Tarehe 12 Februari, 2009, katika mdahalo na Kyle Butt, Dan Barker alithibitisha pendekezo kwamba Mungu wa Biblia hawezi kuwepo. Baada ya dakika tatu na sekunde 15 katika hotuba yake ya ufunguzi, alisema sababu mojawapo anayoamini Mungu hawezi kuwepo ni kwa sababu “hakuna majibu mazuri kwa hoja dhidi ya uwepo wa Mungu, kama vile tatizo la mabaya. Kila unachohitaji kufanya ni kuingia tu hospitali ya watoto na unajua hakuna Mungu. Sala haitoi tofauti yoyote. Watu hao husali kwa ajili ya watoto wao wapendwa kuishi, lakini wanakufa” (Butt na Barker, 2009). Barker alipendekeza kwamba “tatizo la mabaya” ni mojawapo ya hoja chanya yenye nguvu dhidi ya uwepo wa Mungu.

Ni nini, hasa, kinachoitwa “tatizo la mabaya”? Wasiokuwa na imani kama Barker wanabainisha kwamba Biblia inamchora Mungu kama mwenye upendo wote pamoja na mwenye nguvu zote. Uchunguzi huu ni sahihi kwa hakika (k.m., 1 Yohana 4:8; Mwanzo 17:1; Ayubu 42:2; Mathayo 19:26). Lakini kila mtu anakiri kwamba mabaya yapo duniani. Kwa Mungu kuruhusu mabaya na mateso inaashiria kwamba yeye si mwenye upendo wote, au kama yeye ni mwenye upendo wote, basi hana nguvu za kuyaondoa.

Kwa hali yoyote, Mungu wa Biblia hawezi kuwepo. Kwa kutamka “tatizo la mabaya” kwa usahihi zaidi, mtu asiye na imani anadai kwamba muumini wa Biblia hawezi kwa usahihi kuthibitisha mambo yote matatu yafuatayo:

• Mungu ni mwenye uwezo wa kila kitu.
• Mungu ni mkamilifu katika wema.
• Mabaya yapo.

Tena, mwenye kutoamini anasisitiza kwamba kama Mungu ni mwenye uwezo wote (kama Biblia inavyothibitisha), yeye si mkamilifu katika wema kwa kuwa anaruhusu mabaya na mateso kuenea kwa wingi duniani. Kama, kwa upande mwingine, yeye ni mkamilifu katika wema, hana uwezo wa kila kitu kwa kuwa wema wake ungepelekea yeye kutumia uwezo wake kuondoa mabaya duniani. Kwa kuwa Mkristo anathibitisha mambo yote matatu, mwenye kutoamini anadai kwamba Wakristo wanatuhumiwa kwa kuthibitisha mgongano wa mantiki, na hivyo kufanya msimamo wao kuwa wa uwongo. Kwa dhana kwamba “tatizo la mabaya” linatoa tatizo linaloshindikana kwa muumini wa Kikristo.

Hata hivyo, kwa hakika, “tatizo la mabaya” ni tatizo kwa mwenye kutoamini—siyo muumini wa Kikristo. Kwanza, falsafa ya kutoamini haiwezi kutoa ufafanuzi wa “mabaya.” Hakuna njia ya mantiki ambayo kutoamini inaweza kuelezea kitu chochote kama “mabaya” au “nzuri.” Tarehe 12 Februari, 1998, William Provine, profesa katika Idara ya Mazingira na Biolojia ya Mageuzi katika Chuo Kikuu kinachoheshimika cha Cornell, alitoa hotuba kuu katika siku ya pili ya kila mwaka ya Darwin. Katika maelezo ya hotuba hiyo kwenye tovuti ya Siku ya Darwin, Dr. Provine alidai: “Mageuzi ya kiasilia ina matokeo wazi ambayo Charles Darwin alielewa kabisa. 1) Hakuna miungu yenye thamani inayostahili kuwepo; 2) hakuna uhai baada ya kifo; 3) hakuna msingi wa mwisho wa maadili; 4) hakuna maana ya mwisho katika maisha; na 5) uhuru wa mwanadamu haupo” (Provine, 1998, imesisitizwa). Ujumbe wa baadaye wa Provine ulihusu kauli yake ya tano kuhusu uhuru wa mwanadamu. Kabla ya kuanza kuchimba zaidi katika “msingi” wa hotuba yake, hata hivyo, alibainisha: “Matokeo ya kwanza 4 ni wazi sana kwa wanaoelewa mageuzi ya asili ya kisasa kwamba nitatumia muda kidogo kuwatetea” (1998, imesisitizwa). Kama hakuna msingi wa kimaadili ambao unaweza kutumika kama msingi wa hitimisho lolote la kimaadili, basi vipi mwenye kutoamini aweze kufafanua tendo lolote au tukio kama “mabaya,” au “sio sahihi”?

Frederick Nietzsche alielewa falsafa ya kutoamini vizuri sana hivi kwamba alipendekeza kuwa wingi wa binadamu wameelewa vibaya dhana kama “mabaya” na “nzuri.” Katika kazi yake Beyond Good and Evil, Nietzsche aliandika: “Tunaamini kwamba ukali, ukatili, utumwa, hatari mitaani na moyoni, siri, ustahimilivu, sanaa ya kumshawishi na uovu wa kila aina—kila kitu kibaya, kibaya, cha kikatili, cha kuwinda, na cha nyoka ndani ya mwanadamu, kinatumikia vizuri kwa uinuliwe wa spishi ya binadamu kama kinyume chake” (2007, uk. 35, imesisitizwa). Pendekezo la Nietzsche ni kwamba kile tunachoweza kuita “mabaya” kimaadili, kwa kweli husaidia binadamu kukuza uwezo wa kufikiri wa juu, reflexes haraka, au uwezo mkubwa wa kutatua matatizo. Hivyo, kama tukio “baya” linasaidia binadamu “kuvumbua,” basi hakuna msingi halali wa kuita tukio hilo “baya.” Kwa kweli, kulingana na mageuzi ya kutoamini, chochote kinachosaidia spishi ya binadamu kinapaswa kufafanuliwa kama “nzuri.”

Kama C.S. Lewis alivyofanya safari yake kutoka kutoamini hadi kumwamini Mungu, aligundua kwamba “tatizo la mabaya” lilikuwa tatizo zaidi kwa kutoamini kuliko ilivyokuwa kwa kuamini Mungu. Alisema:

Hoja yangu dhidi ya Mungu ilikuwa kwamba ulimwengu ulionekana kuwa mkatili na usio na haki. Lakini nilikuwaje na wazo hili la haki na batili? Mtu hauiiti mstari kuwa uliopinda isipokuwa awe na wazo la mstari usio pinda. Nilikuwa nikilinganisha ulimwengu huu na nini nilipoiita batili…? Bila shaka, ningeweza kuacha wazo langu la haki kwa kusema kwamba ilikuwa tu ni wazo binafsi la kwangu. Lakini kama ningefanya hivyo, basi hoja yangu dhidi ya Mungu ingeanguka pia—kwa sababu hoja ilitegemea kusema kwamba ulimwengu ulikuwa kweli batili, siyo tu kwamba haukufurahisha mawazo yangu binafsi. Hivyo katika jitihada ya kujaribu kuthibitisha kwamba Mungu hakuwepo—yaani, kwamba ukweli wote haukuwa na maana—niligundua kwamba nililazimika kudhani kwamba sehemu moja ya ukweli—yaani, wazo langu la haki— ilikuwa na maana. Kwa hiyo, kutoamini inageuka kuwa rahisi sana (Lewis, 1952, uk. 45-46, mstari wa italiki asilia).

Apologisti wa Theistic, William Lane Craig, amekusanya suala hili vizuri sana:

Nadhani kwamba mabaya, kwa kushangaza, kimsingi, inathibitisha uwepo wa Mungu. Hoja yangu itakuwa kama hivi: Ikiwa Mungu hawi, basi thamani za maadili za kimsingi hazipo. (2) Mabaya yapo, (3) kwa hiyo, thamani za maadili za kimsingi zipo, yaani, baadhi ya mambo ni kweli mabaya. Kwa hiyo, Mungu yupo. Hivyo, ingawa mabaya na mateso katika kiwango kimoja inaonekana kuhoji uwepo wa Mungu, katika kiwango kirefu zaidi, na cha msingi zaidi, kimsingi, vinathibitisha uwepo wa Mungu.

Craig na Lewis wako sahihi. Ikiwa mabaya yapo kweli duniani, na baadhi ya mambo si kama yanavyopaswa kuwa, basi lazima iwepo kiwango nje ya ulimwengu wa asili ambacho kingeweza kutoa maana kwa maneno “mabaya” na “nzuri”—na dhana ya kutoamini inathibitisha uwongo.

UUMBAJI WA HISIA

Mbali na ukweli kwamba “mabaya” hata hayawezi kujadiliwa bila kurejelea kwa Mungu, Barker alilenga nguvu ya kauli yake kwa ombaji wa hisia. Alisema: “Kila unachotakiwa kufanya ni kutembea katika hospitali yoyote ya watoto na unajua kwamba hakuna Mungu.” Je, ni kweli kwamba mtu yeyote anayeingia katika hospitali ya watoto anashambuliwa mara moja na nguvu kubwa ya kutoamini? Hapana, sio kweli. Kwa kweli, ni kitu ambacho kiko mbali kabisa na ukweli. Kwa kutabiri mikakati ya Barker, mmoja wetu [KB] alitembelea hospitali ya watoto huko Columbia, South Carolina na akakutana na mwanamke ambaye alifanya kazi kama mchangiaji wa kujitolea. Alipoulizwa kwa nini alijitolea, alielekeza kidole kwenye shimo la risasi kichwani mwake. Alisema kwamba ilikuwa baraka kwake kuwa bado yuko hai na alitaka kutoa kitu kwa sababu Mungu alimruhusu kuishi. Alipoulizwa ikiwa wachangiaji wengi katika hospitali hiyo walikuwa wa kidini, alijibu kwamba wengi wao walitoka kwenye makanisa katika eneo hilo, yaani, makanisa yanayoamini katika Mungu wa Biblia.

Kulingana na “mtindo wa kutumia hoja” wa Barker, mwanamke tuliyozungumza naye asingepaswa kuamini katika Mungu mwenye upendo, wachangiaji waliojitolea muda wao kwa hospitali hiyo wasingepaswa kuamini katika Mungu mwenye upendo, sisi hatupaswi tena kuamini katika Mungu mwenye upendo (kwa vile tulitembelea hospitali), wala mtu mwingine yeyote ambaye ameitembelea fasilia hiyo. Uwongo wa mantiki kama hiyo unaonekana wazi. Kuona mateso katika hospitali ya watoto sio lazima kumfanya mtu aamini kwa kutoamini. Ukweli usemwe, watu wengi ambao huzuru hospitali ya watoto, na hata kuwa na watoto wao wanaolazwa huko, wanamuamini Mungu wa Biblia. Kauli ya Barker haiwezi kustahimili ukosoaji wa mantiki.

Zaidi ya hayo, ombi la hisia la Barker linaweza kubadilishwa kwa urahisi: Tembea katika hospitali yoyote ya watoto na uone upendo, utunzaji, na wasiwasi ambao wazazi, madaktari, na wachangiaji wanawaonyesha watoto, na utajua kwamba mageuko yasiyomwamini Mungu hayawezi kuwa kweli. Baada ya yote, mageuko ni kuhusu kuishi kwa wenye nguvu, ambapo nguvu huwania dhidi ya dhaifu ili kuishi katika mashindano yasiyoisha ya kufikisha maumbile yao kwa vizazi vyao. Ikiwa mageuko yangekuwa kweli, wazazi na madaktari hawangeitumia rasilimali zao muhimu kwa watoto ambao hawatawapeleka vizazi vyao. Ni imani tu katika Mungu ndiyo inayoweza kuelezea kujitoa na utunzaji usiojipenda ambao unaoonekana katika hospitali za watoto.

BAADHI YA MATESO NI YA KUKUBALIKA

Wakati “tatizo la mabaya” linapowasilishwa, haraka inakuwa wazi kwamba neno “mabaya” haliwezi kutumiwa kwa njia yoyote yenye maana na mtu asiyeamini Mungu. Mbinu, kwa hivyo, ni kubadilisha maneno “mateso,” “maumivu,” au “madhara” kwa neno “mabaya,” na kudai kwamba dunia imejaa sana na mateso, madhara, na mateso. Kwa kuwa ni dhahiri kwamba watu wasiohesabiwa wanateseka madhara ya kimwili, ya kihisia, na ya kisaikolojia, mtu asiyeamini Mungu anadai kwamba, ingawa hakuna “mabaya” halisi, Mungu mwenye upendo hawezi kuruhusu mateso kama hayo. [Maelezo: Hoja ya mtu asiyeamini Mungu bado haijaibadilika. Anaendelea kudai kwamba mateso ni “mbaya” au “mabaya” na hayangekuwepo katika ulimwengu “mwema”. Kwa kweli, bado anakabiliwa na tatizo hilo la kuthibitisha kwamba mabaya yapo na kwamba mateso ni mabaya kwa kiasi cha kweli.]

Kwa mtazamo wa kwanza, inaonekana kwamba mtu asiyeamini Mungu anadai kwamba Mungu mwenye upendo na maadili hangeweza kuruhusu viumbe vyake, vitu vya upendo wake, kuteseka kabisa. Tena, mtu asiyeamini Mungu anafikiri kwamba wanadamu wanapaswa kuwa vitu vya upendo wa Mungu, lakini wanateseka. Hivyo, Mungu hampendi au hana uwezo wa kusitisha mateso—na kwa hiyo hawezi kuwepo.

Mchunguzi mwenye kufikiri haraka anagundua tatizo na mstari huu wa hoja, ambao hata mkosoaji anakubali: ni sahihi kimaadili kuruhusu baadhi ya mateso ili kuleta wema mkubwa. Kwa mara nyingi, Dan Barker na wakosoaji wenzake wamekiri ukweli wa hii. Wakati wa kipindi cha kuulizana maswali cha Mdahalo wa Butt/Barker, Barker alisema:

Hauwezi kupita maisha bila kujeruhi kidogo…. Nadhani sote tunakubaliana kwamba ni makosa kumchoma sindano mtoto mchanga. Hiyo ni mbaya. Lakini, ikiwa mtoto huyo anahitaji sindano ya kuokoa maisha, tutasababisha kile kiumbe hicho, tutafanya hivyo. Mtoto hataelewa, lakini tutafanya hivyo kwa sababu kuna jambo bora zaidi. Kwa hivyo, maadili ya kibinadamu yanaelewa kwamba katika hali fulani, kuna madhara, na kuna mabadilishano ya thamani.

Katika mdahalo wake na Peter Payne, Barker alisema: “Mara kwa mara maadili yanahusisha kusababisha madhara. Mara nyingine madhara ni mema” (Barker and Payne, 2005). Katika kitabu chake, “Maybe Right, Maybe Wrong: A Guide for Young

Thinkers,” Barker aliandika: “Kadiri inavyowezekana, unapaswa kujaribu kusitisha maumivu ya wengine. Ikiwa unapaswa kuumiza mtu, basi umiza kidogo iwezekanavyo…. Ikiwa unapaswa kuumiza mtu, basi jaribu kusitisha haraka iwezekanavyo. Mtu mwema hapendi kusababisha maumivu” (1992, uk. 33).

Inaonekana kwamba mwenye kufuata imani asiweze kuipinga dhana ya Mungu kwa msingi wa kuwepo kwa mateso pekee, kwa sababu wale wasioamini Mungu wanashurutishwa kukiri kwamba kuna sababu zenye haki ya kimaadili za mateso. Tena, hoja imebadilishwa. Hatuko tena na “tatizo la uovu,” kwani bila dhana ya Mungu, neno “uovu” halina maana. Zaidi ya hayo, hatuko tena na “tatizo la mateso,” kwani mkosoaji lazima akiri kwamba baadhi ya mateso yanaweza kuwa na sababu ya kimaadili ili kuleta jambo bora zaidi. Mwenye kufuata imani lazima aongeze neno la ziada kuweka kiwango cha mateso: “bila maana.”

MATESO YASIYO NA MAANA AU YASIYO HITAJIKA

Tangu mchunguzi ajue kwamba baadhi ya mateso yanaweza kuwa na sababu ya kimaadili, analazimika kupinga dhana ya Mungu kulingana na Biblia kwa kudai kwamba angalau baadhi ya mateso katika ulimwengu huu ni yasiyokuwa na maana au yasiyohitajika. Mchunguzi kisha anasisitiza kwamba kiumbe chochote kinachoruhusu mateso yasiyo na maana hakiwezi kuwa lenye upendo au lenye maadili. Katika kitabu chake, The Miracle of Theism, J.L. Mackie alibainisha kwamba ikiwa mwenye kumwamini Mungu anaweza kwa halali kuonyesha kwamba mateso katika ulimwengu huu yana manufaa fulani, basi dhana ya Mungu wa Biblia “kimsingi inawezekana, na kanuni yake haina kuacha kabisa mtazamo wetu wa kawaida wa upinzani kati ya mema na mabaya” (1982, uk. 154). Kutokana na ukweli huu, Mackie alikiri: “[T] unaweza kukubali kwamba tatizo la mabaya halionyeshi, mwishowe, kwamba mafundisho makuu ya theism yanakinzana kimantiki na mwingine” (uk. 154). Je, Mackie aliachia taulo kwa kujitolea na kukiri kwamba “tatizo” la mabaya na mateso halipingani na Mungu? Badala yake, alidai kwamba ingawa baadhi ya mateso au maovu yanaweza kuwa ya lazima au yenye manufaa, kuna maovu yasiyokuwa na maana mengi (yanayoitwa “maovu yasiyoweza kufyonzwa”) katika ulimwengu kwa Mungu wa kawaida wa Biblia kuwepo. Kisha alihitimisha: “Tatizo, kwa hivyo, linatokea tena kama tatizo la maovu yasiyofyonzwa, na bado hatuna njia ya kusuluhisha uwepo wao na huo wa mungu wa aina ya jadi” (uk. 155, emp. aliongezwa). Ona jinsi Mackie alilazimika kubadili “tatizo la mabaya” kuwa “tatizo la maovu yasiyofyonzwa”.

Dan Barker anaelewa mabadiliko haya katika “tatizo la uovu” na amelitumia mwenyewe. Katika mjadala na Rubel Shelly, Dan alitumia hoja yake ya kawaida kwamba mateso katika hospitali ya watoto yanatosha kuonyesha kwamba Mungu hawezi kuwepo. Shelly alijibu kwa kukosoa kwa urefu, akileta wazi wazo kwamba mateso katika ulimwengu huu yanaweza kusawazishwa kwa uaminifu na madhumuni ya Mungu kwa wanadamu. Akimalizia maoni yake, Shelly alisema: “Aina ya ulimwengu, inavyoonekana, ambao kutokuamini unataka ni ulimwengu ambapo hakuna kitendo kibaya kinachoweza kuwa na athari mbaya au ambapo hatuwezi kufanya vitendo vibaya” (Barker na Shelly, 1999). Barker alijibu maoni ya Shelly, akisema:

Sisemi nataka ulimwengu usio na maumivu… Hakuna mtu asiyeamini Mungu anayeomba dunia ibadilishwe au kuhitaji kwamba kama kuna Mungu, aweze kuibadilisha. Sisemi nataka ulimwengu usio na matokeo. Naona maumivu na matokeo ni muhimu kwa elimu yenye mantiki… Kilichomo moyoni mwangu ni kutaka binadamu wajitahidi kadri inavyowezekana kwa ulimwengu usio na madhara yasiyohitajika (1999, ).

Barker alielezea hali ambayo moto wa msituni unalazimisha mtoto wa kulungu kutoroka nyumbani mwake. Katika mchakato huo, kulungu anakwama katika mtego na kuteketezwa na moto. Barker alisema kuwa hakuna mtu yeyote ambaye roho au tabia yake ilipatiwa ujenzi na mateso ya kulungu huyo, hivyo ingekuwa mfano wa mateso yasiyo ya lazima au yasiyofaa. Barker aliendelea kukiri kwamba ingawa baadhi ya mateso yanakubalika, kuna tu mateso mengi sana ya kurekebishwa na Mungu mwenye upendo. Tena hapa ni muhimu kufahamu kwamba hoja nzima ya Barker imebadilishwa. Sio tena “tatizo la uovu (madhara)” bali sasa ameiboresha kuwa “tatizo la uovu (madhara) usio na haja.”

Swali lifuatalo linalopaswa kuulizwa ni: Ni nini kitachukuliwa kama mateso “yasiyo na maana,” “yasiyo na haja,” au “yasiyoweza kusawazishwa”? Jibu rahisi ambalo msimamo wa kiatheisti lazima ni kwamba mateso yoyote ambayo mtu huyo haidhinishi ni ya maana. Kama Timothy Keller anavyobainisha, ukweli ni kwamba Mackie na wengine hutumia neno “yasiyo na maana” kumaanisha kwamba wao wenyewe hawaoni umuhimu wake. Keller alisema: “Ndani ya kauli kwamba dunia imejaa uovu usio na maana kuna dhana iliyofichwa, yaani kwamba kama uovu unaonekana haujaanza kwangu, basi lazima uwe hauna maana” (2008, uk. 23, herufi za mbele ni za mwandishi). Keller pia alibainisha:

Hii hoja ni kosa, bila shaka. Kwa sababu tu huwezi kuona au kufikiria sababu nzuri kwa nini Mungu aruhusu kitu kifanyike haimaanishi kwamba hawezi kuwepo. Tena tunashuhudia ndani ya ukosoaji unaodhaniwa kuwa mgumu imani kubwa kabisa katika uwezo wa akili ya mtu mwenyewe. Ikiwa akili zetu haziwezi kufahamu kikamilifu mafumbo ya ulimwengu kwa majibu mazuri kuhusu mateso, basi, hakuna yoyote! Hii ni imani ya upofu wa kiwango cha  juu (p.23).

Kwa hakika, ni mwenye kutoamini Mungu ndiye anaishi kwa imani ya upofu ambayo kimakosa anaihusisha na muumini.

MALENGO YA KUWEPO KWA BINADAMU

Katika kazi yake kubwa, Je, Wanaoamini Mungu Wamefanikiwa Kuthibitisha Kwamba Hakuna Mungu?, mwanafalsafa Thomas B. Warren alivuruga kabisa matumizi ya mwenye kutoamini Mungu ya tatizo la uovu. Alionyesha kwa busara kwamba Biblia inafundisha kwamba “Mungu ana sababu inayoeleweka kimaadili ya kwa nini aliumba ulimwengu… ambapo uovu unaweza (na una) kutokea” (1972, uk. 16). Ni nini hiyo sababu? Mungu aliumba sayari ili iwe “mazingira bora kwa ajili ya kuunda roho” (uk. 16). Mungu aliwaumba binadamu kwa makusudi kuwa viumbe visivyoweza kufa, wenye uhuru wa kimaadili, wenye jukumu la matendo yao wenyewe, na maisha haya ya duniani yawe kipindi chao cha majaribio pekee ambapo hatma yao ya milele inahusishwa na majibu yao kwa mapenzi ya Mungu wakati wa maisha yao ya duniani (uk. 19). Hivyo, dunia “ni nzuri (kwa kusudi ambalo Mungu alikuwa nalo katika kuumba) kama ulimwengu wowote uwezekanavyo” kwa sababu ililenga kufanya kazi kama “bonde la kuunda roho” la mwanadamu (uk. 19). Mazingira ya kimwili ambayo binadamu walitakiwa kuishi yaliumbwa kwa makusudi na sifa zinazohitajika kufikia lengo kuu. Mazingira haya yangeweza kuwa yamepangwa ili kuiruhusu binadamu kuwa na uhuru wa kimaadili, kuwapa mahitaji yao ya msingi ya kimwili, kuwawezesha kukabiliana na changamoto, na kuwawezesha kujifunza mambo wanayohitaji kujifunza zaidi (uk. 47).

Wakati mwenye kutoamini Mungu kwa kawaida anafafanua “uovu” kama maumivu na mateso ya kimwili, Biblia, kwa mantiki kabisa, inafafanua uovu kama uvunjaji wa sheria za Mungu (1 Yohana 3:4). Basi, tazama kwamba uovu wa asili pekee ni dhambi, yaani, kutotii au kukiuka sheria za Mungu. Hivyo, maumivu na mateso si uovu wa asili. (“[U]ovu wa asili katika kiwango cha kimwili kwa kweli haupo” [uk. 93]). Kwa kweli, maumivu ya wanyama, majanga ya asili, na mateso ya binadamu ni vipengele muhimu vinavyochangia katika mazingira ya jumla yaliyoundwa kwa ajili ya maendeleo ya kiroho. Vipengele kama hivyo, kwa mfano, huwafanya binadamu waelewe kwa uzito kwamba maisha duniani hayana uhakika, ni hatari, na ni ya muda mfupi tu. Pia huonyesha kwamba maisha duniani ni mafupi—kwamba yataisha hivi karibuni. Uelewa kama huo sio tu unaowachochea watu kuzingatia hali yao ya kiroho na umuhimu wa kutumia maisha haya kujiandaa kwa maisha ya baadaye, bali pia huwahimiza watu kufikiria kuhusu Mungu! Mateso, maumivu, na taabu huwahimiza watu kuendeleza roho zao na kukua katika tabia njema—kupata sifa za fadhila kama vile ujasiri, subira, unyenyekevu, na nguvu ya moyo. Mateso yanaweza kutumika kama nidhamu na motisha ya kuchochea ukuaji na nguvu za kiroho. Kwa kweli, inawachochea watu kuendeleza huruma, upendo, na uhamasishaji kwa wenzao (uk. 81).

NANI YUKO KATIKA NAFASI BORA ZAIDI YA KUJUA?

Kwa kuwa wale wasioamini Mungu hawawezi kusema kwamba uovu halisi, wa maadili upo, wanapaswa kubadilisha pingamizi lao na kusema kwamba Mungu mwenye upendo hawezi kuruhusu mateso. Msimamo huu haraka unakuwa hauwezi kujitetea, hivyo tena msimamo unabadilishwa ili kudai kwamba baadhi ya mateso ni halali kimaadili, lakini siyo mateso yasiyo na maana au yasiyohitajika. Basi, ni nani atakayethibitisha ikiwa kuna kweli mateso yasiyohitajika ambayo yangefuta dhana ya Mungu? Baadhi ya wale wasioamini Mungu, kama Barker, haraka wanajitengenezea wenyewe kuwa majaji wa mwisho ambao pekee wanaweza kuweka mipaka sahihi ya mateso. Hata hivyo, wakati mipaka hiyo inachambuliwa, inaonekana tena kwamba “tatizo la uovu” ni tatizo halali kwa mwenye kutoamini Mungu pekee.

Katika kitabu chake godless, Dan Barker alisema: “Hakuna siri kubwa kuhusu maadili. Maadili ni kufanya kitendo kwa nia ya kupunguza madhara” (2008, uk. 214). Katika maelezo yake kuhusu jinsi ya kupunguza madhara, Barker aliandika: “Na njia ya kuepuka kufanya kosa ni kujaribu kuwa na habari nyingi iwezekanavyo kuhusu matokeo yanayowezekana ya vitendo vinavyozingatiwa” (uk. 214). Kufikiria kutoka kwa maoni ya Barker kuhusu maadili, ikiwa kweli kuna Mungu mwenye kila maarifa ambaye anajua kila matokeo ya kila kitendo kilichowahi kuchukuliwa au kitachochukuliwa, basi huyo, na yeye pekee, angekuwa katika nafasi ya kuzungumza kwa mamlaka kamili kuhusu kiasi na aina ya mateso yanayohitajika. Barker na wenzake wasioamini Mungu wanaweza kupinga uvumilivu wa Mungu kwa mateso, lakini ikiwa Mungu angekubali kuzungumza nao moja kwa moja, angeweza tu kujibu kwa kusema: “Kile usichojua ni…,” na angejaza nafasi hiyo na maelfu ya sababu kuhusu matokeo ya baadaye ambayo yanaweza kufanya mateso anayoruhusu kuwa halali.

Kweli, hii ni mbinu sahihi kabisa ambayo Mungu alitumia na Ayubu, alipomshindanisha Ayubu maarifa na uelewa wa fumbo la Ulimwengu:

“Ni nani huyu anayepaka mashauri giza kwa maneno bila maarifa? Sasa jifunge kiunoni kama mtu; nitakuuliza wewe, nawe niambie. Ulikuwa wapi nilipoiweka misingi ya nchi? Niambie, kama una akili. Je, umeyaelewa pana za dunia? Niambie, kama unajua haya yote. Je, uliyajua haya kwa kuwa ulizaliwa wakati huo, au kwa sababu siku zako ni nyingi? Je, yule anayejadiliana na Mwenyezi atamrekebisha? Yeye anayeilaumu Mungu, na ajibu” (Ayubu 38:2-4,18,21; 40:2,8).

Uhoji wa Mungu kwa Ayubu ulifafanua ukweli wa   maarifa ya binadamu yaliyopunguzwa, hususani linapokuja suala la mateso. Tofauti na hilo,    Barker aliandika:

Kwa nini akili ya mungu—mgeni—iwe na uwezo bora zaidi wa kuhukumu matendo ya binadamu kuliko akili za binadamu wenyewe? Ni akili ipi iko katika nafasi bora zaidi ya kufanya maamuzi kuhusu matendo na hisia za binadamu? Ni akili ipi inaaminika zaidi? Ni ipi ina uzoefu zaidi katika ulimwengu halisi? Ni akili ipi ina haki zaidi? (2008, Uk. 211).

Bila shaka, maswali ya mbinu ya Barker yalitarajiwa kumlazimisha msomaji kujibu kwamba binadamu wako katika nafasi bora zaidi ya kuelewa ni matendo gani ni ya maadili, au ni kiasi gani cha mateso kinachoruhusiwa. Hata hivyo, kwa kuzingatia maoni yake kuhusu kujua matokeo ya matendo, msimamo wa Barker unashindwa. Ni akili ipi inajua zaidi kuhusu matokeo ya matendo yote? Ni akili ipi iko katika nafasi bora zaidi ya kujua nini kitatokea ikiwa kitendo hiki kuruhusiwa? Ni akili ipi ina uwezo wa kuona picha kubwa? Na Ni nani pekee yake yuko katika nafasi ya kujua ni kiasi gani cha mateso kinachoruhusiwa kuleta mema ya mwisho kwa binadamu? Hiyo ingekuwa ni ile ya Muumba asiye na mwisho, wa milele, mwenye kujua kila kitu—Mungu wa Biblia.

MAREJEO

Barker, Dan (2008), godless (Berkeley, CA: Ulysses Press).

Barker, Dan (1992), Maybe Right, Maybe Wrong: A Guide for Young Thinkers (Amherst, NY: Prometheus).

Barker, Dan and Rubel Shelly (1999), Barker/Shelly Debate: Does God Exist? (Brentwood, TN: Faith Matters).

Barker, Dan and Peter Payne (2005), Barker/Payne Debate:

Does Ethics Require God?, [On-line], URL: http://www.ffrf.org/about/bybarker/ethics_debate.php.

Butt, Kyle and Dan Barker (2009), Butt/Barker Debate: Does the God of the Bible Exist? (Montgomery, AL: Apologetics Press).

Craig, William Lane (no date), Pain and Suffering Debate, Part 1, [On-line], URL: http://www.youtube.com/watch?v=8ZTG5xyefEo.

Keller, Timothy (2008), The Reason for God (New York: Dutton).

Lewis, C.S. (1952), Mere Christianity (New York: Simon and Schuster).

Mackie, J.L. (1982), The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God (Oxford: Clarendon Press).

Nietzsche, Friedrich (2007 reprint), Beyond Good and

Evil (Raleigh, NC: Hayes Barton Press), [On-line], URL:

http://books.google.com/books?id=C7sRYOPWke0C&pg=PA1&source=g bs_selected_pages&cad=0_1#PPP1,M1.

Provine, William (1998), “Evolution: Free Will and Punishment and Meaning in Life,” [On-line], URL: http://eeb.bio.utk.edu/darwin/DarwinDayProvineAddress.htm.

Warren, Thomas B. (1972), Have Atheists Proved There Is No God? (Ramer, TN: National Christian Press).

---

Published August 5, 2024