cha Mungu. Kuhalalisha marekebisho yake kwa misingi kwamba alikuwa akijaribu tu kuwa “muhimu kwa utamaduni” kusingebadilisha hali yake machoni pa Mungu. Uza aliuawa kwa sababu tu aligusa sanduku la agano—ingawa nia yake dhahiri ilikuwa kulinda sanduku (2 Samweli 6:6-7). Daudi alikiri kwamba walikuwa wamestahili hasira ya Bwana kwa sababu hawakuwa wakimtafuta Mungu “kwa utaratibu unaofaa” (1 Mambo ya Nyakati 15:13; cf. Hesabu 4:15; 7:9; 10:21). Kwa maneno mengine, Mungu alikuwa ametoa taarifa ya awali kuhusu usafirishaji sahihi au ulioruhusiwa wa sanduku, lakini maagizo haya hayakufuatwa. Utunzaji wao wa sanduku haukufanywa “kwa jina la Bwana,” kwani walifanya kwa njia yao wenyewe badala ya kufuata maagizo ya Mungu.

Kumbuka kwamba jambo hili lilihusisha watu waliokuwa wakifanya shughuli za kidini. Watu hawa walikuwa ni waumini. Hawakuwa wapagani, wasioamini, au wasioamini Mungu. Walikuwa wakijaribu kumwabudu Mungu wa kweli mmoja. Walikuwa ni waumini! Hata hivyo, kushindwa kwao kufuata maagizo ya Mungu kwa usahihi kuliibua kutoridhika kwa Mungu kwa sababu rahisi kwamba matendo yao hayakuwa na ruhusa.

MFANO KATIKA AGANO JIPYA

Agano Jipya linaonyesha kanuni hii mara kwa mara. Mamlaka yanaanza na Mungu. Alimpa mamlaka Yesu (Mathayo 28:18; Yohana 5:27). Kwa hiyo, ni Yesu pekee anayestahili kufafanua na kuweka mipaka ya tabia ya binadamu kwa ujumla, na matendo ya kidini hasa. Kwa hiyo, hakuna mwanadamu yeyote Duniani mwenye haki ya kufanya lolote bila idhini ya awali ya Kristo. Yohana alisema kwamba wale wanaoamini kwa jina la Kristo (yaani, wale wanaokubali mamlaka Yake) wana nguvu au haki ya kuwa watoto wa Mungu. Kwa maneno mengine, imani ni sharti muhimu linalompa mtu mamlaka ya Mungu kuwa mtoto wa Mungu. Wanadamu wengine wote, yaani, wasioamini, wanakosa ruhusa ya Mungu kuwa watoto wa Mungu.

Akida wa Kirumi, afisa aliyekuwa na mamlaka ya kuamuru watu mia moja, alielewa kanuni ya mamlaka. Alimwambia Yesu: “Kwa maana mimi nami ni mtu niliye chini ya mamlaka, mwenye askari chini yangu. Nami namwambia huyu, ‘Nenda,’ naye huenda; na yule, ‘Njoo,’ naye huja; na mtumwa wangu, ‘Fanya hivi,’ naye hufanya” (Mathayo 8:9). Akida huyu alitambua kwamba watu ambao wako chini ya mamlaka ya nguvu ya juu lazima wapate ruhusa kwa kila kitu wanachofanya. Wanapaswa kujipanga sawasawa na mapenzi ya wakuu wao.

Hata maadui wa kidini wa Yesu walielewa na kukubali kanuni ya mamlaka. Siku moja Yesu alipokuwa akifundisha hekaluni, makuhani wakuu na wazee walimkabili kwa swali hili: “Kwa mamlaka gani unafanya mambo haya? Na ni nani aliyekupa mamlaka hayo” (Mathayo 21:23). Akitoa maoni juu ya matumizi ya neno “mamlaka” katika kifungu hiki, Betz alibainisha kwamba Mafarisayo walitumia neno **exousia** kurejelea “nguvu ya kutenda ambayo inapewa kwa haki kwa yeyote kutokana na nafasi anayoshikilia” (1976, uk. 601). Walikuwa wakimuuliza, kwa kweli, “Ni nani aliyekupa mamlaka hii unayojaribu kutumia? Je, ni mtawala wa kidunia, au ni Mungu mwenyewe?” (Spence na Exell, 1961, 15:321). Hata wapinzani hawa wa kidini wa Bwana wetu walielewa angalau vizuri dhana kwamba mtu lazima awe na idhini ya awali kutoka kwa chanzo halali cha mamlaka kabla ya mtu kuweza kutetea maoni ya kidini. Kama Williams alivyobainisha: “Hakuna mtu anayeweza kujifanya mwalimu bila agizo sahihi: alikuwaje na idhini yake?” (amenukuliwa katika Spence na Exell, 1961, 15:320). Kama Yesu alikubaliana na idadi kubwa ya wanadini wa leo, angesema, “Unamaanisha nini ‘kwa mamlaka gani’? Mungu hatuhitaji kuwa na mamlaka kwa yale tunayofanya katika dini mradi tu hatuvunji amri ya moja kwa moja inayokataza, na mradi mtu ni mkweli.”

Lakini Yesu hakuwa na huruma na roho ya leo inayoruhusu kila kitu na kupinga sheria. Kwa kweli, jibu lake kwa viongozi wa Kiyahudi lilionyesha kwamba alikubaliana kabisa na kanuni ya mamlaka. Aliendelea kuwaonyesha kwamba mafundisho yake yalikuwa na **mamlaka** kutoka kwa chanzo kile kile kilichoruhusu mafundisho ya Yohana Mbatizaji. Hata hivyo, viongozi hawa wa kidini wenye mioyo migumu walimkataa Yohana na, kwa njia ya maana, chanzo chake cha mamlaka. Kwa hiyo, pia hawangemkubali Yesu ambaye alipokea mamlaka yake kutoka kwa chanzo kile kile (yaani, mbinguni). Kwa vyovyote vile, Yesu na maadui zake walikubaliana kwamba mtu lazima awe na ruhusa ya Mungu kabla ya kutetea chochote katika dini.

Petro alimaanisha nini aliposema, “Mtu yeyote akinena, na anene kama mausia ya Mungu” (1 Petro 4:11)? Alimaanisha kwamba chochote mtu anachotetea katika dini lazima kipatikane katika Neno la Mungu. Lakini kila mtu anajua kwamba huduma za kubariki watoto, kupiga makofi, muziki wa vyombo, kwaya, vikundi vya sifa, ibada ya Maria, kuadhimisha Meza ya Bwana bila ya kushiriki kila wiki, na bahati nasibu za kanisa hazijaidhinishwa na Neno la Mungu. Hivyo, matumizi yao yanakiuka kanuni ya mamlaka—kushindwa “kuzungumza kama mausia ya Mungu.”

Paulo alimaanisha nini aliposema, “…ili mpate kujifunza kutoka kwetu kutofikiri kupita yale yaliyoandikwa” (1 Wakorintho 4:6)? Alimaanisha kwamba chochote tunachofanya katika dini, lazima kwanza kipatikane katika Maandiko. Lakini kila mtu anajua kwamba “igizo takatifu,” kupeperusha mikono, na kuadhimisha Krismasi na Pasaka kidini hazipatikani katika maandiko. Matumizi yake yanakiuka kanuni ya mamlaka—kufikiri na kwenda “kupita yale yaliyoandikwa.”

MIFANO KUTOKA KATIKA JAMII YA KAWAIDA

Cha kushangaza, hata jamii ya kidunia inatambua kanuni ya mamlaka. Raia wa kawaida wa Marekani atakwenda kwenye mgahawa na kuona milango miwili. Mlango wa kwanza unaandikwa “Vyoo,” wakati mlango wa pili unaandikwa “Watu Walioidhinishwa.” Ujumbe huu mara moja unatambuliwa kuwa mteja ana ruhusa ya kuingia kupitia mlango unaosomeka “Vyoo,” wakati hana ruhusa ya kuingia kupitia mlango mwingine. Kwa kweli, mtu anajua mara moja kwamba hakuna mamlaka ya kuingia kupitia mlango wa pili—ingawa ishara haionyeshi waziwazi mteja asiingie kupitia mlango huo. Ishara haijasema ni nani asiyeweza kuingia. Inabainisha tu ni nani anayeweza kuingia—ambaye ana idhini au mamlaka ya kufanya hivyo. Mteja ana wajibu wa kutumia uwezo wake wa kufikiri, na kudhani kwamba hana mamlaka ya kupita kwenye mlango wa pili.

Akivuka mlango wa kwanza, mteja anakutana na milango mingine miwili. Mlango wa kwanza una picha ya sanamu ya mwanamke, wakati mlango wa pili una picha ya sanamu ya mwanaume. Tena, mteja anatarajiwa kuelewa kuwa ni wanawake tu wanaoruhusiwa kuingia kupitia mlango wa kwanza, na ni wanaume pekee wanaoruhusiwa kupita kwenye mlango wa pili—ingawa neno “pekee” halionekani. Watu wanatambua kanuni ya mamlaka kwa urahisi na kwa kina hivyo kwamba wanaweza kubaini wanaweza au hawawezi kufanya hata kutoka kwa picha—sanamu za watu! Lakini linapokuja suala la dini ya Kikristo na wale ambao wanataka kupanua mipaka ya Neno la Mungu, kutambua kanuni ya mamlaka kunapuuzwa badala ya hamu ya kihisia isiyo na mantiki ya kufanya yale ambayo mtu anataka kufanya.

MFANO KUTOKA KATIKA JAMII YA KIDUNIA

Wakati mtu anaponunua mashine mpya ya kusafisha au gari jipya, bidhaa hiyo huja na dhamana ya kiwanda. Dhamana hii humpa mteja huduma ya bure ya matengenezo kwa kipindi maalum cha dhamana. Hata hivyo, endapo kutatokea hitilafu, mteja anaelekezwa kupeleka bidhaa hiyo kwa “Mwakilishi Aliyeidhinishwa na Kiwanda.” Kushindwa kufanya hivyo kutabatilisha dhamana hiyo. Je, mtu wa kawaida anaelewa kanuni ya mamlaka katika jambo hili? Bila shaka anaelewa. Anaelewa kwamba mtengenezaji ametoa idhini ya awali kwa kundi maalum la mafundi yaliothibitishwa ambao yameidhinishwa kutengeneza bidhaa hiyo. Anaelewa kwamba ana mamlaka/ruhusa ya kupeleka bidhaa hiyo kwa yoyote kati ya maeneo hayo, lakini hana mamlaka ya kupeleka bidhaa hiyo popote pengine—ingawa mafundi wengine hawajatajwa waziwazi kuwa si mafundi wanaokubalika.

Wakati mtu anapoingia hospitalini kwa ajili ya upasuaji, yeye husaini hati inayompa daktari ruhusa ya kumfanyia upasuaji. Ungefikiri nini kuhusu daktari ambaye umempa ruhusa ya kukufanyia upasuaji, kama angeenda kwenye chumba cha kusubiri ambako, kwa mfano, mtoto wako anasubiri kurudi kwako, na kuanza kumfanyia upasuaji mtoto wako? Mbali na kufikiri kuwa huenda ana matatizo ya akili, ungeshitaki ukosefu wake wa mamlaka kwa kitendo chake. Je, ikiwa angehalalisha kitendo chake kwa kusisitiza kwamba **hukumpiga marufuku waziwazi** kumfanyia upasuaji mpendwa wako? Wewe—wala taaluma za matibabu na sheria—usingekubali upuuzi huo. Kwa nini? Watu wa kawaida wanaelewa na kuishi kwa kanuni ya mamlaka. Lakini dini ni tofauti. Upuuzi na hali isiyo ya kawaida inaonekana kuwa imekuwa kawaida ya siku hizi.

Je, daktari wako angekuandikia dawa ya viuavijasumu, na ukapeleka hiyo dawa kwa mfamasia, ambaye kisha anakupa viuavijasumu vilivyochanganywa na sumu ya striknini? Baada ya kusoma lebo, ungepinga mara moja kitendo cha mfamasia huyo na kudai maelezo. Je, mfamasia angeonekana kuwa na akili timamu kama angeelezea kwamba, “Daktari hakusema nisiwape sumu. Nilichukulia kimya chake kama kibali”? Vipi kama angeendelea kusisitiza: “Amri ya daktari haikusisitiza wala kupiga marufuku striknini”? Lakini wafuasi wa muziki wa ala wanasisitiza kwamba “Amri za Agano Jipya za kuimba hazikusisitiza wala kupiga marufuku muziki wa ala.” Kauli yao ni sawa kabisa na kusema: “Amri ya daktari ya kutoa viuavijasumu haikusisitiza wala kupiga marufuku striknini.”

Fikiria unamtuma mtoto wako dukani kununua galoni moja ya maziwa ya lita 2 na mkate wa ngano. Anarudi na galoni moja ya maziwa ya lita 2, mkate mweupe, na boksi la Twinkies. Je, utampigapiga kichwa na kumsifu kwa utiifu wake wa uaminifu? Je, utamsifu kwa jitihada na unyofu wake? Au utapinga tabia yake kama isiyoidhinishwa? Vipi kama anajihalalisha kwa kusisitiza kwamba hukuwa umesema chochote kuhusu kununua mkate mweupe na Twinkies? Wale wanaotafuta kuhalalisha muziki wa ala katika ibada wanasema: “Huwezi kufungua Biblia yako na kunionyesha ambapo Mungu alipiga marufuku.” Basi vipi kama mtoto wako anakupa noti uliyomtumia na kusema: “Huwezi kufungua noti yako na kunionyesha ambapo ulipiga marufuku.” Hapana, wote wewe na yeye mngejua kwamba amefanya tabia isiyoidhinishwa. Hakuwa na ruhusa yako ya kununua mkate mweupe au Twinkies—ingawa hukuipiga marufuku waziwazi.

Unapoagiza chakula kwenye dirisha la huduma ya haraka katika mgahawa, unatarajia wafanyakazi wa mgahawa wafuate maagizo yako kikamilifu, bila kuongeza wala kupunguza chochote kwenye agizo lako. Fikiria ukiagiza Combo ya Sandwich ya Kuku kwenye mkate wa ngano, na viazi vya waffle, na Lemonade kubwa ya lishe. Kisha unasogea mbele hadi kwenye dirisha na mhudumu anakwambia, “Itakuwa shilingi 435.87,” huku yeye na wafanyakazi wenzake wakianza kukupa mifuko baada ya mifuko ya chakula, ambayo ina kiasi kikubwa cha kila aina ya chakula kwenye menyu. Ungewaambia mara moja waache, na ungesisitiza kwamba hukupanga kuagiza chakula chote hicho. Ungefikiri nini kama angekujibu: “Hukuagiza Combo ya Sandwich ya Kuku kwenye mkate wa ngano, na viazi vya waffle, na Lemonade kubwa ya lishe PEKEE. Hukupiga marufuku sisi kukupa chakula cha ziada.” Ungedhani mtu huyu ama anatania—au ana wazimu. Wafanyakazi wa mgahawa wanapata mamlaka kutoka kwako kulingana na yale unayowaambia—sio kulingana na yale usiyosema. Huwapi mamlaka kwa matendo yao kwa msingi wa ukimya wako. Unawapa mamlaka kwa maneno yako, maagizo yako, maelekezo yako. Wakivuka mipaka ya maneno yako—ingawa hukuwapiga marufuku waziwazi—wanafanya hivyo bila mamlaka yako. Vivyo hivyo ni katika uhusiano wetu na Mungu na Neno Lake (rejea Kumbukumbu la Torati 4:2; 5:32; 12:32; Yoshua 1:7; Mithali 30:6). Mungu alitufundisha kumwabudu kwa kuimba. Hakuagiza tumwabudu kwa kupiga ala. Kwa hivyo, kuabudu kwa kutumia ala ni kumwabudu Mungu bila idhini Yake.

MAMLAKA KWA KILA KITU?

Lakini je, hiyo inamaanisha kwamba tunapaswa kuwa na mamlaka kwa kila kitu tunachofanya katika dini?  Je, vipi kuhusu mambo mengi tunayofanya ambayo Biblia haisemi? Kwa mfano, mamlaka yetu iko wapi kwa ajili ya majengo ya kanisa, mabenchi, taa, mazulia, vipindi vya televisheni, vitabu vya nyimbo, na sahani za meza ya Bwana?

Fikiria kisa cha Nuhu. Alielekezwa na Mungu kujenga safina kubwa ya mbao. Maagizo ya Mungu yalijumuisha maelezo kama vile vipimo, aina ya mbao, mlango na dirisha, na madaraja (Mwanzo 6:14-16). Kanuni ya mamlaka ilitumika kwa Nuhu kwa namna ifuatayo. Aliruhusiwa kujenga safina, lakini hakuwa na ruhusa ya kujenga njia mbadala ya usafiri (mfano, gari, ndege, au puto). Aliruhusiwa kutengeneza safina kwa mbao, lakini hakuwa na ruhusa ya kutengeneza kwa kutumia nyenzo nyingine (mfano, plastiki, chuma, au fiberglass). Aliruhusiwa kutumia “mbao za mvinje,” lakini hakuwa na ruhusa ya kutumia aina nyingine ya mbao (mfano, mwaloni, mpopla, au mvinje). Aliruhusiwa kutumia zana na msaada wowote uliokuwa muhimu kutii amri ya Mungu (mfano, nyundo, misumari, misumeno, msaada wa kuajiri).

Fikiria Agizo Kuu. Mungu aliwaamuru mitume wake “Nendeni” (Marko 16:15). Biblia inaelezea kwa idhini waalimu waliovuviwa wakitumia njia mbalimbali za kwenda, ikijumuisha kwa gari la kukokotwa na farasi (Matendo 8:31), kwa kamba na kikapu (Matendo 9:25), kwa miguu (Matendo 14:14), na kwa meli (Matendo 16:11). Kukusanya kila kitu katika Maandiko kinachohusiana na jambo hili, inakuwa wazi kwamba njia ya usafiri ilikuwa hiari. Kwa hivyo, mfasiri wa Biblia analazimika kuhitimisha kwamba kila njia inaruhusiwa leo (ikiwemo, kwa mfano, televisheni) mradi tu haivunji kanuni nyingine za kibiblia (mfano, kanuni ya usimamizi).

Mchakato huu wa kukusanya ushahidi wa kibiblia na kutoa hitimisho zinazostahili ni wa lazima kwa kila mwanadamu (ona 1 Wathesalonike 5:21; 1 Yohana 4:1). Tunawajibika kupima maelezo ya kibiblia juu ya kila somo, na kuhitimisha tu kile Mungu anachotaka tuchukue. [Kwa uchambuzi mfupi na wa uhakika wa kanuni ya mamlaka, tazama Warren, 1975; Deaver, 1987].

Biblia inatuamuru tendo la kukusanyika pamoja kwa ajili ya ibada (mfano, Matendo 20:7; 1 Wakorintho 5:4; 11:17-18; Waebrania 10:25). Lakini haiwezekani kimwili kwa idadi ya watu kukusanyika pamoja bila mahali pa kukutania. Ili kutii sharti la kukusanyika, lazima tukutane mahali fulani. Tuna mifano iliyokubaliwa ya kanisa la kwanza likikutana pamoja katika chumba cha ghorofa ya tatu (Matendo 20:8-9), katika nyumba za watu binafsi, pamoja na maeneo yasiyo ya binafsi (1 Wakorintho 16:19; 11:22; rejea Matendo 20:20). Tunashurutishwa kuhitimisha kwamba eneo ni hiari na limeidhinishwa, mradi halivunji kanuni nyingine za kibiblia (rejea Yohana 4:21). Kwa hivyo, Maandiko yanaruhusu majengo ya kanisa na vifaa muhimu (mfano, mazulia, viti, umeme, kiyoyozi, taa, vyoo, mabomba ya ndani, vipaza sauti, chemchemi za maji).

Hali hiyo hiyo inaweza kusemwa kuhusu vitabu vya nyimbo. Wakristo wameamriwa kuimba (Waefeso 5:19; Wakolosai 3:16), na kuabudu kwa mpangilio (1 Wakorintho 14:40). Mungu anataka tuimbe wimbo mmoja pamoja (badala ya kuimba nyimbo tofauti kwa wakati mmoja). Njia za kutii masharti haya zitakuwa ni kutumia vitabu vya nyimbo, noti za muziki, au projekta ambazo zinatoa wimbo huo huo kwa mkutano mzima kwa wakati mmoja. Kwa hivyo, zana zote kama hizo zimeidhinishwa kama njia sahihi za kutii amri ya kuimba.

Muziki wa ala katika ibada hauruhusiwi. Ingawa baadhi ya watu wanaweza kufikiria kuwa inastahili kama msaada—kama msaada wa uimbaji wao—sivyo ilivyo. Inaweza kufunika uimbaji wao, au kufunika uimbaji wao kiasi kwamba wanadhani inasikika vizuri, lakini kwa kweli chombo cha muziki kinasaidia tu kuimba. Ni aina nyingine ya muziki kwa namna ile ile ambayo kuona na kusikia ni njia mbili tofauti za kutambua. Kuona hausaidii kusikia; kunasaidia namna moja ya utambuzi/uchunguzi kwa njia nyingine. Kuimba kwa sauti na kucheza ala ni njia mbili tofauti za kutengeneza muziki. Kuimba kunaruhusiwa kwa sababu Agano Jipya linaagiza (Waefeso 5:19; Wakolosai 3:16). Mungu ametueleza kwamba anataka tuimbe. Muziki wa ala hauruhusiwi—siyo kwa sababu Waefeso na Wakolosai zimeuzuia au hawajataja—bali kwa sababu hakuna kifungu cha Agano Jipya kinachoagiza. Hakuna mahali popote ambapo Mungu anatufahamisha kwamba anataka tucheze ala kwake. Kufanya hivyo ni “kuongeza kwenye maneno yake” (Mithali 30:6) na “kwenda zaidi ya yale yaliyoandikwa” (1 Wakorintho 4:6).

Meza ya Bwana inapaswa kushiriki wakati kanisa linapokusanyika kwa ajili ya ibada (Mathayo 26:29; Matendo 20:7; 1 Wakorintho 11:20). Mungu anataka kila mwabudu ashike mkate na juisi ya zabibu. Jinsi gani hii inaweza kufanikishwa? Vyombo au sahani zinahitajika—isipokuwa zabibu zitabebwa kwa mkono kwa kila mtu ambaye ataamua juisi moja kwa moja mdomoni mwake. Tuna taarifa za Yesu akianzisha Meza ya Bwana na inaonekana kutumia kikombe kimoja. Hata hivyo, muktadha unaonyesha wazi kwamba chombo kilikuwa cha kubahatisha—kikiwakilisha picha ya usemi inayojulikana kama “metonimia ya somo,” ambapo chombo kinawakilisha kilicho ndani yake (Dungan, 1888, uk. 279). kilichomo kwenye kikombe—juisi—ndiyo walipaswa kunywa, na juu yake walipaswa kutafakari kiishara. Tunashurutishwa kuhitimisha kwamba njia ya usambazaji wa vipengele vya Meza ya Bwana inaruhusiwa kama hiari.

HITIMISHO

Kila kipengele cha tabia zetu, ndani na nje ya ibada, kinaweza kuamuliwa kwa njia hiyo hiyo. Mungu anahitaji hivyo. Anatarajia tuzingatie Neno lake, tukilisoma kwa makini na kwa uthabiti ili kujua jinsi ya kuishi maisha kwa upatanifu na mapenzi yake. Kwa Ukristo wa kweli kutekelezwa, tunapaswa kuwa waaminifu kwa maagizo ya Mungu. Tunapaswa kuwa waaminifu kwa kitabu. Hakika, ili Yesu awe “Bwana wa maisha yangu” kila wakati, lazima nithibitishe mapenzi yake katika kila uamuzi wa maisha yangu. Hezekia “alifanya yaliyo mema, sahihi na kweli mbele za Bwana Mungu wake” (2 Mambo ya Nyakati 31:20). Maneno “mema,” “sahihi,” na “kweli” yanarejelea nini? Aya inayofuata inaeleza: “Na katika kila kazi aliyoanza katika huduma ya nyumba ya Mungu, katika sheria na amri, kumtafuta Mungu wake, aliifanya kwa moyo wake wote” (2 Mambo ya Nyakati 31:32). Hezekia alikuwa mwaminifu kwa Mungu, akifanya yaliyo mema, sahihi, na kweli—kwa maana kwamba alitii kwa usahihi sheria na amri ya Mungu, na alifanya hivyo kutoka moyoni (Yohana 4:24).

Makanisa mengi yanayodai kuwa ya Kikristo yameanzisha katika imani na mazoezi yao shughuli, mikakati, na mazoea mbalimbali yasiyo na msingi katika maandiko—yaani, hakuna ishara kutoka kwa Mungu kwamba anaidhinisha. Kwa misingi gani uvumbuzi huu unaidhinishwa? “Naam, inakidhi mahitaji yetu”; “Inahusisha watu wengi zaidi”; “Inaleta watu wengi”; “Inachochea shauku”; “Inaturuhusu kukamilisha mambo”; “Tunapenda sana”; “Inachochea nia”; “Inawavutia vijana wetu”; “Inaunda mazingira ya joto, ya kukubali”; “ni mkakati mzuri wa misheni.” Ni ajabu kabisa kwamba Wakristo wengi wanaweza kupotea mbali sana kutoka kwenye misingi ya Biblia. Hata hivyo, kushindwa kwao kutambua kanuni ya mamlaka ya Biblia hakutawaondolea kuwajibika kwa Mungu (1 Samweli 13:13).

Baada ya yote kusemwa na kufanywa, baada ya kupitia uhalalishaji wote wa kwa nini tunafanya tunavyochagua kufanya katika dini, bado tunakabiliwa na ikiwa kile tunachofanya, kwa kweli, ni kwa mujibu wa maagizo ya Mungu. Kwa ufafanuzi, kuwa mwaminifu kwa Mungu kunajumuisha kufuata maagizo ya kimungu—kutenda haki (1 Yohana 3:7; Matendo 10:35). Mtu anapokiuka (yaani, kuendelea mbele), na haishi katika mafundisho ya Kristo” (2 Yohana 9), anakuwa mwasi na anajiondoa kwenye neema ya Mungu (2 Petro 2:20-22; Waebrania 10:26-31; Wagalatia 5:4). Kuweka ndani ya neema na upendeleo wa Mungu kunategemea utekelezaji wetu wa kanuni muhimu ya Mungu ya mamlaka.

Je, lazima tujiweke sawa na jina la Kristo? Hiyo ni, ili kuokolewa, lazima nipate idhini yake ya awali, idhini yake, mamlaka yake, kwa kila kitu ninachofanya katika dini? Sikiliza Petro: “Wala hakuna wokovu kwa mwingine yeyote, kwa maana hakuna jina jingine chini ya mbingu walilopewa wanadamu ambalo tunapaswa kuokolewa kwalo” (Matendo 4:12).

MAREJEO

Arndt, William and F.W. Gingrich (1957), A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (Chicago, IL: University of Chicago Press).

Betz, Otto (1976), “exousia,” The New International Dictionary of New Testament Theology, ed. Colin Brown (Grand Rapids, MI: Zondervan).

Bietenhard, Hans (1976), “onoma,” The New International Dictionary of New Testament Theology, ed. Colin Brown (Grand Rapids, MI: Zondervan).

Deaver, Roy (1987), Ascertaining Bible Authority (Austin, TX: Firm Foundation Publishing House).

Dungan, D.R. (1888), Hermeneutics (Delight, AR: Gospel Light).

Eadie, John (1884), A Commentary on the Greek Text of the Epistle of Paul to the Colossians (Grand Rapids, MI: Baker, 1979 reprint).

Moulton, James and George Milligan (1982 reprint), Vocabulary of the Greek New Testament Illustrated from the Papyri and Other Non-literary Sources (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Perschbacher, Wesley, ed. (1990), The New Analytical Greek Lexicon (Peabody, MA: Hendrickson).

Robertson, A.T. (1934), A Grammar of the Greek New Testament in the Light of Historical Research (Nashville, TN: Broadman).

Spence, H.D.M. and J.S. Exell, eds. (1958 reprint), “Colossians,” The Pulpit Commentary (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Spence, H.D.M. and J.S. Exell, eds. (1961 reprint), “St. Matthew,” The Pulpit Commentary (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Vine, W.E. (1966 reprint), An Expository Dictionary of New Testament Words (Old Tappan, NJ: Revell).

Warren, Thomas B. (1975), When Is An “Example” Binding? (Jonesboro, AR: National Christian Press).

---

Published July 29, 2024