Sheria ya Mababu
Je, umewahi kujikuta ukimsikiliza mwalimu au mhubiri mara kwa mara akitumia neno au kifungu ambacho huelewi? Je, umewahi kumsikia mtu akiongea kuhusu “hermeneutics” au “premillenia,” kisha ukapata kujua katika funzo lako la kibinafsi la Maandiko kwamba maneno haya hayapatikani popote katika Biblia? Walimu na wahubiri (kama mimi) mara nyingi hufikiri zaidi kuliko tunavyopaswa. Tunachukulia kwamba watu wanatambua maneno “tafsili takatifu” kama “sayansi ya kufasiri Maandiko.” Tunatumia maneno ya kuvutia kama vile “eskatologia” (utafiti wa mambo ya mwisho), lakini hatuwahi kufafanua. Ndivyo inavyokuwa mara nyingi tunapozungumza kuhusu “Sheria ya Baba wa Taifa.” Tunaitaja, lakini mara chache huwa tunasaidia hadhira kuelewa ni nini.
Neno la Kiingereza “patriarch” linatokana na mababu wa Kigiriki, ambayo kwa kweli yana maneno mawili—pater, linalomaanisha “baba; na matao, kumaanisha “kichwa” au “mwanzilishi.” Baba wa taifa ni “kichwa cha nyumba ya baba—mwanzilishi au mtawala wa kabila, familia, au ukoo” (Nelson, 1986). Kwa kushangaza, neno wazee wa ukoo linapatikana katika Biblia mara nne tu. Inatumika katika Agano Jipya kwa Daudi (Matendo 2:29), kwa wana wa Yakobo (mara mbili katika Matendo 7:8-9), na kwa Ibrahimu (Waebrania 7:4). Cheo cha baba wa ukoo mara nyingi hupewa wale ambao maisha yao yameandikwa katika Maandiko kabla ya wakati wa Musa. Katika mahubiri ya Petro huko Yerusalemu siku ya Pentekoste, alipanua neno hilo kujumuisha Mfalme Daudi (Matendo 2:29). Hata hivyo, leo walimu na wahubiri wanapotumia maneno “zama za wazee wa ukoo,” mara nyingi wanarejelea wakati kabla ya Sheria ya Musa kutolewa kule Sinai. [KUMBUKA: Kwa Mataifa, “zama” hii ilidumu hadi kuja kwa kipindi cha Ukristo.]
Lakini vipi kuhusu “Sheria ya Baba wa Taifa?” Je, ni sheria gani hii tunayosikia ikitajwa mara kwa mara, lakini ni nadra kuona ikielezwa? Ukweli ni kwamba, maneno “Sheria ya Baba wa Taifa” haipatikani kamwe katika Biblia. Ni jina lililotolewa kwa sheria ambayo iliwaongoza wanadamu wote kutoka wakati wa Adamu hadi wakati wa Musa, na kwa Wamataifa kutoka kwa Adamu hadi enzi ya Ukristo ilipoanza. Mbali na Ukristo na Dini ya Kiyahudi, kumekuwa na sheria nyingine moja tu, katika enzi zote, ambazo chini yake Mungu alikubali ibada: Huu ulikuwa ni mfumo ambao ulikuwa umeendelea tangu amri zilipotolewa kwa mara ya kwanza katika Edeni. Ijapokuwa Biblia haitoi sheria hiyo “jina lifaalo,” imejulikana kuwa “Sheria ya Uzalendo.”
Sheria ya Musa ilitolewa kwa Waisraeli pekee—na wale Wasio Wayahudi waliojiruhusu kugeuzwa imani (kwa kutahiriwa) kwayo ( Kumbukumbu la Torati 4:1-8; 5:1-21; Matendo 2:10; 13:43; 2 Wakorintho 3:1-11). Lakini Mataifa pia walikuwa chini ya aina fulani ya sheria, kwa maana mtume Paulo alisema, “ambapo hakuna sheria, wala hakuna kosa” (Warumi 4:15). Ili Mataifa wawe na hatia ya dhambi (ambayo tunajua walikuwa nayo—Warumi 3:10, 23), lazima wawe wamevunja sheria fulani. Ilikuwa sheria gani? Haikuwa Sheria ya Musa, kwa sababu hawakuwa wenye kukubalika kwa sheria hiyo. Haikuwa Sheria ya Kristo, kwa sababu haikuanza kutumika hadi karne ya kwanza A.D. Kisha watu wa Mataifa waliishi chini ya sheria gani (kabla ya matukio yaliyorekodiwa katika Matendo 10—kugeuzwa kwa Wamataifa wa kwanza kuwa Wakristo)? Waliishi chini ya sheria pekee iliyowafaa—ambayo kwa kawaida inaitwa “Sheria ya Baba wa Taifa.”
Tunajua kutoka kwa historia takatifu na chafu kwamba Wamataifa wasiogeuzwa imani hawakuweza kushiriki katika agano la Kiyahudi. Tunajua pia kwamba Mungu hange (na hangefanya!) kuwaacha mamilioni ya watu kwenye maisha bila tumaini la wokovu kwa sababu tu walikuwa nje ya Sheria ya Musa, kwa kuwa hilo lingemfanya Yeye kuwa mwenye kupendelea watu—jambo ambalo Petro alisema waziwazi sana sivyo (kama vile Matendo 10:34). Paulo alipozungumza katika Waefeso 2:12 juu ya watu wa Mataifa ambao hapo awali hawakuwa na tumaini na walikuwa “bila Mungu katika ulimwengu,” hakumaanisha kwamba walikuwa katika nafasi hiyo kwa sababu tu walikuwa watu wa mataifa, bali kwa sababu walikuwa watu wa mataifa, hawakuwa watiifu kwa sheria mahususi waliyopewa. Tunajua kwamba watu wa mataifa mengine walikuwa, kwa kweli, waliofaa kwa mfumo wa sheria ambao haukuwa Sheria ya Musa, kama Paulo alivyoweka wazi katika Warumi 2:12-16 alipoandika:
Kwa maana wote waliokosa pasipo sheria wataangamia pasipo sheria; na wote waliokosa chini ya sheria watahukumiwa kwa sheria; kwa maana si wale waisikiao sheria walio waadilifu mbele za Mungu, bali ni wale wanaoitenda sheria ndio watakaohesabiwa haki; wao wenyewe; kwa kuwa wanaonyesha kazi ya torati iliyoandikwa mioyoni mwao, dhamiri yao ikiwashuhudia pamoja, na mawazo yao wenyewe kwa wenyewe kiwashitaki au kuwatetea).
Ingawa Wasio Wayahudi hawakuwa chini ya Sheria ya Musa (kama walivyokuwa Wayahudi wote kabla ya enzi ya Kikristo), walikuwa chini ya sheria ambayo wangeweza kutii au kutoitii. Angalau sehemu ya sheria hii ilitia ndani dhamiri zao. Katika ufafanuzi wake juu ya Warumi, Robertson Whiteside aliona:
Mataifa hawakuwahi kuwa na sheria ya Musa, bali walikuwa na baadhi ya kanuni za kimsingi ambazo zimo katika asili ya kuwepo kwetu na katika mahusiano yetu sisi kwa sisi. Vitu vingine ni sawa, na vingine sio sawa, ndani yao wenyewe. Ikiwa mtu hakuwahi kuwa na ufunuo kutoka kwa Mungu, angejua kwamba ilikuwa ni kosa kumuua mwanadamu mwenzake, au kumnyang’anya mali yake, au kwa njia yoyote kukiuka haki zake. Kaini alitenda dhambi kwa kumuua ndugu yake na kuhisi hatia yake, ingawa hatuna kumbukumbu kwamba Mungu alimwambia asiue. Sheria ya Mungu ya maadili ni sawa kwa mataifa yote….[Watu wa Mataifa] walikuwa na wazo la mema na mabaya (1988, ukurasa 57).
Sheria ya Baba wa Wasio Wayahudi ilihusisha “sheria yote iliyoandikwa mioyoni mwao,” pamoja na ufunuo wowote wa moja kwa moja waliopokea kutoka kwa Mungu. Adamu, Kaini, Nuhu, na Ibrahimu wote walipokea ufunuo wa moja kwa moja kutoka kwa Mungu. Hawa, na wengine wote ambao hawakuwa kamwe chini ya Sheria ya Musa (kama vile Kornelio,katika Matendo 10), walipaswa kutii amri walizopewa, pamoja na “sheria iliyoandikwa mioyoni mwao.” Kwa pamoja, sheria hizi na kanuni za milele zilizoandikwa katika mioyo ya wanadamu zilifanyiza ile inayojulikana kwa kawaida kuwa “Sheria ya Baba wa Uzazi.”
Ingawa bado kuna mengi ambayo hatuelewi kuhusu Sheria ya Baba wa Taifa, (k.m., ni mafunuo gani ya moja kwa moja waliyopokea; ni “sheria” gani zilipitishwa kutoka kizazi hadi kizazi; n.k.), tunaweza kujua kwamba Wasio Wayahudi walikuwa chini ya sheria ( hiyo haikuwa Sheria ya Musa au Sheria ya Kristo), kwa sababu walikuwa na hatia ya “kosa” (Warumi 4:15; 5:13). Na ikiwa kuna uvunjaji sheria, basi lazima kuwe na sheria fulani. Mwanadamu ameipa sheria hii jina- mfumo dume.
Jambo muhimu zaidi unalopaswa kutambua kuhusu Sheria ya Baba wa Taifa ni kwamba haitumiki tena leo. Sababu iliyofanya watu wa mataifa mengine iendelee zaidi ya kutolewa kwa Sheria ya Musa ilikuwa ni kwa sababu Sheria ya Musa haikuwa sheria ya ulimwengu wote—ilitolewa kwa Waisraeli tu na kwa wale Wamataifa ambao walijiruhusu kugeuzwa imani kwa hiyo (Kumbukumbu la Torati 4:1). -8; 5:1-21; Leo, hata hivyo, Wayahudi na Wamataifa wote wako chini ya sheria moja—Sheria ya Kristo (Waefeso 2:11-22). Kwa nini hali iko hivi? Kwa sababu sheria hii mpya ni ya ulimwengu wote. Inaelekezwa kwa “mataifa yote” na inapasa kutiiwa na Wayahudi na watu wa Mataifa (Mathayo 28:19-20; Luka 24:47; linganisha Matendo 1:8; Matendo 17:30).
MAREJEO
“Patriarch” (1986), Nelson’s Illustrated Bible Dictionary (Nashville, TN: Thomas Nelson).
Whiteside, Robertson L. (1988), A New Commentary on Paul’s Letter to the Saints at Rome (Bowling Green, KY: Guardian of Truth Foundation).
UNAKILI NA MASHARTI: Tunafurahi kutoa ruhusa kwa makala hii kuzalishwa kwa sehemu au kwa ukamilifu, mradi masharti yetu yatazingatiwa.
Masharti ya Uzalishaji→
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
