Mtazamo wa Kibiblia Kuhusu Mwanamke

Imekuwa maarufu zaidi katika utamaduni wetu usio wa kidini kumkosoa mungu vikali, Biblia, na dini ya Kikristo. Vitabu vingi vinavyouzwa sana vilivyoandikwa na waandishi mashuhuri wasiomwamini Mungu vimejaa tuhuma dhidi ya Mungu na sababu zinazodaiwa kuwa ni kwa nini Ukristo hauwezi kuwa dini ya kweli iliyoundwa na Mungu wa maadili. Sababu moja inayotolewa mara kwa mara na jamii ya wasioamini kwa kukataa Biblia na Ukristo ni jinsi wanawake wanavyodaiwa kuonekana katika Maandiko. Kulingana na watetezi hawa wa kidunia, waandishi wa Biblia waliwaona wanawake kama viumbe duni ambao ni wa thamani ndogo kuliko wanaume na hawastahili kutendewa kwa heshima na utu.

Mwinjilisti aliyekuwa mwenye shaka, Charles Templeton, alifafanua mtazamo huu vizuri alipoandika, “Biblia ni kitabu kilichoandikwa kwa ajili ya wanaume. Wanawake katika hilo ni viumbe wa pili na mara nyingi ni duni” (1996, uk. 177). Aidha, Mungu wa Biblia na waandishi mbalimbali wa Biblia wanashutumiwa kwa kuwa na chuki dhidi ya wanawake. Katika kitabu chake, The God Delusion, Richard Dawkins alisema kwamba Mungu wa Biblia ni “mdhalimu kwa wanawake” (2006, uk. 31). Dan Barker alitoa kauli kama hiyo alipoandika: “Ingawa Biblia haitoshi wala haiungi mkono utoaji mimba katika familia, inatoa msingi wa Kibiblia kwa wapinzani wa utoaji mimba nyakati hizi: Biblia si chanzo cha uhai, lakini ni kipingamizi cha mwanamke. Mfumo dume ambao hauwezi kuvumilia wanawake ambao ni huru” (1992, uk. 212, mbele yake). Mtiashaka maarufu Christopher Hitchens aliandika:

Uthibitisho thabiti kwamba dini imeanzishwa na binadamu na imejifananisha na ubinadamu. Pia yanaweza kupatikana katika ukweli kwamba mara nyingi “binadamu” ndiye alianzisha, ua nauke pia… Agano la Kale, kama Wakristo wanavyoliona kwa dharau, linaonesha kwamba mwanamke aliumbwa kutoka kwa mwanaume kwa matumizi yake na faraja yake. Agano Jipya lina Mtakatifu Paulo akionesha woga na dharau kwa mwanamke (2007, uk. 54).

Je, ni kweli kwamba matibabu ya Kibiblia kwa wanawake yanawasilisha kanuni ya maadili isiyo ya adili na kufanya wazo kwamba Biblia ilihamasishwa na Muumba kamili wa maadili kuwa uongo? La hasha!. Kwa kweli, kinyume chake ndicho kinachojitokeza. Matibabu ya Biblia kwa wanawake yanalingana kikamilifu na ukweli wa mafundisho halali ya maadili. Mashtaka yanayoelekezwa dhidi ya Biblia katika suala hili ni ya kipuuzi na hayawezi kutumiwa kwa njia yoyote halali wala kwa kupinga maadili ya Mungu au uhamasishaji wa Biblia. Kinyume chake, ni mafundisho na hitimisho la mantiki ya ukengeufu wa kifarisayo ambayo hayawezi kustahimili uchunguzi wa akili.

Mtazamo wa Darwin kuhusu Wanawake

Mabadiliko ya kikafiri yanakumbwa na matatizo mengi kuhusu maadili. Kwa kweli, imeoneshwa kwa uthabiti kuwa bila imani kwa Mungu, dhana kama vile mema na maovu, maadili na isiyo ya maadili, haina maana (angalia Butt, 2008). Ni Muumba wa maadili wa kimungu pekee anayeweza kueleza uwepo wa maadili katika mwanadamu. Kwa hivyo, jaribio lolote la kuhoji maadili ya Mungu wa Biblia kwa kutegemea mawazo ya kikafiri lina makosa na hujikanganya toka mwanzo.

Zaidi ya hayo, hitimisho la mantiki ya mabadiliko ya Darwin linampeleka mtu mwenye dhamiri safi kwenye hitimisho kwamba usawa kwa binadamu wote ni wa kupotosha. Si tu kwamba Charles Darwin alikiri kwamba mabadiliko ya Darwin yanamaanisha kwamba jamii fulani ya watu ni duni kuliko wengine, kwa uwazi sahihi alihitimisha kwamba, wanawake ni duni kwa wanaume pia (angalia Lyons na Butt, 2009). Katika kazi yake ya: The Descent of Man, Darwin aliandika:

Tofauti kuu katika nguvu za kiakili za jinsia hizo mbili inaoneshwa na mwanaume kufikia mafanikio makubwa zaidi, katika chochote anachokishughulikia, kuliko mwanamke – awe anahitaji mawazo makini, akili, au ubunifu, au matumizi ya hisia na mikono ….kwa wastani, nguvu za kiakili za mwanaume lazima ziwe juu kuliko za mwanamke ….Mwanaume hatimaye amegeuka kuwa bora kuliko mwanamke (1871, uk. 873-874, ameongeza).

Kulingana na Darwin, wanaume walikuwa wameendelea kufikia kiwango cha juu zaidi kuliko wanawake. Kama ushahidi wa hitimisho lake, alisema tu kwamba wanaume “hufikia cheo cha juu zaidi” katika kila wanachokifanya ikilinganishwa na wanawake. Kwa kutumia mfuatano huu wa mantiki,haiwezekani kulaumu wanaume kwa kuwaduniisha wanawake, kwa sababu, ikiwa wanaume wana uwezo wa kiakili au kimwili wa kuwaduniisha wanawake, maana yake ni kwamba wanaume ni wenye nguvu zaidi au wenye uwezo zaidi wa kuishi na kutawala. Ni ajabu kwamba jamii ya kikafiri, ambayo inavutiwa sana na Darwin, inapendekeza kwamba mtazamo wa Biblia kwa wanawake ni wa kimaadili.

Kwa kweli, ikiwa mtazamo wao wa mabadiliko ya kikafiri ni wa kweli, basi jamii zote zinazothibitishwa na wanaume ni hivyo kwa sababu wanaume wana uwezo zaidi wa kutawala. Na tangu kuishi, kwa yule mwenye nguvu zaidi huhitajika, mtu wa kawaida lazima ahitimishe kwamba jamii iliyoongozwa na wanaume, ambapo wanawake wanatazamwa kama Viumbe duni kuliko wanaume (kama alivyosema Darwin), lazima iwe angalau moja ya taratibu za kawaida sana za asili za mambo. Hata kama jamii ina mashaka kuhusu mashtaka yake juu ya “uwajibikaji mbaya” wa Biblia kwa wanawake (ambayo haipo), jinsi gani Biblia inaweza kulaumiwa kwa kudumisha msimamo usio wa maadili, wakati msimamo huo unaendana kabisa na mtazamo wa Darwin wa “utaratibu wa kawaida wa mambo”? Kwa kweli, wale wanaopendekeza uzuri wa dhana za Darwin wana shida zaidi na matokeo ya mantiki ya mawazo yao yanayohusiana na wanawake, kuliko wale wanaofundisha kwamba Biblia ni Neno lililo hamasishwa na Mungu kikamilifu kwa maadili.

Thamani ya Wanawake Kulingana na Biblia

Wakati wanapotumia matibabu ya wanawake katika mashambulizi yao dhidi ya uadilifu wa Biblia, wengi wao wanaoshuku hufanya taarifa za jumla kuhusu msimamo wa Biblia, bila kutoa kitu kinachofanana na kushughulikia usawa wa mada. Kwa mfano, Templeton aliandika: “Wanawake walihusishwa na uovu na udhaifu. Kwa kweli, wanaume wa Israeli mara kwa mara walimshukuru Mungu katika sinagogi kwamba hawakuzaliwa wanawake” (1996, uk. 184).

Taarifa kama hizo za jumla zimeundwa ili kuvuta hisia za hadhira za karne ya 21, lakini kimsingi hazioneshi kwa usahihi hisia halisi nyuma ya maandishi ya Biblia. Kwa mfano, kwa kutumia aina ya mantiki ambayo tunachagua mstari bila maelezo ya kutosha, tunaweza kusema kwamba wanaume wanatendewa kwa njia isiyokuwa ya haki katika Biblia kwa sababu wanaume wanatakiwa kuwa tayari kutoa maisha yao kwa wake zao, wakati wanawake hawajalazimishwa kufanya dhabihu kama hiyo (Waefeso 5:25). Aidha, tunaweza kulaumu Biblia kwa kuwatesa wanaume, kwa sababu,katika kurasa zake zote, wanaume wanatakiwa kufanya kazi ili kutoa chakula kwenye kaya nzima za kwao wakati wanawake hawatakiwi kufikia viwango kama hivyo (Mwanzo 3:17-19; 1 Timotheo 5:8). Taarifa kama hizo zisizochagua zinapaswa kudhihilishwa na mtu mwaminifu pasipo shaka, na picha kamili na sahihi zaidi ya mtazamo wa Biblia kwa wanawake unapaswa kufuatwa. Kwa uchunguzi wa karibuni, inabainika kwamba Agano la Kale na Agano Jipya yanatoa picha ya mwanamke ambayo inathamini hadhi yake kuwa sawa na ile ya mwanaume. Ingawa ni kweli kwamba Biblia inaonesha majukumu tofauti kwa wanaume na wanawake, si kweli kwamba wanaume wanathaminiwa zaidi kuliko wanawake.Kwa kutazama aya mbalimbali za Biblia kunathibitisha ukweli huu.

Hekima kama Picha ya Mwanamke

Kitabu cha Methali, kilichoandikwa hasa na Mfalme Sulemani, ni aina ya fasihi inayojulikana kama Fasihi ya Hekima. Mada kuu ya kitabu ni dhana ya hekima. Mwandishi alisema: “Hekima ndiyo jambo kuu; kwa hiyo, pata hekima” (4:7). Ili kusisitiza zaidi umuhimu na thamani ya hekima, aliandika: “Kwa kuwa hekima ni bora kuliko marijani, na vitu vyote ambavyo mtu anaweza kuthamini havilinganishwi naye” (8:11). Kujenga juu ya wazo la thamani isiyopimika ya hekima, mwandishi wa kitabu cha Ayubu alisema: “Lakini hekima iko wapi? Haiwezi kununuliwa kwa dhahabu, wala fedha haiwezi kupimwa kwa thamani yake. Haiwezi kuhesabiwa kwa dhahabu ya Ofori, kwa shohamu au yakuti yenye thamani… kwani thamani ya hekima iko juu ya marijani… Wala haiwezi kuhesabiwa kwa dhahabu safi” (28:12-19). Inaonekana wazi kwamba waandishi wa Biblia waliona hekima kama sifa ya kibinafsi isiyo na thamani.

Picha gani, basi, iliyotumiwa kufananisha sifa hii ya thamani kubwa? Katika kitabu cha Methali, wazo la hekima linawakilishwa na mwanamke. Nakala inasema: “Hekima amejenga nyumba yake” (9:1); “Je, hekima haoni, na ufahamu hauinui sauti yake? Anasimama juu ya kilima kirefu” (8:1-2). Picha inayoelezea zaidi ya fadhila ya hekima ambayo mwandishi wa Methali alikuwa na uwezo wa kuunda ilikuwa ile ya mwanamke (Willis, 1993, uk. 37). Kwa hivyo, jinsi gani waandishi wa Biblia wanaweza kukosa kuwaheshimu wanawake, wakati hekima, ambayo ni “jambo kuu” kulingana na Methali, inaoneshwa kama mwanamke? Aidha, mwandishi wa Methali alisema, “Mwanamke mwenye neema hulinda heshima” (11:16). Mwandishi aliye hamasishwa pia aliandika kwa marefu (31:1031) ambapo aliihimidi thamani ya mwanamke mwenye fadhila ambaye amevaa “nguvu na heshima,” ambaye “anafungua kinywa chake kwa hekima, na katika ulimi wake kuna sheria ya wema. Anawajibika kwa njia za nyumbani mwake.” Bila shaka, huwezi kusikia aya hizi kuhusu hekima ikifananishwa na mwanamke na thamani ya wanawake wema katika maoni ya wenye shaka wa kisasa.

Mtazamo wa Mungu Kuelekea Watu Wake

Kama Ilivyooneshwa katika Tabia za Mwanamke, Ingawa ni kweli kwamba Mungu hana jinsia maalum kama wanadamu wanalivyo (ona Thompson, 2000), ni kweli kwamba mara kwa mara Mungu huonesha baadhi ya tabia za kibinafsi kwa kuzilinganisha tabia za kibinafsi zilizomo kwenye makundi fulani ya watu. Kwa mfano, ni ukweli uliojulikana kwamba Mungu wa Biblia mara nyingi analinganisha upendo anaouonesha kwa wanadamu aliowaumba na upendo ambao baba anao kwa watoto wake wa kibaolojia (1 Yohana 3:1-2). Ikiwa Mungu wa Biblia angekuwa kweli ni mwenye chuki za kijinsia, ingekuwa wazi kwamba kulinganisha kati ya Mungu na binadamu yeyote ingekuwa imezingirwa na jinsia ya kiume tu. Mungu mwenye chuki za kijinsia kweli asingejilinganisha na mwanamke.

Lakini Biblia inarekodi visa ambavyo Mungu wa mbinguni analinganisha tabia anazomiliki na tabia sawa zilizopatikana kwa wanawake. Kwa mfano, John Willis alibainisha: “Kipande cha ushahidi kinachovutia zaidi kwamba waandishi wa Agano la Kale walikuwa na heshima kubwa kwa wanawake kwamba wanamtaja Mungu kama mama” (1993, uk. 37-39). Willis kisha alitaja angalau mistari mitatu kama mifano, ikiwa ni pamoja na Isaya 66:12 – “Kwa maana Bwana asema … Kama ambavyo mama anavyomfariji mwana wake, ndivyo nitakavyowafariji ninyi; nanyi mtafarijika katika Yerusalemu.”

Zaidi ya hayo, ikiwa kweli kwamba mtume Paulo alikuwa mwenye chuki za kijinsia, aliogopa wanawake, na kuwadharau, ingekuwa ni jambo lisilofaa kufikiria kwamba angejilinganisha na mwanamke. Lakini katika 1 Wathesalonike 2:7 aliandika: “Lakini tulikuwa wenye upole kati yenu, kama vile mama mnyonyeshaji anavyopenda watoto wake mwenyewe. Hivyo tukiwa na hamu nanyi.” Hakika mtu mwenye chuki za kijinsia ambaye “anaogopa” wanawake kamwe asingejieleza kwa maneno ya kike kama hayo. Mifano kama hii inaangazia wazo batili kwamba waandishi wa Biblia walichukia wanawake au kuwaona kuwa duni kwa wanaume.

Wanawake Wameumbwa kwa Mfano wa Mungu

Wengi wanaotia shaka wanapima kwamba, uumbaji wa Hawa kutoka katika mbavu za Adamu ili awe msaidizi kwa mwanaume unadhihirisha mtazamo kwamba mwanamke ni duni au hafai kuliko mwanaume. Kumbuka madai ya Hitchens alipowaandikia: “Agano la Kale, kama Wakristo wanavyoliita kwa dharau, wanawake wametokana na wanaume kwa ajili ya matumizi na faraja yake” (2007, uk. 54). Inaonekana, ukweli kwamba Hawa alikuwa msaidizi wa Adamu kwa namna fulani “inathibitisha” unyonge.

Tatizo la mantiki hii ni angalau maradufu. Kwanza, inapuuza kabisa msisitizo ambao Biblia inaweka kwa wanawake kutengenezwa kwa kufanana na Mungu kama vile mwanaume. Mwanzo 1:27 inasema: “Basi Mungu akaumba mtu kwa mfano wake, kwa mfano wa Mungu alimuumba, mwanaume na mwanamke aliwaumba.” Tofauti na vikundi vingi vya kidini na wazo la wanaume kuwa bora, kutoka kwenye sura ya kwanza kabisa, Biblia inasisitiza kwamba wanaume na wanawake wote waliumbwa kwa mfano wa Mungu, na wote wanastahili kutendewa kwa heshima ambayo ni sehemu ya kawaida katika uumbaji huo.

Basi neno “msaidizi” linamaanisha nini? Je, ni kweli kwamba “msaidizi” inaonesha kama mtu anayemsaidia mtu mwingine, anaonekana kuwa bora au mwenye thamani kubwa? Kufikiria kwa namna hii sio sahihi kabisa ikizingatiwa mafundisho ya wazi ya Biblia kuhusu wale wanaosaidia wengine. Kwa mfano, katika Yohana 15:26, Yesu anaeleza kwamba Roho Mtakatifu atawaona mitume baada ya kufufuka kwake. Alisema: “Lakini atakapokuja Msaidizi, ambaye nitampeleka kwenu kwa Baba, ndiye Roho wa kweli atokaye kwa Baba, yeye atatoa ushahidi kuhusu mimi.” Kwa kutumia mantiki ya wanaotia shaka, tungekuwa tunalazimika kuhitimisha kwamba Roho Mtakatifu ni duni kuliko mitume, kwa sababu anaitwa “Msaidizi.” Hitimisho kama hilo ni wazi kabisa na ni la kipuuzi.

[TAARIFA: Inaeleweka kwamba mtia shaka hakubali kwamba kuna Roho Mtakatifu. Hata hivyo, Mfano huu unatumika tu kuonesha kwamba Biblia inaendelea kudumisha picha ya “wasaidizi” na “kusaidia” ambayo haina maana ya unyonge au thamani ndogo.]

Katika Wafilipi 4:3, Paulo aliwahimiza wapokeaji wa waraka wake kuwasaidia “wanawake hawa walionitumikia katika Injili.” Je, hilo linamaanisha Paulo aliwaona wale waliopokea barua yake kuwa duni kwa wanawake hao ambao alikuwa amefanya nao kazi? Hapana kabisa. Zaidi ya hayo, Yesu Kristo mwenyewe alisema kwamba yeye alikuja ulimwenguni si “kutumikiwa, bali kutumikia” (Marko 10:45). Je, hilo lingeweza kuashiria kwamba kwa kuwa alikuwa

“akihudumia” au “kusaidia” binadamu, alikuwa duni kwa namna fulani kwa wanadamu? Hakika hapana. Dhana ya “kusaidia” au “kutumikia” haina maana ya unyonge kiasili.

Mifano Mingi ya Wanawake Wenye Thamani katika Biblia

Kujaribu kusaidia utetezi wao wa uongo kuhusu mtazamo wa Kibiblia kuhusu wanawake, wanaotia shaka mara nyingi “huhesabu vichwa” na kusisitiza kwamba “tumaini” la Kibiblia linajikita sana katika hadithi ambazo wahusika wakuu ni wanaume, wakati uhusika mdogo unatolewa kwa wanawake. Aidha, wengi katika jamii ya wenye shaka wanasisitiza kwamba ikiwa Mungu angeona wanawake kuwa sawa, wangalipewa nafasi sawa za uongozi katika nyakati za Agano la Kale na katika huduma ya Yesu. Dan Barker alisema: “Yesu aliunga mkono mtazamo wa Agano la Kale kuhusu wanawake. Hakuna mwanamke hata mmoja aliyechaguliwa kuwa kati ya wanafunzi 12 au kuhudhuria katika Karamu ya mwisho” (2008, uk. 179).

Matamshi kama hayo yanakumbwa na ukiritimba wa kuchagua. Wakati taswira nzima ya Kibiblia inapotazamwa kwa njia ya kifungu, ni rahisi kuona kwamba wanawake katika Agano la Kale na Jipya walishika nyadhifa muhimu, zenye nguvu katika mipango ya Mungu katika utawala wa kitaifa wa Israeli, na katikaUfalme wa kiroho uliowekwa na Yesu Kristo. Na, ingawa nafasi ni finyu katika nakala hii kwa kuweza kuorodhesha na kuelezea kila mwanamke, baadhi ya wale wenye kutambulika zaidi watajadiliwa.

Deborah

Ukweli ni kwamba wanawake walipata nyadhifa kuu, zenye nguvu nchini Israeli, hii inapinga kwa nguvu sana shutuma ya mtiashaka kwamba mtazamo wa Kibiblia kuhusu wanawake ni wenye ubaguzi wa kijinsia. Kwa mfano, kitabu cha Waamuzi kinahusianisha hadithi ya Debora, nabii na mwamuzi na mtawala aliyejulikana na taifa la Israeli wakati wa maisha yake (Waamuzi 4:4). Kwa kutazama kwa karibu hadithi hiyo kunafunua kwamba Debora ndiye mwanamke aliyemteua Baraka, mwanaume, kuongoza Waisraeli katika vita dhidi ya vikosi vya kigeni. Wakati ulipowadia katika hatua kuchukuliwa, Debora ndiye aliyemwambia Baraka: “Ondoka! Kwa maana hii ndiyo siku ambayo Bwana amemtia Sisera mikononi mwako. Je, Bwana hakutoka mbele yako?” (Waamuzi 4:14). Baada ya vita kumalizika, na Sisera, jenerali wa upande wa kinyume, aliuawa na mwanamke anayeitwa Jaeli, Debora na Baraka walitunga na kuimba wimbo wa ushindi. Katika wimbo huo, Debora anatajwa kama kiongozi wa Israeli ambaye, kwa msaada wa Baraka, aliwashinda Sisera na Yabini. Maandishi yanasema:

“Maisha ya kijijini yalikoma, yalikoma Israeli, mpaka mimi, Debora, nilipoamka kama mama katika Israeli” (Waamuzi 5:7). “Na wakuu wa Isakari walikuwa pamoja na Debora” (5:15).

Kwa kutumia mantiki ya mweye Mashaka, je, tunapaswa kuhitimisha kwamba Biblia inawaona wanaume wote kuwa duni kuliko wanawake kwa kuwa Debora alikuwa kiongozi wa kike wa Israeli wakati huo? Je, tunapaswa kuhitimisha kwamba tangia kuandikwa kwa hadithi ya Debora katika kitabu kinachodai kuwa na ufunuo, dai kama hilo linakataliwa kwa sababu, kulingana na hadithi ya Debora, yeyote aliyekuwa akiandika Biblia anawachukia wanaume, ana wadharau wao, na anawachulia kama wenye thamani ndogo kuliko wanawake? Mantiki kama hiyo ina dosari wazi.

Baada ya kuonesha kwamba hadithi ya Debora inaleta hadhi sawa ya wanawake na wanaume, hata hivyo, mtiashaka anakumbwa na shida ya kujaribu mbinu nyingine. Ingawa haiwezi kukataliwa kwamba hadithi ya Debora inaonesha mtazamo wa heshima kwa wanawake, mtiashaka anadai kwamba hadithi kama hizo ni chache sana. kwa kweli ikiwa Mungu wa Biblia angewaona wanawake kuwa sawa kimaadili na wanaume, basi Biblia ingekuwa na hadithi nyingi kuhusu wanawake watawala na viongozi kama vile inavyokuwa na hadithi kuhusu wanaume.

Kauli potofu kama hii inaweza kujibiwa kwa njia mbili. Kwanza, ni mifano mingapi inahitajika na Biblia kuitoa wakati Injili ikihubiriwa kwa Wakushi ili kuthibitisha kwamba waandishi wa Biblia waliona Wakushi kuwa wenye thamani kama Wayahudi, na watu wanaofaa kusikia Injili kama Wayahudi? Je, yeyote angekataa kwamba, ili Mungu wa Biblia athibitishe kuwa hakuwa na ubaguzi dhidi ya Wakushi, maandishi lazima yataje hadithi nyingi za kuokolewa kwa Wakushi kama vile inavyofanya kwa Wayahudi? Hakika, Wakati kitabu cha Matendo ya Mitume kinaporekodi kwamba, Filipo, mhubiri wa Injili, alihubiri Injili kwa mtunza hazina wa Mwezeshaji Mkushi wa Kandake (8:26-40), mfano huo mmoja unatosha kutoa ushahidi kwamba Wakushi wote ni wenye thamani sawa mbele za Mungu kama Wayahudi wote, Waarabu, au Wamisri.

Zaidi ya hayo, hebu tuzingatie mantiki ya mtiashaka katika historia fupi ya Marekani. Tukijaribu kuelezea historia ya nchi yetu, tukitumia muda wetu kuhusu Uraisi, ni hadithi ngapi kuhusu wanawake tungekuwa na uwezo wa kujumuisha ambao wamewahi kuwa marais? Hadi leo, taifa letu limeapisha maraisi 44, na hakuna hata mmoja wao amewahi kuwa mwanamke. Kwa kutumia shutuma za mtiashaka kama msingi huu, je, tunapaswa kudai kwamba taifa la kale la Israeli lilikuwa na mtazamo wa kuwaheshimu wanaume tu na kuwaona wanawake kuwa na hadhi duni zaidi kuliko Marekani ya karne ya 21? Zaidi ya hayo, je, tungechukizwa na kuwalaumu kwa ubaguzi wa kijinsia wale waandishi wa historia ambao walitumia sehemu kubwa ya maandishi yao kuelekeza umakini wao kwa wanaume ambao walishikilia ofisi ya Uraisi? Fikira kama hizo zinaenda kinyume na mantiki ya kawaida na zinaweza kutungwa tu na wale ambao wanakataa kushughulikia kwa uaminifu historia halisi na maandiko ya Biblia.

Huldah, Nabii Mwanamke

Kitabu cha Pili cha Wafalme 22 kimerekodi maisha na utawala wa Josia, mfalme mwenye haki wa Yuda. Katika jitihada zake za kuondoa ibada ya sanamu kutoka Yuda, alifanya jitihada maalum za kurekebisha hekalu la Mungu ambalo lilikuwa limeharibika. Aliagiza Hilkia, kuhani mkuu, kukusanya pesa zitakazotumika kusafisha na kurekebisha hekalu. Wakati Hilkia alipokuwa akifanya kazi ya kufufua upya hekalu, alikuta nakala ya kitabu cha Sheria ya Musa. Baada ya kusoma, alikituma kwa Josia, ambaye alisikiliza maneno ya Sheria na akaugua moyoni kwa sababu taifa la Israeli lilikuwa limepotea mbali sana na amri za Mungu. Josia aliamuru Hilkia na viongozi wengine wa kidini “nendeni, ulizeni Bwana kwa ajili yangu, kwa ajili ya watu wote wa Yuda, kuhusu maneno ya kitabu hiki kilichopatikana” (2

Wafalme 22:13). Maandishi yanasema: “Basi Hilkia kuhani, Ahikamu, Akbori, Shafani na Asaia, wakaenda kwa Hulda nabii, mke wa Shalumu, mwana wa Tikva, mwana wa Harhasi, msimamizi wa mavazi; (yeye alikuwa anakaa Yerusalemu katika Mahali pa Pili); wakazungumza naye” (22:14). Baada ya kuzungumza naye, Hulda alitoa ujumbe wa Mungu kwa Josia kupitia maafisa hao. Viongozi hawa wa Israeli hawakutafuta nabii mwanamke tu, ingawa alikuwa ameolewa, hakuna ishara kwamba ushauri wa mume wake ulitafutwa. Wajumbe walielekea nyumbani kwa mwanamke ili kusikia ujumbe ambao Bwana alimwambia mwanamke. Pia, angalia kwamba Josia alitambuliwa kama mmoja wa watawala wakubwa zaidi wa Yuda, lakini kifungu hiki kinaonesha kwamba alitafuta ushauri wa mwanamke toka kwa Mungu. Tena, hadithi kuhusu Hulda inakwenda kinyume na dai la watiashaka kwamba Biblia inawaona wanawake kuwa duni.

Wanawake Mbalimbali katika Biblia

Kuna mengi yangeweza kusemwa kuhusu wanawake mashuhuri katika Biblia, kama vile Esta, ambaye kitabu kizima kimeandikwa kumhusu yeye. Alipanda kwenye kiti cha enzi cha mfalme wa Uajemi na kwa ujasiri aliwaokoa watu wake. Sehemu ndefu inayohusiana na kujitoa kimasomo cha Ruth kwa mkwe wake (Naomi) ingeweza kudhoofisha zaidi hoja za wapinzani, hasa ikizingatiwa kwamba Ruth anaorodheshwa katika mizizi ya Kristo kama bibi mkubwa wa Daudi. Zaidi ya hayo, imani ya Hanna na sala yake na kuzaliwa kwa, Samweli, mmoja wa manabii wakubwa kabisa kuwahi kuishi Israeli, ingeenda mbali kuzima dai la wapinzani kwamba wanawake wanachukuliwa kuwa duni na waandishi wa Biblia. Tahadhari ingeweza kuelekezwa kwa Lidia, muuzaji wa zambarau ambaye Paulo na wenzake walimkuta akisali kando ya mto, au Priskila, ambaye alimsaidia mumewe Akila kumfundisha Apolo, msemaji mwema, Injili ya Kristo (Matendo 18:26). Habari zaidi za kukanusha madai ya wapinzani zingeweza kujumuisha imani ya Yokabedi, au uongozi na unabii wa Miriamu, au ujasiri wa Rahabu, au uaminifu wa mama yake Yesu, Maria, au matendo mema ya Dorcas. Mtu anajiuliza ni mifano mingapi ya wanawake katika nafasi za juu ambazo jamii ya watiashaka itahitaji ili kutosheka kwamba matibabu ya wanawake katika Biblia si ya kibaguzi. Kwa bahati mbaya, haijalishi ni mifano mingapi inayotolewa, jibu la watiashaka kuhusu jambo hili na mambo mengine mengi ni, “Chache tu kuliko tulivyonayo.” Kwa kweli, mifano ya Kibiblia ya jinsi Mungu wa Biblia anavyowaona wanawake inatosha zaidi kukanusha malalamiko dhaifu ya wanaopinga.

Idadi, Mizizi ya Nasaba, na Makundi ya Safari

Masuala fulani ya vitendo lazima yazingatiwe ipasavyo ili kupata picha sahihi ya mtazamo wa Kibiblia kuhusu wanawake. Watu fulani wanaosoma maandiko ya Biblia wanashangazwa na ukweli kwamba baadhi ya mizizi ya nasaba inajumuisha tu majina ya wanaume katika familia. Kama alivyoandika Templeton: “Katika orodha ndefu ya vizazi vya Adamu kwa mamia ya miaka iliyopita kabla ya Gharika Kuu, hakuna mwanamke hata mmoja aliyeitwa” (1996, p. 178, italiki katika asili). Zaidi ya hayo, mara nyingi, unapohesabu au kuorodhesha idadi ya watu waliohusika, Biblia kwa ujumla huihesabu tu idadi ya wanaume. Mifano hii imeonekana kuwa ya kibaguzi dhidi ya wanawake. Kwa uchunguzi zaidi, inaonekana kuwa tuhuma hizo hazizingatii baadhi ya mambo ya vitendo na muktadha wa kitamaduni. Kwa mfano, Templeton alitaja nasaba katika Mwanzo sura ya tano kama mfano wa mtazamo “wa kibaguzi,” lakini hakutaja nasaba ya Yesu Kristo iliyoandikwa katika Mathayo 1:1-17 ambapo wanawake Tamar, Rahabu, Ruthu, na Mariamu wanatajwa. Zaidi ya hayo, maandiko yanasema: “Na Yakobo akamzaa Yusufu, mumewe Mariamu, ambaye ndiye aliyemzaa Yesu anayeitwa Kristo”

(1:16, emp. iliyowekwa). Kifungu cha maneno “ambaye” kinarejelea Mariamu, hivyo kuonesha kwamba Yesu alikuwa mwana wa kibaiolojia wa Mariamu. Je, itakuwa sahihi kutumia nasaba hii kudai kwamba Mungu ana mtazamo wa chini kuhusu wanaume, tangu mwanzo maandiko yanataja wazi kwamba Kristo alitoea kibaolojia na mwanamke? Hapana. Na vivyo hivyo dhana ya “nasaba ya kiume” haiwezi kutumiwa kudumisha tuhuma potofu kwamba Biblia inawaona wanawake kuwa duni. Ongezeko la ukweli kwamba hata leo katika karne ya 21 Marekani, zaidi ya wanawake wengi huchukua majina ya mwisho ya wanaume wao na binti huchukua majina ya mwisho ya baba zao, na hivyo kuorodheshwa katika nyaraka za nasaba za kisasa [kama Annaka Harris, mke wa Sam Harris, au Juliet Emma Dawkins, binti wa Richard Dawkins (Periera, s.d.)], na tuhuma za watiashaka zinakuwa potofu waziwazi.

Kwa njia ile ile, idadi katika Biblia mara nyingi iliwahusisha tu wanaume. Kwa mfano, Hesabu 1:2 inasema: “Hesabu watu wote katika jumuiya ya wana wa Israeli, katika familia zao, katika nyumba za baba zao, kulingana na idadi ya majina, kila mwanaume mmoja kwa mmoja” (inasisitiza). Je, uhesabuaji huu ni mfano wa ubaguzi wa kijinsia katika Biblia, au ushahidi kwamba waandishi wa Biblia walidhani wanawake hawakuwa na thamani ya kutosha hivyo hawakuhitaji kuhesabiwa? Hapana kabisa. Ni upande wa kivitendo tu wa mfumo huu wa kuhesabu uliohusiana na wanaume wenye nguvu walioenda vitani. Kama maandiko yanavyoeleza: “kulingana na idadi ya majina, kila mwanaume mmoja mmoja, mwenye umri wa miaka ishirini na zaidi, wote walio na uwezo wa kwenda vitani” (Hesabu 1:20, inasisitiza). Kwa njia ile ile tusingeweza kutumia mifumo hii ya kuhesabu kwamba Mungu wa Biblia, au waandishi wa Biblia, waliwadharau watoto chini ya miaka 20, au wazee waliozidi umri wa uwezo wa kupigana, tusingeweza kutumia mbinu hii ya hesabu kuidharau mitazamo ya waandishi wa Biblia kuhusu wanawake. Na, ingawa mkosoaji anaweza kujaribu kudai kwamba ilikuwa ni ubaguzi wa kijinsia wanawake kufutwa kutoka katika huduma ya kijeshi katika nyakati za Biblia, jibu rahisi linaweza kuwa kwamba ilikuwa sio haki kwa wanaume kulazimishwa kuhesabiwa kwa huduma ya kijeshi, wakati wanawake walikuwa wameachwa nje ya hilo. Je, ingekuwa haki kusema kwamba kwa kuwa wanaume walikuwa “wakiwahudumia” wanawake kwa kutoa ulinzi wa kijeshi, “huduma” yao ingeonesha walikuwa duni? Kuuliza ndio kujibu. Mambo mengine ya kivitendo, ikiwa ni pamoja na dhana rahisi kama vile usafiri na mipangilio ya kulala, lazima ziingizwe katika mjadala huu. Kwa mfano, Dan Barker alinukuliwa awali katika nakala hii akisema: “Yesu alithibitisha mtazamo wa Agano la Kale kuhusu wanawake. Hakuna mwanamke hata mmoja aliyechaguliwa kuwa miongoni mwa wanafunzi 12 au kuketi katika Karamu ya Mwisho” (2008, uk. 179). Ingawa kauli hii ni ya kweli, mkosoaji Charles Templeton anatoa sababu ya kuridhisha sana kwa hili:

Agano Jipya mara nyingi huonesha namna ambavyo Yesu aliguswa na wanawake…Hakukuwa na wanawake katika kikosi cha mitume cha Yesu, lakini kungekuwa na sababu zenye nguvu kwa hili. Yesu na wanafunzi walikuwa wakisafiri mara kwa mara,kila siku, mara nyingi kwa mguu. Mara nyingi walilala nje wazi. Katika mazingira hayo ingekuwa haiwezekani na labda lingefanya kashfa—kwa mwanamke kuwa sehemu ya kikundi hicho cha kiume (1996, uk. 184-185,    inasisitiza).

Hata kwa kuzingatia uharaka wa mambo fulani ya kivitendo yanayohusiana na hesabu, mizizi ya nasaba, na mipangilio ya safari inaweza kushinda madai ya wakosoaji kwamba Biblia inapunguza thamani ya wanawake.

Je, Yesu alikuwa Jeuri kwa Wanawake?

Wale ambao ni wenye kukinzana na Biblia mara nyingi wanamtuhumu Yesu kuwa mkali kwa wengine, haswa mama yake mwenyewe. Christopher Hitchens alisema kwa dhihaka: “Yesu analalamika sana kwa Baba yake wa mbinguni lakini kamwe hataji kwamba mama yake ni bikira, na mara nyingi sana anakuwa mkali kwake anapotokea, kama mama wa Kiyahudi anavyofanya, kumuuliza ili kuona namna anavyofanya” (2007, uk. 116, inasisitiza). Richard Dawkins alitoa maoni kwa njia kama hiyo: “Maadili ya familia ya Yesu, yanapaswa kukubaliwa, Mtu asingetamani kueleza. Alikuwa mkali hata kwa mama yake mwenyewe” (2006, uk. 250, inasisitiza). Hata hivyo uchambuzi wa kina zaidi,unaonesha kwamba kile ambacho waandishi hawa wanajaribu kutaja kama ukali,haukuwa hivyo. Katika nakala yake, “Vipi Mkali!?,” Eric Lyons alidhihirisha kwa ufanisi namna ambavyo Yesu alishughulika na mama yake haikuwa ukali, wala haikuwa kuto kutomuheshimu mama yake(2004). Maneno ya Yesu kumjibu mama yake yanalingana kabisa na maagizo ya kibiblia ya kuheshimu wazazi. Ni kwa kutoelewa lugha na misemo halisi iliyotumiwa, na njia sahihi ya kukaribia maandiko, ndipo mtu anaweza kumtuhumu Yesu kwa ukali katika visa hivi. Maneno yake kwa mama yake yanalingana kabisa na ukweli kwamba masuluhisho ya jumla ya Biblia kuhusu wanawake hayawafanyi kuwa dhaifu wala wenye nguvu zaidi ya wanaume, bali kuwa sawa.

Waraka wa Paulo kwa Wagalatia 3:28—Mfano wa Dhahabu wa Usawa

Mtume Paulo mara nyingi hutolewa picha kama mtu anayechukia wanawake na mwenye hofu na kuwadharau jinsia nyingine. Mtazamo wa kutiliwa shaka kwa Paulo unafupishwa vizuri katika kauli ya Templeton: “Kufikia hitimisho kwa barua zake, mtume Paulo alikuwa mtu aliyethibitishwa kuwa na chuki kwa wanawake” (1996, uk. 185). Kauli kama hizo zinapuuza kwa urahisi moja ya kauli za kishujaa zaidi za usawa wa jinsia na rangi katika fasihi zote za kidini. Katika Wagalatia 3:28, Paulo aliandika: “Hapana Myahudi wala Myunani, hapana mtumwa wala huru, hapana mume wala mke; kwa kuwa ninyi nyote mmekuwa kitu kimoja katika Kristo Yesu” (inasisitiza). Kuhusu aya hii, Jan Faver Hailey aliandika: “Ufafanuzi wa kawaida unaeleza Paulo hapa kuunga mkono kwamba ufikiaji kwa Mungu upo wazi kwa wote kupitia imani katika Kristo, bila kujali kabila, hadhi ya kijamii, au jinsia” (1993, uk. 132, inasisitiza). Kusisitiza kwamba Paulo alikuwa mtu mwenye chuki kwa wanawake kulingana na kauli yake katika Wagalatia 3:28 kunapingana na mantiki yenye msingi wa ushahidi. Kwa nini baadhi ya watu wanadai kwamba Paulo alichukia wanawake, hata na Wagalatia 3:28 ikizingatiwa? Sababu kuu ya kauli hii ni kwamba mara kwa mara Paulo alihimiza kwamba, ingawa wanaume na wanawake ni sawa machoni pa Mungu, wamepewa majukumu na nyadhifa tofauti. Jumuiya ya wasiokuwa na imani kwa makosa inalinganisha dhana ya majukumu tofauti na wazo la hali tofauti. Kama Templeton alivyoandika: “Katika waraka wake wa kwanza kwa kanisa la Korintho, Paulo anasema bila shaka kwamba, wanaume na wanawake wana hali tofauti mbele ya Mungu” (1996, uk. 186, inasisitiza). Inadaiwa kwamba, tangu Paulo awaagize wanaume kuwa wazee (Tito 1:5-9), na kuongoza ibada kwa uwazi (1 Wakorintho 14:34-35; 1 Timotheo 2:8-15), na waume kuwa “kichwa” cha nyumba zao (Waefeso 5:22-24), basi lazima awaone wanawake kama wasio na uwezo zaidi, wenye thamani ndogo, au dhaifu kuliko wanaume. [TAARIFA: Angalia Jackson, 2010 na Miller, 2005 kwa maelezo ya kibiblia ya mstari huu.]

Je, ni kweli kwamba kwa kuwa Biblia inagawa majukumu tofauti kwa jinsia tofauti, hali au thamani yao lazima iwe tofauti? La hasha!. Katika Tito 3:1, Paulo alimweleza Tito kwamba Wakristo walipaswa kuwa chini ya watawala na mamlaka na kutii serikali (angalia pia Warumi 13). Kutokana na kauli hiyo, je, ni sahihi kuhitimisha kwamba Paulo anaona wale wote walio katika nafasi za serikali kuwa na thamani zaidi kuliko Wakristo? Je, mstari huu unaashiria kwamba, kwa sababu Wakristo wanapaswa kuwatii wanadamu wengine ambao wako katika nafasi za serikali, Paulo anaona wale walio katika nafasi za serikali kuwa na uwezo wa akili, kimwili, au kiroho zaidi kuliko Wakristo? Kwa vyovyote vile. Ukizingatia kwamba Wakristo wanapaswa kuitii serikali hakuna chochote kinachohusu hali ya kiroho au thamani ya pande zote mbili. Inahusisha majukumu tofauti ambayo kila upande unacheza. Tena, katika 1 Timotheo 6:2, Paulo anawaagiza watumishi Wakristo kuwa watiifu kwa mabwana wao wenyewe. Je, hii inaashiria kwamba Paulo aliamini mabwana kuwa wenye hadhi kuu zaidi, au kuwa na thamani zaidi kuliko watumishi? Hapana. Inaonesha tu tofauti katika majukumu, si katika hali. Kimaumbile, majukumu tofauti hayawezi kamwe kutumika kusaidia shutuma. Kwamba, majukumu kama hayo yanahitaji thamani au hadhi tofauti. Zaidi ya hayo, ingawa mwenye shaka ni haraka ya paulo kuchukua uteuzi wa wanaume kama wazee na viongozi katika nyumba zao, hao wenye shaka huacha kujumuisha majukumu yanayohusika katika majukumu hayo. Waume wanaitwa kujitoa maisha yao kwa wake zao (Waefeso 5:25), kutoa chakula, makazi, na nguo kwa familia zao (1 Timotheo 5:8), na kuwapenda wake zao kama wanavyojipenda wenyewe (Waefeso 5:28). Ingawa mengi yamesemwa kuhusu “ubaya” wa maelekezo ya Paulo, ni muhimu kuuliza nani angepata nafasi ya mwisho kwenye mashua ya maisha ikiwa mume na mke Mkristo wangekuwa kwenye meli inayozama? Mume Mkristo hujitoa kwa mkewe katika hali kama hizo. Je, ni haki kwamba anaitwa kuchukua jukumu la kujitoa kwa mkewe? Je, yeye ni thamani zaidi kuliko yeye kwa sababu Mungu anamwita kumlinda na kumheshimu na kufa kwa ajili yake ikiwa ni lazima? Hapana. Ni tofauti tu katika majukumu yaliyoteuliwa, si katika hadhi au thamani.

HITIMISHO

Jamii ya wenye shaka wenye ukali daima wanajaribu kudhalilisha Biblia na Mungu anayewakilishwa katika kurasa zake. Moja ya njia wanazotumia katika jitihada zao ni kudai kwamba Biblia inatoa taswira ya kibaguzi kati ya wanaume na wanawake, ambapo Mungu na waandishi wa Biblia wanawapa thamani zaidi wanaume, na kuona wanawake kama dhaifu na wenye thamani ya chini. Hata hivyo, shutuma hizi zinakosa mashiko wakati ukamilifu wa maandishi unapochunguzwa. Utafiti makini unafunua kwamba waandishi wa Biblia walitambulisha na kufafanua sifa muhimu kama hekima kwa mfano wa mwanamke. Mungu mwenyewe analinganisha sifa ambazo Yeye anamiliki na sifa sawa zilizopatikana kwa wanawake. Maandiko ya Agano la Kale na Agano Jipya yamejaa hadithi zinazotukuzwa kwa matendo ya wanawake wenye imani na nguvu. Mtume Paulo, ambaye mara nyingi anatuhumiwa kwa chuki dhidi ya wanawake, anaandika mojawapo ya taarifa za usawa wa jinsia kwa ujasiri kabisa kuwahi kurekodiwa katika fasihi ya kidini. Na jitihada zisizo sahihi za kumdhalilisha Paulo kwa madai kwamba majukumu tofauti ya kijinsia katika barua zake zinaonesha kwamba hakuthamini wanawake kwa kiwango cha juu, haziwezi kuhimili kwa uaminifu au kwa njia ya busara. Kwa kweli, Biblia inatoa picha wazi kabisa ya usawa wa jinsia, thamani, na thamani halisi iliyowahi kurekodiwa katika fasihi ya kale au ya kisasa. Hali ya wanawake katika Maandiko Matakatifu, si tu changamoto kwa ufunuo wake wa kiungu, lakini suruhisho la Biblia ya wanawake kwa kweli hutoa kipande kingine cha ushahidi kwa ukamilifu na ufunuo wa Biblia.

MAREJEO

Barker, Dan (1992), Losing Faith In Faith—From Preacher to Atheist (Madison, WI: Freedom from Religion Foundation).

Barker, Dan (2008), godless (Berkeley, CA: Ulysses Press).

Butt, Kyle (2008), “The Bitter Fruits of Atheism: Parts 1

& 2,” Reason &

Revelation, https://www.apologeticspress.org/articles/374 0 and https://www.apologeticspress.org/articles/3762.

Darwin, Charles (1871), The Descent of Man and Selection in Relation to Sex (New York: The Modern Library, reprint).

Dawkins, Richard (2006), The God Delusion (New York: Houghton Mifflin).

Hailey, Jan Faver (1993), “‘Neither Male and Female’ (Gal. 3:28),” Essays on Women in Earliest Christianity Volume 1, ed. Carroll Osburn (Joplin, MO: College Press).

Hitchens, Christopher (2007), god Is Not Great: How Religion Poisons Everything (New York: The Twelve).

Jackson, Wayne (2010), “Women’s Role in the Church,”

http://www.christiancourier.com/articles/169-womans-rolein-the-church.

Lyons, Eric (2004), “How Rude!?”

Lyons, Eric and Kyle Butt (2009), “Darwin, Evolution, and

Racism,” https://www.apologeticspress.org/articles/240063.

Miller, Dave (2005), “Female Leadership in the Church,” https://www.apologeticspress.org/articles/2694 .

Pereira, Oliver (no date), “Descent of Richard Dawkins from Edward III,” http://humph rysfamilytree.com/Royal/Notes/dawkins.txt.

Templeton, Charles (1996), Farewell to God (Ontario, Canada: McClelland and Stewart).

Thompson, Bert (2000), “Is God

Male?” https://www.apologeticspress.org/articles/162.

Willis, John T (1993), “Women in the Old

Testament,” Essays on Women in Earliest Christianity Volume 1, ed. Carroll Osburn (Joplin, MO: College Press).

---

Published August 5, 2024