Mimi Ndiye au Mimi Niko
Biblia inafundisha wazi kuwa Yesu ni wa kiungu. Alipokuja duniani akafa msalabani kwa ajili ya wanadamu, alikuwa Mungu katika mwili (Yohana 1:14; Wakolosai 1:15-19). Yesu alielekeza waziwazi umakini kwenye ukweli huu mara kadhaa kwa kuwa kukiri jambo hili ni muhimu kwa wokovu (Warumi 10:9-10). Kumbuka tukio lililotokea miaka 1,500 kabla ya Yesu kuja duniani, wakati Musa alipokuwa akichunga mifugo jangwani na akakutana na kijiti kilichokuwa kinawaka moto lakini hakuteketea. Mungu alimtahadharisha akae mbali na avue viatu vyake, kisha akajitambulisha kama Mungu wa Ibrahimu, Isaka, na Yakobo. Mungu alimuagiza Musa mpango wake wa kurejea Misri ili kumuambia Farao juu ya matakwa ya Mungu, Musa alianza kutoa visingizio mbalimbali ili kuhalalisha kusitasita kwake kwenda. Moja ya visingizio hivyo kilikuwa katika swali hili: “Nikifika kwa wana wa Israeli na kuwaambia, ‘Mungu wa baba zenu amenituma kwenu,’ nao wakaniuliza, ‘Jina lake ni nani?’ Nitawaambia nini?” (Kutoka 3:13, ESV). Jibu la Mungu lilikuwa dhahiri: “MIMI NIKO AMBAYE NIKO.” Kisha akasema, “Waambie wana wa Israeli hivi: ‘MIMI NIKO amenituma kwenu’” (mst. 14).
Maana ya tamko la Mungu katika tukio hili inahusiana na asili ya milele ya Uungu. Mungu ni Aliyepo Milele, yaani, amekuwepo daima na ataendelea kuwepo milele kwa sababu, tofauti na wengine wote, yeye ana asili ya umilele usio na mipaka. Cha ajabu ni kwamba jambo hilo hilo laweza kusemwa kuhusu Yesu. Yeye ni “yeye yule jana, leo na hata milele” (Waebrania 13:8). Anatangaza: “Mimi ni Alfa na Omega, Mwanzo na Mwisho… aliyeko, aliyekuwako, na atakayekuja, Mwenyezi” (Ufunuo 1:8)—ambayo ni kauli ileile inayosemwa kumhusu Mungu (Ufunuo 4:8). Kwa kuwa madhumuni ya Injili ya Yohana ni kuwafanya watu waamini kwamba “Yesu ni Kristo, Mwana wa Mungu” (Yohana 20:31), inatarajiwa kuwa kitabu hicho kitajumuisha marejeo mengi kuhusu Uungu wa Kristo—na kweli ndivyo ilivyo. Kwa hakika, tunakutana na matukio kadhaa katika Yohana ambako Yesu anajitambulisha kwa kutumia tamko lilelile alilotumia Mungu kwenye kijiti kilichokuwa kinawaka moto: “MIMI NIKO.”
Kwa mfano, katika tukio ambapo Yesu alikabiliana na kutoamini kusikoisha kwa Wayahudi, aliwaambia waziwazi: “Kwa hiyo niliwaambia kwamba mtakufa katika dhambi zenu; kwa maana msipoamini ya kuwa Mimi Ndiye, mtakufa katika dhambi zenu” (Yohana 8:24). Neno “Ndiye” limeandikwa kwa herufi zilizowekwa kwa italiki katika tafsiri ya New King James Version (NKJV) na tafsiri nyingine kadhaa,¹ ikionesha kuwa liliongezwa na watafsiri. Hata hivyo, kwa kuzingatia dhamira ya kitabu cha Yohana pamoja na muktadha wa karibu, uongezaji wake hauhitajiki na unafifisha nguvu ya kauli ya Yesu. Kwa hakika, Yesu alikuwa akitangaza Uungu wake moja kwa moja kwa Wayahudi wenye mioyo migumu kwa kujitambulisha na Uungu yuleyule ambaye Musa alikutana naye kwenye kijiti kilichokuwa kinawaka moto.² Ukweli huu unaonekana wazi katika muktadha.
Aya tatu baadaye, Yesu tena anasema: “Mtakapokuwa mmemwinua Mwana wa Adamu, ndipo mtakapojua ya kuwa Mimi Ndiye, wala sifanyi neno lolote kwa nafsi yangu; bali kama Baba yangu alivyonifundisha, ndivyo ninavyosema” (mst. 28). Kwa mara nyingine, NKJV inaweka neno “Ndiye” kwa italiki. Kisha, kwa mara ya tatu, Yesu anasisitiza jambo hilo ili kufikia hitimisho la mzozo wake na wao: “Baba yenu Ibrahimu alishangilia kuiona siku yangu; akaiona, akafurahi.” Kisha Wayahudi wakamwambia, “Wewe hujapata miaka hamsini, nawe umemwona Ibrahimu?” Yesu akawaambia, “Amini, amini, nawaambia, kabla Ibrahimu hajakuwapo, MIMI NIKO” (mistari 55-58).
Wayahudi walielewa vyema kwamba Yesu alikuwa akitoa dai la moja kwa moja kuwa Mungu, jambo linalothibitishwa na hatua yao ya kujiandaa kumwua kwa kosa la kufuru³ linalostahili adhabu ya kifo. Yesu alisisitiza hoja hiyo hiyo kwa mwanamke Msamaria aliyekuwa na mazungumzo naye kuhusu utambulisho wake. Kauli zake zilimfanya mwanamke huyo kwanza amchukulie kuwa nabii (Yohana 4:19). Lakini Yesu alipoendelea kuzungumza, mwanamke huyo alikiri kuwa alikuwa na ufahamu kwamba Masihi/Kristo bado angetokea. Yesu alitumia kukiri kwake kumwambia: “Mimi ninayezungumza nawe, ndiye” (mst. 26).⁴ Kwa mara nyingine tena, katika tafsiri mbalimbali, neno “ndiye” limewekwa kwa italiki ili kuashiria kuwa liliongezwa. Lakini napendekeza kuwa Yesu alikuwa akijifananisha na “MIMI NIKO” wa kijiti kilichokuwa kinawaka moto.
Baada ya kulisha watu 5,000, wanafunzi wa Yesu walijaribu kuvuka Bahari ya Galilaya kwa mashua, lakini dhoruba ya ghafla ilitokea. Wakiwa wamejawa na hofu ya kupoteza maisha yao, hofu yao iliongezeka zaidi Yesu alipotokea ghafla akitembea juu ya maji akielekea kwenye mashua yao. “Lakini Yesu akawaambia, ‘Ni Mimi; msiogope’” (Yohana 6:20). Msomaji wa Kiingereza kwa kawaida hawezi kujua kwamba maneno “Ni Mimi” yametafsiriwa kutoka kwa Kigiriki ego eimi—yaani, “Mimi Niko”. Sababu pekee ya wanafunzi kutokuwa na hofu katika hali ya kutisha kama hiyo ni ikiwa Yesu alikuwa zaidi ya mwanadamu wa kawaida, ambaye kwa hakika alimiliki nguvu za kiungu za kutuliza dhoruba. Bila shaka, Yesu alikuwa akielekeza tena fikra zao kwenye Uungu wake—kama inavyooneshwa na tafsiri ya JUB: **“MIMI NIKO. Msiogope.”⁵
Katika tukio lingine, Yesu alipowasafisha miguu wanafunzi wake, kama utangulizi wa kinabii kuhusu usaliti wa Yuda, alinukuu Zaburi 41:9 na kutangaza: “Sasa nawaambia kabla hayajatokea, ili yatakapotimia, mpate kuamini ya kuwa Mimi Ndiye” (Yohana 13:19). Kwa mara nyingine, Yesu alikuwa akisisitiza Uungu wake kwa wanafunzi wake kwa kujitambulisha na tukio la kijiti kilichokuwa kinawaka moto. Alikusudia kuwahakikishia kwamba wangetambua kuwa Yeye ndiye “MIMI NIKO” mkuu.
Tukio jingine linalothibitisha ukweli huo huo.Ni Wakati umati wa watu ulipokuja kumkamata Yesu—ambao walikuwa ni Yuda, pamoja na kikosi cha askari na maafisa kutoka kwa makuhani wakuu na Mafarisayo, wakiwa wamebeba taa, mienge, na silaha—maandiko yanasema: “Basi Yesu, akijua yote yatakayompata, akatoka mbele, akawaambia, ‘Mnamtafuta nani?’ Wakamjibu, ‘Yesu wa Nazareti.’ Yesu akawaambia, ‘Mimi Ndiye’” (Yohana 18:4-5). Kwa mara nyingine, neno “Ndiye” limeandikwa kwa italiki.
Angalia jinsi walivyoitikia utambulisho wa Yesu: “Basi alipowaambia, ‘Mimi Ndiye,’ wakarudi nyuma wakaanguka chini” (mst. 6). Mtu anaweza kudhani kuwa walishangazwa na Yesu kujitokeza na kujitambulisha, kwani kwa kawaida, mhalifu angejaribu kukwepa kukamatwa badala ya kujisalimisha kwa urahisi. Lakini kwa hakika, mshangao wa kawaida usingeweza kusababisha mwitikio wa kuanguka chini.
Kumbuka kwamba askari hawa hawakuwa Warumi. Walikuwa ni askari wa Kiyahudi waliotumwa na makuhani wakuu na Mafarisayo. Kwa hiyo, kuna uwezekano mkubwa kuwa walikuwa na uelewa wa matarajio ya Kiyahudi kuhusu ujio wa Masihi, pamoja na umuhimu wa msemo “MIMI NIKO”. Inawezekana walishangazwa mwanzoni na ujasiri mkubwa lakini wakidhani kuwa ni majivuno ya Yesu, kisha baadaye wakajirudia na kupuuza dai lake la Uungu wakidhani ni maneno ya mtu mwenye wazimu.
Tafsiri zifuatazo za Kiingereza zinashikilia maana halisi:
- CEB: “Aliposema, ‘Mimi Niko,’ walirudi nyuma na kuanguka chini.”
- CJB: “Aliposema, ‘MIMI NIKO,’ walirudi nyuma kutoka kwake na kuanguka chini.”
- ISV: “Yesu alipowaambia, ‘MIMI NIKO,’ walirudi nyuma na kuanguka chini.”
- JUB: “Na alipowaambia, ‘MIMI NIKO,’ walirudi nyuma na kuanguka chini.”
Kumbuka kwamba maneno “Mimi niko” yametumika pia katika Biblia kumaanisha kuwepo kwa mtu yeyote—hata katika Yohana 9:9, ambapo yule kipofu aliyepokea uponyaji kutoka kwa Yesu alijitambulisha kwa kutumia maneno hayo.
Swali kuu katika Injili ya Yohana, hata hivyo, ni ikiwa Yesu alitumia kwa makusudi msemo huo ili kujiunganisha na Mungu na hivyo kudai Uungu wake.⁶Ni jambo la kuvutia pia kwamba Yesu alitumia msemo “Mimi Niko” katika matukio mengine saba alipotoa maelezo kuhusu asili yake ya kiungu, kila moja likitanguliwa na ego eimi:
- “Mimi ni Mkate wa Uzima” (Yohana 6:35).
- “Mimi ni Nuru ya ulimwengu” (Yohana 8:12).
- “Mimi ni Mlango” (Yohana 10:9).
- “Mimi ni Mchungaji Mwema” (Yohana 10:11).
- “Mimi ni Ufufuo na Uzima” (Yohana 11:25).
- “Mimi ni Njia, Kweli, na Uzima” (Yohana 14:6).
- “Mimi ni Mzabibu” (Yohana 15:5).
Katika kila mojawapo ya mifano hii, Yesu anaangazia kipengele cha nafsi yake ambacho kinaweza kumhusu Mungu pekee. Hakuna mwanadamu wa kawaida anayeweza kusemwa kihalali kuwa Mkate wa Uzima, Nuru ya ulimwengu, na kadhalika. Matamko haya ya utukufu yanamhusu Kristo pekee katika hali yake ya Uungu.
Kwa muhtasari, msemo “Mimi Ndiye” unamaanisha pia kwamba Yesu ndiye Masihi wa Kiungu aliyekuwa akitarajiwa kuja. Kwa hiyo, maana yake inabaki kuwa ile ile kwa vyovyote vile. Hata hivyo, kuongeza neno “Ndiye” hakukuwa tu bila lazima, bali pia kulififisha na kupunguza nguvu ya dai la Yesu la kujiunganisha moja kwa moja na tamko ambalo Mungu alimwambia Musa katika kijiti kilichokuwa kinawaka moto. Hakika, kiini na msingi wa Ukristo ni Kristo kama Mwana wa Mungu wa Kiungu. Mtu hawezi hata kuwa Mkristo ikiwa Uungu wa Kristo hautangazwi kwa mdomo kabla ya wongofu (Warumi 10:9-10).
TANBIHI ZA MWISHO
1 ASV, BRG, KJV, LEB, NASB (1995).
2 Several English translations recognize this fact and refrain from inserting “He,” including: CEB, ERV, GNT, ISV, PHILLIPS, JUB, NABRE, NASB, TPT, TLV, WYC.
3 “Believing that He was speaking sheer blasphemy and claiming equality with the great ‘I Am,’ they sought to stone Him”—Marcus Dods (no date), The Gospel According to John in The Expositor’s Greek Testament, ed. W. Robertson Nicoll (Grand Rapids, MI: Eerdmans), 1:782.
4 Literally: “I am, the one speaking to you.”
5 Also the CEB, TLV, and WYC.
6 For more discussion of the nuances of the Greek, including the issue of the predicate nominative, see Robertson, Grammar, pp. 879-880; Robertson, Word Pictures, 5:68,146,242,284; Alford, 1:801-802; P.B. Harner (1970), The “I AM” of the Fourth Gospel (Philadelphia: Fortress); Raymond Brown (1977), “The EGO EIMI (‘I Am’) Passages In the Fourth Gospel” in A Companion to John: Readings in Johannine Theology, ed. Michael Taylor (New York: Alba House), pp. 117-126; Georg Braumann and Hans-Georg Line (1976), “I Am,” The New International Dictionary of New Testament Theology, ed. Colin Brown (Grand Rapids, MI: Zondervan), 2:278-283; E.D. Freed (1982), “Ego Eimi in John viii. 24 in the Light of Its Context and Jewish Messianic Belief,” Journal of Biblical Literature, 33, 1:163-167, April.
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
