Mungu na Ujinsia wa Kibinadamu
Je, Mungu yupo? Kuna uthibitisho wa kutosha kuthibitisha mkataa huu: “Ndiyo, ninajua kwamba Mungu yuko.” Je, amesema nasi? Tena, kuna ushahidi wa kutosha kuthibitisha kwamba kitabu tunachokiita Biblia ni Neno la Mungu lililovuviwa, lisilokosea, lisilo na makosa, lenye mamlaka. Kwa kuwa Mungu yupo, na kwa kuwa ametupa mapenzi yake ya kimungu kwa njia ya maandishi, uchaguzi wa kimaadili na tabia ya kibinadamu yapasa kutawaliwa na mapenzi hayo yaliyofunuliwa. Mapenzi ya Mungu ni yapi kuhusu jinsia ya mwanadamu? Mapenzi hayo yalidhihirishwa awali katika uumbaji wa wanadamu wa kwanza: “Mwanamume na mwanamke aliwaumba” (Mwanzo 1:27). Uamuzi wa Mungu wa kumuumba mwanamke mwenza wa mwanamume haukuwa wa bahati mbaya. Mwanamke kwa namna ya pekee alikidhi vigezo vitatu muhimu: (1) “Si vema mwanamume awe peke yake” (Mwanzo 2:18); (2) msaidizi aliyemfaa alihitajika (Mwanzo 2:18, 20); na (3) jamii ya wanadamu ilipaswa kuendelezwa kupitia muungano wa kingono (Mwanzo 1:28). Wote, Yesu na Paulo walirudia ufahamu huu (Mathayo 19:4-6; 1 Wakorintho 7:2). Kwa hiyo mwanamke alikuwa: (a) dawa ya kiungu dhidi ya upweke wa Adamu; (b) msaidizi anayemfaa; na (c) njia za kueneza jamii ya binadamu. Hapa tunaona mpangilio wa kimungu kwa aina ya wanadamu.
Muda si mrefu baada ya Mungu kuanzisha utaratibu wa uumbaji—ambao Alikuwa ameutamka kuwa “wema sana” (Mwanzo 1:31)—mwanadamu alianza kuvuruga mapenzi ya Mungu, na kubadilisha nia ya awali ya Mungu kuhusu kujamiiana kwa binadamu. Mitala ilianzishwa duniani na Lameki (Mwanzo 4:19). Mungu angeweza kumuumbia Adamu wanawake wawili. Lakini hakufanya hivyo. Badala yake, alimfanya mwanamume mmoja kwa mwanamke mmoja kwa maisha yake yote. Hayo ndiyo mapenzi ya Mungu.
Hatua iliyofuata iliyorekodiwa kutoka kwa mapenzi ya Mungu kuhusu kujamiiana kwa binadamu ilikuwa ni njama ya kipumbavu ya Ibrahimu kuruhusu mke wake Sara kuchukuliwa na Farao (Mwanzo 12:10-12). Tukio hilo lilifuatiwa na azimio la Sara la kumtoa Hajiri kama njia ambayo mrithi angeweza kupatikana (Mwanzo 16:1-16). Vitendo hivi vyote viwili kwa wazi vilikuwa kinyume na kanuni bora ya Mungu ya tabia nzuri, ya kawaida ya ngono.
Mwanzo 19 sasa inaonekana:
Basi, wale malaika wawili wakaja Sodoma jioni; na Lutu alikuwa amekaa mlangoni pa Sodoma. Lutu akawaona akaondoka akaenda kuwalaki, akainama kifudifudi. Akasema, Bwana zangu, karibuni nawasihi mwingie nyumbani mwa mtumwa wenu, mkalale, mkanawe miguu yenu, hata asubuhi mwondoke na mapema mkaende zenu. Wakasema, Sivyo, lakini tutakaa uwanjani usiku kucha. Akawasihi sana, nao wakaja, wakaingia nyumbani mwake. Akawafanyia karamu, akawapikia mikate isiyochachwa nao wakala. Hata kabla hawajalala, watu wa mji, wenyeji wa Sodoma, wakaizunguka nyumba, vijana kwa wazee, watu wote waliotoka pande zote. Wakamwita Lutu, wakamwambia, Wa wapi wale watu waliokuja kwako usiku huu? Uwatoe kwetu, tupate kuwajua.
Lutu akawatokea mlangoni, akafunga mlango nyuma yake. Akasema, Basi, nawasihi, ndugu zangu, msitende vibaya hivi. Tazama, ninao binti wawili ambao hawajajua mtu mume, nawasihi nitawatolea kwenu mkawafanyie vilivyo vyema machoni penu, ila watu hawa msiwatende neno, kwa kuwa wamekuja chini ya dari yangu. Wakasema Ondoka hapa! Kisha wakanena, Mtu huyu mmoja amekuja kwetu kuketi hali ya ugeni; naye kumbe, anataka kuhukumu! Basi tutakutenda wewe vibaya kuliko hawa. Wakamsonga sana huyo mtu, huyo Lutu, wakakaribia wauvunje mlango. Lakini wale watu wakanyosha mikono yao, wakamwingiza Lutu kwao nyumbani, wakaufunga mlango. Kisha wakawapiga hao watu walioko mlangoni kwa upofu, wadogo kwa wakubwa, hata wakachoka kwa kuutafuta mlango.” (Mwanzo 19:1-11).
Musa tayari alikuwa ameeleza hali ya kiroho ya wakaaji wa Sodoma kuwa “wabaya, wenye kufanya dhambi nyingi sana juu ya Bwana.” (Mwanzo 13:13). Mungu mwenyewe alisema kwamba dhambi yao ilikuwa “kubwa” na “zito” (Mwanzo 18:20). Shughuli mahususi iliyofafanuliwa katika Mwanzo 19 ilihusisha tamaa ya wanaume wa Sodoma ya “kuwajua” wageni wawili wa Lutu. Neno la Kiebrania “yada” linatumiwa kwa ufasaha kuashiria kujamiiana (angalia Mwanzo 4:1; 19:8; Hesabu 31:17, 35; Waamuzi 11:39; 21:11).
Ona kwamba uhalifu ambao ulilaaniwa katika kifungu hiki haukuwa ukweli kwamba watu wa Sodoma walikuwa wajeuri na kulazimisha mtu kufanya jambo kinyume na mapenzi yake (ona Miller, 2002).Yuda alieleza hilo wazi alipotambulisha dhambi yao kuwa “kujitoa wenyewe katika uasherati na kufuata mwili usio wa kawaida” (mstari 7). Petro alirudia wazo lile lile:
“tena akaihukumu miji ya Sodoma na Gomora, akiipindua na kuifanya majivu, akaifanya iwe ishara kwa watu watakaokuwa hawamchi Mungu baada ya haya; akamwokoa Lutu, yule mwenye haki aliyehuzunishwa sana na mwenendo wa ufisadi wa hao wahalifu; maana mtu huyu mwenye haki akikaa kati yao, kwa kuona na kusikia, alijitesa roho yake yenye haki, siku baada ya siku, kwa matendo yao yasiyo na sheria; basi, Bwana ajua kuwaokoa watauwa na majaribu, na kuwaweka wasio haki katika hali ya adhabu hata siku ya hukumu; na hasa wale waufuatao mwili katika tamaa ya mambo machafu. na kudharau mamlaka. Wenye ushupavu, wenye kujikinai, hawatetemeki wakiyatukana matukufu.” (2 Petro 2:6-10, NKJV; tazama Yeremia 23:14).
Neno “sodoma” limekuja katika lugha ya Kiingereza kwa sababu ya shughuli za ngono zinazofanywa huko Sodoma. Kamusi ya kawaida ya Kiingereza inafafanua “sodomy” kama “aina zozote za kujamiiana zinazochukuliwa kuwa zisizo za asili au zisizo za kawaida, hasa ngono ya mkundu au ngono ya wanyama” (American Heritage Dictionary, 2000, p. 1651). Kwa hakika inakumbusha siku zetu kuona kwamba wakati Lutu alipowahimiza walawiti wasifanye “maovu hayo,” wanaume hao walimshtaki Lutu kwa kuhukumu (Mwanzo 19:9; tazama Kumbukumbu la Torati 23:17-18).
Zaidi ya kipindi cha kabla ya Musa, Mungu aliweka wazi mapenzi yake kuhusu jambo hilo alipotoa Sheria ya Musa. Katika sura inayohusu karibu kanuni za ngono pekee, maneno yake
yako wazi na hayana makosa. “Usilale na mwanamume mfano wa kulala na mwanamke; ni machukizo. Wala usilale na mnyama ye yote, ili kujitia unajisi kwake; wala mwanamke asisimame mbele ya mnyama ili kulala naye; ni uchafuko. Msijitie unajisi katika mambo hayo hata mojawapo; kwa maana hizo taifa nitakazozitoa mbele zenu zimekuwa najisi kwa mambo hayo yote; na hiyo nchi imekuwa najisi; kwa ajili ya hayo naipatiliza uovu wake juu yake, na hiyo nchi yatapika wenyeji wake na kuwatoa. Kwa hiyo mtazishika amri zangu na hukumu zangu, wala msifanye machukizo hayo mojawapo; yeye aliye mzalia, wala mgeni aketiye kati yenu; (kwa kuwa hao watu wa nchi wameyafanya machukizo haya yote, hao waliotangulia mbele zenu, na hiyo nchi imekuwa najisi;) ili kwamba hiyo nchi isiwatapike na ninyi pia, hapo mtakapoitia unajisi, kama ilivyoitapika hiyo taifa iliyotangulia mbele yenu. Kwani mtu awaye yote atakayefanya machukizo hayo mojawapo, nafsi hizo zitakazofanya zitakatiliwa mbali na watu wao. Kwa ajili ya hayo yashikeni mausia yangu, ili kwamba msifanye kabisa desturi hizi zichukizazo mojawapo, zilizotangulia kufanywa mbele zenu, wala msijitie unajisi katika mambo hayo; mimi ndimi Bwana, Mungu wenu.” (Mambo ya Walawi 18:22-30). …mtu mume akilala pamoja na mtu mume, kama alalavyo na mtu mke, wote wawili wamefanya machukizo; hakika watauawa; damu yao itakuwa juu yao. (Mambo ya Walawi 20:13).
Mtu angehitaji msaada ili kutoelewa maagizo haya.
Masimulizi mengine ya wazi yanatolewa katika Waamuzi 19, wakati wa kipindi cha waamuzi, ambao ulikuwa wakati wa upotovu na uharibifu wa kiroho na kiadili—“Enzi za Giza” za historia ya Kiyahudi. “Wana wa Beliali” (yaani, walaghai waovu) walizunguka nyumba ambayo wasafiri walikuwa wamekimbilia kwa usiku huo. Kama katika Sodoma, walitamani “kumjua” mgeni wa kiume (Waamuzi 19:22). Mwenyeji, kama Lutu, alijua hasa walichomaanisha, kama inavyoonekana kutokana na ukweli kwamba, kama Lutu, aliwapa njia mbadala ya ngono (ambayo, bila shaka, Mungu hakuikubali). Tamaa yao ya ngono iliitwa “uovu,” “ghadhabu,” “uasherati,” na “uovu” (Waamuzi 19:23,24; 20:3,6,10,12,13).
Katika enzi za wafalme, Yosia alianzisha marekebisho makubwa ya kiadili na kidini. Hizi ni pamoja na kubomoa nyumba za watu wa Sodoma (2 Wafalme 23:7).
Agano Jipya lina uthabiti sawa katika kushutumu kwake bila maelewano na bila shaka juu ya matendo haramu ya ngono. Paulo alitoa muhtasari wa tabia ya watu wa Mataifa “isiyo ya haki” na “ya kutomcha Mungu” na kusema:
“Hivyo Mungu aliwaacha wafuate tamaa zao za aibu, hata wanawake wakabadili matumizi ya asili kwa matumizi yasiyo ya asili; wanaume nao vivyo hivyo waliyaacha matumizi ya mke, ya asili, wakawakiana tamaa, wanaume wakiyatenda yasiyopasa, wakapata nafsini mwao malipo ya upotevu wao yaliyo haki yao. Na kama walivyokataa kuwa na Mungu katika fahamu zao, Mungu aliwaacha wafuate akili zao zisizofaa, wayafanye yasiyowapasa. Wamejawa na udhalimu wa kila namna, uovu na tamaa na ubaya; wamejawa na husuda, na uuaji, na fitina, na hadaa; watu wa nia mbaya, wenye kusengenya, wenye kusingizia, wenye kumchukia Mungu, wenye jeuri, wenye kutakabari, wenye majivuno, wenye kutunga mabaya, wasiowatii wazazi wao, wasio na ufahamu, wenye kuvunja maagano, wasiopenda jamaa zao, wasio na rehema; ambao wakijua sana hukumu ya haki ya Mungu, ya kwamba wayatendao hayo wamestahili mauti, wanatenda hayo, wala si hivyo tu, bali wanakubaliana nao wayatendao.” (Warumi 1:26-32).
Kifungu hiki kinatumia maneno ya Kigiriki ambayo wasomi wa lugha wanafasihi kuwa “tamaa iliyokatazwa,” “uchafu,” “maovu yasiyo ya asili,” “tamaa za aibu,” “zisizoendana na maumbile,” na “watu wa jinsia moja wakiwa wamechochewa na hisia za ngono. Kutamaniana” (Arndt na Gingrich, 1957, ukurasa 28,118,119,240,583,877). Sio tu kwamba Mungu anachukizwa na wale wanaoshiriki katika tabia hiyo, bali mstari wa 32 unaonyesha kwamba anachukizwa vivyo hivyo na wale wanaounga mkono tu mwenendo huo—ingawa wao wenyewe hawashiriki kutenda matendo hayo. Kwa kanisa la Korintho, Paulo aliuliza:
Au hamjui ya kuwa wadhalimu hawataurithi ufalme wa Mungu? Msidanganyike; waasherati hawataurithi ufalme wa Mungu, wala waabudu sanamu, wala wazinzi, wala wafiraji, wala walawiti, wala wevi, wala watamanio, wala walevi, wala watukanaji, wala wanyang’anyi. Na baadhi yenu mlikuwa watu wa namna hii; lakini mlioshwa, lakini mlitakaswa, lakini mlihesabiwa haki katika jina la Bwana Yesu Kristo, na katika Roho wa Mungu wetu. (1Wakorintho 6:9-11).
Neno la Kigiriki linalotafsiriwa “shoga” ni matumizi ya sitiari ya neno linalomaanisha kihalisi “laini” na, linaporejelea watu, linarejelea wanaume wanaojiruhusu kutumiwa kingono na wanaume wengine. Tena, waandishi wa kamusi hutumia neno hili kwa mtu ambaye ni “catamite,” yaani, mwanamume ambaye anawasilisha mwili wake kwa mwanamume mwingine kwa ajili ya uasherati usio wa asili, yaani, ushoga (Thayer, 1977, ukurasa 387; Arndt na Gingrich, ukurasa 489) )
Neno “wasodoma,” (“wanaojidhulumu wenyewe na wanadamu” katika
KJV) ni tafsiri ya neno arsenokoitai. Linatokana na maneno mawili: arsein (mwanaume) na koitei (kitanda), na inarejelea mtu anayeshiriki ngono na mwanamume kama na mwanamke (Thayer, ukurasa 75).
Paulo alitumia neno hilohilo alipomwandikia Timotheo, na kubainisha baadhi ya tabia ambazo zote ni “kinyume cha mafundisho yenye uzima” na tabia ya mtu ambaye si “mtu mwenye haki” (1 Timotheo 1:9-10).
Paulo aliposema, “wengine wenu mlikuwa hivyo,” hakuthibitisha tu kwamba wale waliohusika wanaweza kusamehewa, bali kwamba wanaweza kuacha shughuli hiyo. Tunalazimika kuhitimisha kwamba shughuli za ngono kati ya watu wa jinsia moja sio suala la maumbile; ni
jambo la kitabia linalohusishwa kwa kiasi kikubwa na mambo ya kimazingira.
Ngono haramu ni moja tu ya kuondoka kutoka katika mapenzi ya Mungu ambayo ustaarabu wa Marekani unakabiliana nayo. Mungu alitaja mambo yote kutoka katika mapenzi yake yanayohusiana na ngono kuwa “uasherati.” Neno la msingi la Kigiriki, porneia, ni neno pana ambalo linajumuisha kila aina ya ngono haramu, ikiwa ni pamoja na uzinzi, kujamiiana na jamaa, ngono na wanyama, mitala, jinsia mbili, necrophilia, na zaidi. Jamii yetu iliyochukizwa sana na ngono ni ya uasherati, na imejitenga sana na maoni ya Mungu kuhusu kujamiiana kwa binadamu, hivi kwamba shule zetu za umma zinaona kuwa inafaa kuwafundisha watoto “kuchukua tahadhari” tu wanaposhiriki katika kuepuka ngono nje ya ndoa. Lakini Mungu hakuwahi kamwe kuwaruhusu watu wafanye “ngono salama.” Badala yake, Aliwaagiza watu wajidhibiti kuwa na nidhamu, na wajibu wa kimaadili. Biblia inafundisha kwamba hatupaswi kujifurahisha wenyewe. Tunapaswa kujiwekea vizuizi na kudhibiti tamaa zetu za ngono kulingana na mapenzi ya Mungu.
Kuwatia moyo vijana “kuchukua tahadhari” tu kunahimiza tabia ya ziada isiyo halali. Inahimiza
uasherati zaidi. Inachangia kuongezeka-sio kupungua-kwa idadi ya mimba, na magonjwa ya zinaa. Licha ya miongo kadhaa ya kuingiza elimu ya ngono katika shule zetu, na kukuza kile kinachoitwa “ngono salama,” wanatakwimu wanatufahamisha kwamba katika siku thelathini zijazo, wasichana 83,850 ambao hawajaolewa watapata mimba katika nchi hii (“Teens in Crisis,” 2001, ukurasa Ushughulikiaji wa suala hilo na waliberali wa kijamii haujafanya kazi. Kwa kweli, tatizo limezidi sana.
Ufafanuzi wa Biblia wa “ngono salama” ni ngono ambayo inafungwa katika ndoa iliyoidhinishwa na Mungu, ya kimaandiko. Kina ambacho nchi yetu imeshuka kimaadili inaonekana katika ukweli kwamba ni halali kwa viongozi wa shule za umma kusambaza kondomu kwa wanafunzi, lakini ni kinyume cha sheria kusambaza Biblia au kufundisha kanuni za Biblia. Wakati umefika kwa taifa letu kuamka. Wakati umefika wa kukabiliana na ukweli kwamba uhuru unahitaji kujizuia. Haki zinahitaji wajibu wa kibinafsi. Watu lazima wawajibike kwa uchaguzi wao, na kukubali matokeo ya matendo yao wenyewe. Paulo alitangaza, “Ikimbieni zinaa” (1 Wakorintho 6:18). Hakusema, “fanya uasherati ‘salama’!” Hakuna dhambi “salama” au uasherati “salama”. Mungu alisema ni lazima mtu aukimbie, aupinge, na aukatae. Kwa kijana, Paulo alisema, “Jilinde nafsi yako uwe safi” (1 Timotheo 5:22). Mwandishi kwa Waebrania alisisitiza kwamba kitanda cha ndoa kinapaswa kuwekwa “bila unajisi.” “waasherati na wazinzi Mungu atawahukumu” (Waebrania 13:4). Paulo alisema kusiwe na hata dokezo la uasherati kati ya Wakristo (Waefeso 5:3).
Tafadhali elewa: Mungu anawapenda wenye dhambi wote—bila kujali dhambi mahususi walizotenda. Mkristo mwaminifu atafanya vivyo hivyo. Lakini ni jambo la lazima kwamba tujihusishe na kazi ya kuwaonya wale wanaofanya dhambi ya ngono kuhusu mapenzi ya Mungu, katika jitihada ya “kuwanyakua kutoka katika moto” ( Yuda 23 ), na “kuokoa
Roho na mauti na kifunika wingi wa dhambi” (Yakobo 5:20).
HITIMISHO
Dhambi ya ngono bila shaka itaingia katika historia kama mojawapo ya wachangiaji wakuu katika kuzorota kwa maadili na kiroho, kuzorota na kuanguka kwa jamii ya Tanzania. Mtu atajiuliza ni kwa muda gani ukatili huo ulioenea sana unaweza kuendelea katika nchi yetu kabla Mungu “hajaifikilia adhabu ya uovu wake, nayo nchi ikawatapika wakaao ndani yake” (Mambo ya Walawi 18:25). Kila jamii katika historia ya mwanadamu ambayo imefuata njia hii kuelekea upotovu wa kiadili na kiroho hatimaye imeharibiwa na Mungu. Kwa hakika, kwa kuzingatia mkanganyiko huo wa kimaadili, jamii yetu haiwezi kuendelea kuishi milele hadi wakati ujao—isipokuwa, bila shaka, Mungu yuko tayari kumradhi Sodoma na Gomora.
MAREJEO
Kamusi ya Urithi wa Kimarekani ya Lugha ya Kiingereza (2000), (Boston, MA: Houghton Mifflin), toleo la nne.
Arndt, William na FW Gingrich (1957), A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (Chicago, IL:
University of Chicago Press). Miller, Dave (2002), “Sodom—Inhospitality or Homosexuality?,” Sababu & Ufunuo, 22:41-42, Novemba.
Thayer, JH (1962 kuchapishwa tena), A Greek-English Lexicon of the New Testament (Grand Rapids, MI: Baker).
“Teens in Crisis” (2001), Msaada wa Vijana (Las Vegas, NV: Shirika la Ulimwenguni Pote la Programu Maalum na Shule).
UZALISHAJI NA KANUSHO: Tunafuraha kutoa ruhusa kwa makala haya kutolewa tena kwa sehemu au kwa ujumla wake, ilimradi tu masharti yetu yatazingatiwa.
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
