Mtu Asipozaliwa kwa Maji?
Sehemu kubwa ya Jumuiya ya Wakristo hukataa ubatizo kuwa wa maana muhimu. Ubatizo wa maji kwa kawaida huonwa kuwa tambiko la mfano ambalo mtu anapaswa kujihusisha nalo baada ya kumkubali Yesu kuwa Mkristo—lakini tendo hilo si muhimu kwa wokovu. Kwa hivyo, kuzamishwa kwa maji kwa ujumla hakuchukuliwi kuwa sharti ili kusamehewa dhambi. Walakini, katika mwingiliano wa Yesu na Nikodemo, lugha yake inapendekeza vinginevyo. Alitumia kauli ya kipekee Alipomtangazia Nikodemo: “Amin, amin, nakuambia, Mtu asipozaliwa kwa maji na kwa Roho, hawezi kuuingia ufalme wa Mungu” (Yohana 3:5). Ingawa matoleo ya zamani yametafsiri Kigiriki cha msingi kwa neno “isipokuwa” (k.m., ASV, KJV), tafsiri mpya zaidi kwa ujumla hutumia neno “isipokuwa.” Usemi wa msingi wa Kigiriki ni ἐὰv μὴ (hutamkwa ay-on, mei). Kusomwa kwa matumizi yake katika Agano Jipya hufichua kwa haraka kwamba nguvu ya kimantiki ya usemi huo ni “ikiwa na iwapo tu.”
Wanamantiki, wanafalsafa na wanahisabati wanafafanua “ikiwa na tu” kama “muunganisho wa kimantiki wa masharti mawili kati ya taarifa” na, kwa hivyo, taarifa ya usawa wa nyenzo.Kwa hivyo taarifa ya “ikiwa na tu” inaonyesha sharti muhimu na la kutosha. Nguvu ya kimantiki ya matumizi ya Yesu ya “isipokuwa” ni kwamba nitaingia katika ufalme ikiwa tu nitazaliwa kwa maji na kwa Roho. Kwa mfano, usemi “Isipokuwa tunda ni ndizi, siwezi kula” kimantiki ni sawa na “Ninaweza kula tunda ikiwa tu tunda ni ndizi,” ambayo pia ni sawa kimantiki na kusema, “Ninaweza kula tunda ikiwa tunda ni ndizi, na siwezi kula tunda lingine lolote.”
Zingatia kwamba katika kifungu cha kipekee, sharti moja linapobainishwa, linajumuisha njia moja tu ambayo lengo lililotajwa linaweza kufikiwa. Mwanasarufi wa Kigiriki anayeheshimika A.T. Robertson anatoa mifano ya muundo huu chini ya mjadala wake wa madarasa manne ya sentensi yenye masharti.Fikiria matukio 10 yafuatayo:
1. Mathayo 26:42—“Akaenda tena mara ya pili, akaomba, akisema, Ee Baba Yangu, ikiwa kikombe hiki hakiwezi kunipita nisipokunywa, mapenzi yako yafanyike.
Nguvu ya Kimantiki: “Kikombe” cha kusulubiwa kinaweza kupatikana ikiwa tu ikiwa Yesu “alikinywa”, yaani, akikivumilia.
2. Marko 3:27—“Hakuna mtu awezaye kuingia katika nyumba ya mtu mwenye nguvu na kuteka mali yake, isipokuwa kwanza amfunge yule mwenye nguvu. Kisha ataipora nyumba yake.”
Nguvu ya Kimantiki: Nyumba ya mwanamume shupavu inaweza kuingiwa na kuporwa ikiwa tu mtu mwenye nguvu atafungwa kwanza.
3. Marko 4:22—“Kwa maana hakuna lililofichwa ambalo halitafichuliwa, wala hakuna lililofichwa ila lipate kudhihirika.”
Nguvu ya Kimantiki: Mambo yalifanywa kuwa siri ikiwa tu yatafichuliwa baadaye.
4. Yohana 3:27—“Yohana akajibu, akasema, ‘Mtu hawezi kupokea chochote isipokuwa amepewa kutoka mbinguni.’”
Nguvu ya Kimantiki: Mwanadamu anaweza kupokea taarifa za kimungu kutoka mbinguni ikiwa na iwapo tu Mungu anapenda/kumruhusu.
5. Yohana 10:37—“Kama sizifanyi kazi za Baba Yangu, msiniamini Mimi.”
Nguvu ya Kimantiki: Niamini ikiwa tu nitafanya miujiza ya Mungu.
6. Yohana 15:6—“Mtu asipokaa ndani yangu, hutupwa nje kama tawi na kunyauka; nao huyakusanya na kuyatupa motoni, yakateketea.”
Nguvu ya Kimantiki: Mtu anaweza kuepuka jehanamu ikiwa na iwapo tu anakaa ndani ya Kristo.
7. Yohana 16:7—“Ni kwa faida yenu mimi niondoke; kwa maana nisipoondoka, Msaidizi hatakuja kwenu; lakini mimi nikienda zangu, nitampeleka kwenu.”
Nguvu ya Kimantiki: Msaidizi angewajia mitume ikiwa tu Yesu angeondoka.
8. 1 Wakorintho 9: 16- “Kwa maana ikiwa nitahubiri injili, sina chochote cha kujivunia, kwa maana ya lazima imewekwa juu yangu; ndio, ole wangu kama sihubiri injili!”
Nguvu ya Kimantiki: Paulo angeweza kuepuka ole ikiwa tu angehubiri Injili.
9. 2 Timotheo 2:5—“Na kama mtu yeyote akishindana katika riadha, hapewi taji isipokuwa anashindana kwa sheria.”
Nguvu ya Kimantiki: Mwanariadha hutawazwa ikiwa na ikiwa atashindana kwa mujibu wa sheria.
10. Ufunuo 2:22—“Kwa kweli nitamtupa katika kitanda cha wagonjwa, na wale wazinio pamoja naye kwenye dhiki kubwa, isipokuwa nitamtupa katika kitanda cha wagonjwa.
Nguvu ya Kimantiki: Yezebeli angeweza kuepuka kitanda cha ugonjwa na dhiki ikiwa tu angetubu matendo yake.
Fikiria vielelezo vitatu vya ziada vya Biblia vya kanuni hii ya kisarufi:
Luka 10:6—“Na akiwamo mwana wa amani, amani yenu itakaa juu yake;kama sivyo, itarudi kwenu.
Nguvu ya Kimantiki: Amani yako itarudi kwako ikiwa tu mwana wa amani yuko ndani ya nyumba.
Luka 13:9—“Na ikiwa itazaa matunda, vema. Lakini kama sivyo, baada ya hapo unaweza kuikata.”
Nguvu ya Kimantiki: Ikate ikiwa na iwapo haizai matunda.
Ufunuo 2:5—“Basi kumbuka ni wapi ulikoanguka; tubu na kufanya kazi za kwanza, au sivyo nitakuja kwako upesi na kukiondoa kinara chako kutoka mahali pake—isipokuwa …
Nguvu ya Kimantiki: Wakristo wa Efeso zinaweza kuepuka kuondolewa kwa kinara chao ikiwa tu watatubu.
Ona kwamba katika kila moja ya visa hivi, nguvu ya kimantiki ya Kigiriki cha msingi ni “ikiwa na tu ikiwa.”Ni kwa misingi pekee ya masharti yaliyotajwa ndipo hatua hiyo inaweza kutekelezwa au kuepukwa.Vigezo/masharti yoyote mengine yanatolewa ambayo yanaweza kuwa muhimu sawa (k.m., amini), hata hivyo, matumizi yake yanadai kwamba sharti lililoainishwa na kifungu cha kipekee litimizwe.
Yohana 3:5
Utumizi wa kanuni hii ya kisarufi kwenye Yohana 3:5 unatokana na maneno aliyochagua Yesu ili kufafanua Nikodemo njia pekee ya kupata kuzaliwa upya: “Yesu akajibu, ‘Amin, amin, nawaambia, mtu asipozaliwa kwa maji na kwa Roho, hawezi kuingia katika ufalme wa Mungu.’” Kutumia kwa Yesu neno “isipokuwa” kunadokeza maneno yafuatayo yenye kupatana na akili:
- Wote waliozaliwa kwa maji na kwa Roho wanaweza kuingia katika ufalme.
- Hakuna mtu ambaye hajazaliwa kwa maji na kwa Roho anaweza kuingia katika ufalme.
- Watu wote ambao hawajazaliwa kwa maji na kwa Roho ni watu ambao wanaweza wasiingie katika ufalme.
- Watu wasiozaliwa kwa maji na kwa Roho hawawezi kuingia katika ufalme.
Mtu anaweza kuingia katika ufalme wa Mungu ikiwa tu amezaliwa kwa maji na kwa roho. Hakuna njia nyingine/ziada ambazo mtu anaweza kuingia nazo katika ufalme. Matumizi ya Yesu ya neno “maji” yanarejelea waziwazi ubatizo wa maji.Kwa hiyo, mtu anaweza kuingia katika ufalme wa Mungu ikiwa tu atabatizwa katika maji.
Ona kwamba nguvu ya kimantiki ya “isipokuwa” inalazimu kwamba kuzamishwa kwa maji ni njia moja pekee ya kuingia katika ufalme wa Kristo. Njia nyingine zinazodaiwa kuingia katika ufalme—iwe ni “imani pekee,” “kumkubali Yesu kama Mwokozi wako,” “sala ya mwenye dhambi,” “amini tu,” au kuamuliwa kimbele—hazifai. Ingawa imani, toba, na kukiri kwa mdomo vyote hutangulia wokovu,“mlango” au mahali pa kuingilia katika ufalme ni ubatizo wa maji. Ubatizo wa maji unajumuisha kizingiti halisi kinachomwezesha mtu ambaye hajasamehewa kupita katika ufalme wa Kristo. Ubatizo ni “mstari wa kugawanya” kati ya ulimwengu na ufalme. Si ajabu Yesu alitangaza: “Aaminiye na kubatizwa ataokoka” (Marko 16:16). Si ajabu kwamba Anania alimtangazia Paulo hivi: “Sasa kwa nini unakawia? Simama, ubatizwe, na uoshe dhambi zako, ukiliitia jina lake” (Matendo 22:16, NASB). Si ajabu Paulo alitangaza: “Kwa maana katika Roho mmoja sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja” (1 Wakorintho 12:13). Na si ajabu Petro alisema: “Ubatizo unakuokoa sasa…kwa ufufuo wa Yesu Kristo” (1 Petro 3:21, NASB).7
Maelezo ya Mwisho
1 Angalia, kwa mfano, mjadala wa profesa wa hesabu wa chuo kikuu Bruce Ikenaga katika: https://sites.millersville.edu/bikenaga/math-proof/logical-connectives/logical-connectives.html; pia I.M. Copi, C. Cohen, D.E. Bendera (2006).Muhimu wa Mantiki (Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, toleo la pili), p.197; Profesa wa chuo kikuu cha UHM Tom Ramsey, “Ikiwa na Pekee,” https://www.math.hawaii.edu/~ramsey/Logic/Iff.html; Rudolf Carnap (1958), Utangulizi wa Mantiki ya Ishara na Matumizi Yake (New York: Dover), uk. 8; E. Mendelson (1997), Utangulizi wa Mantiki ya Hisabati, toleo la 4 (London: Chapman & Hall), uk. 14. Tazama pia Irving Copi (1972), Utangulizi wa Mantiki (New York: Macmillan), uk. 343—“mapendekezo ya kipekee yanachukuliwa kwa urahisi zaidi kama masharti mawili yaliyokaguliwa.”
2 A.T. Robertson (1934), Sarufi ya Agano Jipya la Kigiriki katika Nuru ya Utafiti wa Kihistoria (Nashville, TN: Broadman Press), uk. 1004ff.
3 F. Blass, A. Debrunner, na Robert Funk (1961), Sarufi ya Kigiriki ya Agano Jipya na Fasihi Nyingine za Awali za Kikristo (Chicago, IL: University of Chicago Press), p. 254.
4 Kwa majadiliano zaidi ya uagizaji wa kimantiki wa taarifa za kipekee, angalia Lionel Ruby (1950), Logic: An Introduction (Chicago, IL: J.B. Lippincott), ukurasa wa 208,270; Virginia Klenk (1983), Kuelewa Mantiki ya Ishara (Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall), ukurasa wa 350-353; Robert Sharvy (1977), Mantiki: Muhtasari (Totowa, NJ: Littlefield, Adams, & Co.), p. 38; Norman Geisler na Ronald Brooks (1990), Njoo, Tufikirie (Grand Rapids, MI: Baker), p. 126; Robert Baum (1975), Logic (New York: Holt, Rinehart, & Winston), p. 55.
5 Baadhi ya watu wamependekeza kwamba “maji” yanatumiwa kwa njia ya mfano kurejelea Roho Mtakatifu. Angalau viashirio vitatu vya muktadha vinapendekeza vinginevyo: (1) Neno “maji” limetumika tena katika muktadha uleule (vifungu 18 baadaye) likiwa na maana halisi: “Basi Yohana naye alikuwa akibatiza huko Ainoni karibu na Salimu, kwa sababu palikuwa na maji mengi kule. Wakaja wakabatizwa” (Yohana 3:23); (2) Ikiwa “maji” katika Yohana 3:5 inarejelea Roho, basi sentensi inakuwa isiyo na maana: “mtu asipozaliwa kwa Roho na Roho….” (3) Yohana anadokeza matamshi ya Yesu katika 7:38 ambapo “maji” yanatumika kwa njia ya kitamathali kwa ajili ya jukumu linalokuja la Roho Mtakatifu mara tu Enzi ya Agano Jipya ilipoanza—jukumu ambalo Yesu alilifafanua katika sura ya 13-17 ambalo lingehusu jukumu la kitume katika kuanzishwa kwa Agano Jipya na kuenea kwa Ufalme. Hata hivyo, ona kwamba Yohana alipaswa kutoa maelezo ya ufafanuzi ili kufafanua jambo hilo. Agano Jipya mara kwa mara huwakilisha kuzamishwa kwa maji-halisi H2O-kama muhimu kwa mpango wa Mungu wa wokovu: Mathayo 3:11,16; Marko 1:8,10; Luka 3:16; Yohana 1:26,31,33; Matendo 8:36,38,39; 10:47; Waefeso 5:26; 1 Petro 3:20-21. Si ajabu ilipodhihirika kwa wale waliokusanyika kwamba Wasio Wayahudi walikuwa na haki ya kuokolewa na kuwa Wakristo, Petro alitoa swali lisilo na maana: “Je! Naye akaamuru wabatizwe” (Matendo 10:47-48).
6 k.m., Warumi 10:17; Matendo 2:38; Warumi 10:9-10.
7 Bila shaka, maji hayana nishati ya kuokoa. Badala yake, Biblia inafundisha kwamba Mungu husamehe mtu kwa kutegemea damu ya Yesu pekee. Swali si jinsi Mungu huokoa, lakini lini. Agano Jipya linafundisha wazi kwamba Mungu husamehe dhambi kwa msingi wa damu ya Kristo wakati mwamini anayetubu, anayekiri anajisalimisha kwa kuzamishwa kwa maji. Tazama Dave Miller (2019), Ubatizo na Kigiriki Kilichofanywa Rahisi (Montgomery, AL: Apologetics Press). Pia Dave Miller (2021), “Je, Maji Hutengeneza Upya?”Sababu na Ufunuo, 41[11]:131, Novemba, https://apologeticspress.org/does-the-water-generate/. Wengine wamebishana kwamba “maji” katika Yohana 3:5 hurejelea damu ya Kristo au umajimaji wa amniotiki unaoandamana na kuzaliwa kimwili kwa mtoto. Kwa jibu la madai haya, angalia Dave Miller (2005), “Ubatizo na Kuzaliwa Upya,” https://apologeticspress.org/baptism-and-the-new-birth-1516/. Kwa utafiti zaidi, angalia Kupokea Zawadi ya Wokovu, https://apologeticspress.org/issue/receiving-the-gift-of-salvation/.
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
