Madai ya Yesu kuwa Mungu

Ni jambo moja kwa mwanadamu kudai kuwa Mungu. Wengi katika historia wamefanya hivyo. Lakini ni jambo tofauti kabisa kwa mtu huyo kuthibitisha hilo. Yesu Kristo anajitokeza kutoka kwa watu wengine wote walioishi duniani kwa sababu madai yake ya kuwa Mungu yalithibitishwa kuwa ya kweli. Kitabu cha Yohana ni ushahidi mmoja maarufu kati ya vitabu vya Agano Jipya vinavyoeleza ukweli huu. Kwa kuwa kitabu cha Yohana kiliandikwa kwa kusudi la kuelezea “kwamba Yesu ndiye Kristo, Mwana wa Mungu” (Yohana 20:31), haishangazi kwamba uungu wa Kristo unasisitizwa mara kwa mara, kwa namna nyingi, kwenye kila ukurasa.

“MWANA WA ADAMU” (YOHANA 3:13-15)

Mfano mmoja ni mazungumzo ya Bwana wetu na Nikodemo, Mfarisayo na mwanachama wa Sanhedrini. Baada ya kuona “ishara” (imetumika mara 17 katika Yohana) ambazo Yesu alifanya, alikuwa mkweli wa kutosha kufikia hitimisho la pekee linalowezekana kutokana na ushahidi huo: “tunajua kuwa wewe ni mwalimu uliyokuja kutoka kwa Mungu” (Yohana 3:2). Baada ya kudai uungu wake kwa kusema kwa mamlaka njia pekee ya kuingia katika ufalme wa Mungu (mstari 3-8), Yesu alieleza mafundisho mengine: “Hakuna aliyeenda mbinguni ila yeye aliyeshuka kutoka mbinguni, yaani, Mwana wa Adamu aliye mbinguni. Na kama vile Musa alivyoinua nyoka jangwani, ndivyo Mwana wa Adamu atakavyoinuliwa, ili kila amwAminiiye awe na uzima wa milele” (Yohana 3:13-15). Katika kifungu hiki, Yesu alitoa madai manne yasiyopingika ya utambulisho wake wa kimungu: (1) Anadai kuwa alitoka mbinguni, (2) Anadai kuwa ni mkazi wa milele wa ulimwengu huo wa mbinguni, (3) Anadai zaidi kuwa yeye ndiye chanzo cha uponyaji kinacholinganishwa na nyoka juu ya mti katika Hesabu 21, na (4) Anadai kwamba ili mtu apate uzima wa milele na hivyo kuepuka kuangamia, mtu huyo lazima amwamini yeye. Dai hili la mwisho hakika halimaanishi kuamini kwa maana kwamba wanadamu wa kawaida huAminii kila mmoja; linahusu kutoa mamlaka ya kimungu ambayo Yesu anayo kutoa uzima wa milele. Kwa kweli, mtu lazima awe na umilele na awe aliyekuwepo kutoa uzima wa milele usiokuwa na mwisho kwa viumbe (cf. Yohana 6:62).

Historia

Mara mbili katika maandiko ya Yohana 3:13-15, Yesu anajitaja kama “Mwana wa Adamu” (pia Yohana 1:51; 5:27; 6:27,53,62; 8:28; 9:35; 12:23; 13:31). Kati ya mara 88 maneno “mwana wa adamu” yanatokea katika toleo la NASB la Agano Jipya, zote isipokuwa nne zinapatikana katika simulizi za injili. Wakati Stefano alikuwa karibu kupigwa mawe hadi kufa, aliinuliwa kuona ndani ya chumba cha kiti cha enzi cha Mungu na kutangaza kwa watesi wake, “Tazama! Naona mbingu zimefunguka na Mwana wa Adamu amesimama upande wa kuume wa Mungu!” (Matendo 7:56). Maneno haya pia yanatumiwa na mwandishi wa Waebrania katika nukuu yake ya Zaburi 8—tena, kumhusu Yesu (Waebrania 2:6). Na kulingana na tafsiri ya mtu wa Ufunuo, Yesu anatajwa kama mwana wa adamu mara mbili katika kitabu hicho (Ufunuo 1:13; 14:14). Kati ya mara zingine 84 kati ya simulizi za injili, “mwana wa adamu” inatokea mara 31 katika Mathayo, mara 14 katika Marko, mara 26 katika Luka, na mara 13 katika Yohana. Katika kila kesi, maneno hayo yanamhusu Yesu.

Je, Historia ya maneno haya ni nini? Neno “mwana wa adamu” ni nahau ya Kiebrania. Katika kitabu chake kikubwa kiitwacho: Figures of Speech Used in the Bible, E.W. Bullinger aliainisha nahau hii kama hoja kwnye kitabu chake cha “Antimereia of the Noun” ambapo “nomino moja imewekwa katika mamlaka: yaani, wakati mmoja anatawala mwingine katika hali ya genitive: neno la mwisho (wakati mwingine maneno mawili) linakuwa kivumishi” (1968, ukurasa 497, italiki na kipengele kilichowekwa kwenye Historia). Kwa mfano, “mwana wa uovu” (Zaburi 89:22) ni mtu mwovu. Watu wa Mashariki ya Kati huzungumza juu ya “mwana wa jangwa,” akimaanisha mtu ambaye ameunganishwa sana na, au kuhusishwa na jangwa. Mtu kama huyo angekuwa mtu ambaye ameunganishwa sana na jangwa, aidha kwa kuzaliwa, kukaa kwa muda mrefu, au kufahamiana kwa muda mrefu, kwamba uhusiano wake na jangwa hauna shaka na unajulikana kwa urahisi. “Wana wa dunia hii” (Luka 20:34) ni wale watu ambao wana sifa ya kujitolea kwa mambo ya maisha haya ya kidunia. “Mwana wa adamu” (Yeremia 49:18,33) inahusu hali ya kuwa mwanadamu, hali ya kuwa mwanadamu—”ni neno la kinzani kwa ‘mwanadamu'” (Thayer, 1901, ukurasa 635) au “aina ya ufafanuzi kwa mwanadamu, na rejeleo maalum kwa Historia yake ya kibinadamu na hali ya unyonge” (McClintock na Strong, 1879, 9:879, italiki katika Historia). Kati ya mara 107 neno hilo linatokea (bin adam) katika Agano la Kale, 93 zinatokea kwa Ezekieli kumhusu nabii huyo (tazama Aune, 1988, 4:574).

Bullinger anaongeza kuwa majina ya kimungu yanaunda darasa maalum yenyewe kuhusiana na nahau hii. Wakati neno “mwana” linaelezewa na nomino inayofuata, Historia au tabia ya mtu huyo inaoneshwa (1968, ukurasa 503). Kwa hiyo, “mwana wa adamu” linaangazia mtu huyo kama mwanadamu kamili. Linapomhusu Yesu, neno hili linaangazia kipengele cha kibinadamu cha Yesu—jambo la kufanyika mwili kwake (Wafilipi 2:7). Hata hivyo, linapoambatana na kifungu (“mwana wa adamu“), Bullinger anadokeza kwamba “maneno haya yanaonekana kuwa na matumizi maalum ya nahau yenyewe” (ukurasa 842), ikionesha “mamlaka ya kiulimwengu duniani” ya Yesu. Naye C.F.D. Moule anaona kwamba, isipokuwa nukuu kutoka Agano la Kale na Yohana 5:27, katika Agano Jipya “mwana wa adamu” daima lina kifungu kinachoambatana (1959,ukurasa 177; ukurasa 116).

Umuhimu

“Mwana wa adamu” ilikuwa njia ya Yesu ya kujipendelea kuitaja yeye mwenyewe (mara 50—McClintock na Strong, 9:879). Bila shaka alitaka watu wajue kwamba ingawa yeye ni Mungu, alipokuja duniani, alikuja kwa sura ya kibinadamu na kuwa mwanadamu kamili kwa kuchukua udhaifu wote wa mwili wa kibinadamu:

Muwe na nia ile ile aliyokuwa nayo Kristo Yesu; yeye, ingawa alikuwa na umbo la Mungu, hakufikiri kuwa ni jambo la kushikamana kuwa sawa na Mungu, bali alijifanya kuwa hana sifa, akachukua sura ya mtumishi, na kuja kwa mfano wa mwanadamu. Na kwa kuwa alionekana katika umbo la mwanadamu, alijinyenyekeza akawa mtii hata mauti, naam, mauti ya msalaba (Wafilipi 2:5-8, msisitizo umeongezwa).

Bila shaka alitaka kila mtu aelewe kwamba “hatuna Kuhani Mkuu asiyekuwa na huruma na udhaifu wetu, bali yeye alijaribiwa kwa kila namna kama sisi, lakini bila dhambi” (Waebrania 4:15). Upande wake Thayer anadokeza kwamba Yesu alichagua jina hili “kwa sababu kwa unyenyekevu wake halikufaa kabisa kukuza matarajio ya Masihi wa kidunia katika utukufu wa kifalme” (1901,ukurasa 635).

Hata hivyo, usemi “mwana wa adamu” unatokea mara moja tu katika Agano la Kale kumhusu Yesu peke yake, Masihi: Danieli 7:13. Hapa huenda kuna umuhimu mkubwa zaidi wa matumizi ya Yesu ya neno hilo. Ni kwa mstari huu kwamba Yesu alijiunganisha alipokuja duniani:

Nilikuwa nikitazama katika maono ya usiku, na tazama, mmoja kama Mwana wa Adamu, akija na mawingu ya mbinguni! Alikuja kwa Mzee wa Siku, nao wakamleta karibu naye. Ndipo alipopewa mamlaka na utukufu na ufalme, ili watu wote, mataifa yote, na lugha zote wamtumikie. Mamlaka yake ni mamlaka ya milele, ambayo haitapita, na ufalme wake hautaangamizwa (Danieli 7:13-14).

Ingawa labda sehemu kubwa ya “ulimwengu wa wasomi” sasa inakataa utambulisho wa “mwana wa adamu” katika Danieli 7:13 na Yesu, ushahidi hata hivyo unaashiria hitimisho hilo hilo. Hakika, sifa za unabii zinafanana kabisa na uthibitisho maalum uliotolewa katika Agano Jipya kuhusu mtu wa Yesu, uliooneshwa kwanza kabisa katika tukio lililoandikwa katika Matendo 1:9-11:

Alipokuwa amesema mambo haya, walipokuwa wanatazama, alichukuliwa juu, na wingu likampokea kutoka mbele za macho yao. Walipokuwa wakiangalia mbinguni alipokuwa akienda juu, tazama, watu wawili waliosimama kando yao wenye mavazi meupe, nao wakasema, “Wanaume wa Galilaya, kwa nini mnasimama mkitazama mbinguni? Yesu huyu aliyechukuliwa kutoka kwenu kwenda mbinguni, atarudi kwa njia ile ile mlivyomwona akienda mbinguni (msisitizo umeongezwa).”

Angalia kwa makini jinsi Danieli 7 na Matendo 1 yanavyowiana kwa ukamilifu—Danieli akitoa maelezo kutoka kwa mtazamo wa mbinguni na Luka akitoa maelezo hayo hayo kutoka kwa mtazamo wa dunia ambapo tukio lilianza. Kwa kuwa usemi “mwana wa adamu” unaelezea vizuri Yesu katika sura yake ya duniani, inapendeza kwamba angejulikana hivyo katika Danieli 7:13 kumhusu hali yake ya baada ya ufufuo, kabla ya kupaa. Baada ya yote, mwili wake uliokuwa umefufuliwa ulikuwa ule ule uliosulubiwa na ambao aliuingia tena baada ya kifo chake (Luka 24:39; Yohana 20:27). Kutokana na maneno ya Danieli, Yesu, baada ya ufufuo wake, alipita kupitia (kutoka kwa mtazamo wa wale waliokuwa duniani), au akaja na (kutoka kwa mtazamo wa Mungu), mawingu. Yesu alikariri maneno ya “wingu” ya Danieli katika kesi yake mbele ya Kayafa (Mathayo 26:64). Kisha alimkaribia Mzee wa Siku, yaani, Mungu Baba, katika ulimwengu wa mbinguni. Kisha angalia kwamba kurudi kwake mbinguni kulimaanisha kwamba aliketi kwenye mkono wa kuume wa Mungu (Waebrania 1:3; 10:12) na kupewa “mamlaka,” yaani, utawala (Zaburi 2:9, NIV), juu ya ufalme, yaani, kanisa, ambalo halitawahi kuangamizwa. Maelezo haya yote yameelezwa waziwazi katika Matendo 2:33-35, Waefeso 1:20-23, Wakolosai 1:15-18; 2:10, na Waebrania 12:28. Wakati maisha duniani yatakapofika mwisho, Yesu atamkabidhi Mungu Baba ufalme (1 Wakorintho 15:24).

Basi, angalia kwamba ingawa hanau “mwana wa adamu” kwa kawaida inaangazia uanadamu wa mtu, katika Yohana 3 matumizi ya mara kwa mara ya Yesu ya maneno hayo kumhusu yeye mwenyewe yalikuwa na matumizi yaliyopanuliwa na yanayopanuliwa. Yesu alihusisha Ubinadamu wake na Uungu wake kwa kuingiza kifungu hicho katikati ya uthibitisho mwingi wa umilele wake. Hali hiyo hiyo inaweza kusemwa kuhusu jinsi alivyotumia maneno “mwana wa adamu” na “mwana wa Mungu” kwa kubadilishana (kwa mfano, Yohana 1:49-51; Mathayo 26:63-64). “Mwana wa adamu” hakuwa tu binadamu halisi—mtu bora zaidi—alikuwa wakati huo huo Mungu katika mwili.

“MWANA WA MUNGU” (YOHANA 5:18-26)

Kwa sababu hiyo Wayahudi walijitahidi zaidi kumuua, kwa kuwa hakuwa tu alivunja sabato, bali pia alisema kwamba Mungu alikuwa Baba yake, akijifanya sawa na Mungu. Ndipo Yesu akawajibu na kuwaambia, “Aminii, Aminii, nawaambia, Mwana hawezi kufanya lolote mwenyewe, ila awezalo kuona Baba akifanya; kwa kuwa yote afanyayo Baba, Mwana naye hufanya vivyo hivyo. Kwa kuwa Baba ampenda Mwana, naye amwonesha mambo yote ayafanyayo mwenyewe; naye atamwonesha kazi kubwa kuliko hizi, ili mpate kustaajabu. Kwa kuwa kama vile Baba awafufuavyo wafu na kuwapa uzima, vivyo hivyo na Mwana huwapa uzima wale awatakao. Kwa maana Baba hamhukumu mtu yeyote, bali amemkabidhi Mwana hukumu yote, ili watu wote wamheshimu Mwana kama vile wanavyomheshimu Baba. Yeye asiyemheshimu Mwana hamheshimu Baba aliyemtuma. Aminii, Aminii, nawaambia, Yeye asikiyaye neno langu na kumwAminii yeye aliyenituma ana uzima wa milele, wala haji hukumu, bali amepita kutoka mautini kuingia uzimani. Amini, Amini, nawaambia, saa inakuja, na sasa ipo, wafu watakaposikia sauti ya Mwana wa Mungu; nao waliyoisikia wataishi. Kwa kuwa kama vile Baba alivyo na uzima ndani yake, kadhalika amempa Mwana kuwa na uzima ndani yake” (Yohana 5:18-26).

Historia

Neno “mwana wa Mungu” linatumika kwa njia zipatazo nne katika Maandiko. Linaweza kumaanisha wanadamu kama walivyo na Historia ya kiumbe cha Mungu (Luka 3:38). Linaweza kumaanisha watoto wa Mungu kwa maana ya watu wenye haki (kwa mfano, Mwanzo 6:2; Warumi 9:26). Linaweza kumaanisha malaika (Ayubu 1:6; 2:1; 38:7). Na linaweza kumaanisha mtu wa kimungu wa Yesu kama Mwana wa Mungu pekee (Warumi 1:4). Ni katika maana hii ya mwisho kwamba tunakutana na msisitizo wa kati na kiini cha Ukristo—uungu wa Yesu Kristo. Juu ya ukweli huu mmoja wa kimsingi wa mafundisho, muundo mzima wa dini ya Mungu kwa mwanadamu umejengwa. Yesu alijenga kanisa lake, ufalme, juu ya ukweli huo wenye maana yote (Mathayo 16:18).

Katika sehemu iliyotangulia mara moja Yohana 5:18, Yesu alimponya mtu aliyekuwa amepooza kwa miaka 38. Badala ya kutafakari hitimisho pekee linaloweza kufikiwa, yaani, kwamba Yesu ni Mungu, Wayahudi walimtesa Yesu kwa msingi wa yeye kumponya mtu huyo siku ya Sabato. Yesu alitoa majibu thabiti ya madai ya uongo ya kuvunja Sabato kwa zaidi ya tukio moja (kwa mfano, Mathayo 12:1-14; Yohana 7:21-24). Lakini dhahiri wapinzani wake walikuwa wakitumia tu msingi huo kama kisingizio cha kuficha nia zao za ndani—wivu, kiburi, tamaa, tamaa ya madaraka, n.k.

Katika tukio hili, uhasama wao kwa Yesu ulijidhihirisha katika hasira yao kwa sababu Yesu “si tu alivunja Sabato, bali pia alisema kwamba Mungu alikuwa Baba yake, akijifanya sawa na Mungu” (Yohana 5:18). Sehemu iliyobaki ya sura ya tano inajumuisha hotuba ya ajabu ya Yesu ikithibitisha mashtaka yao kwa kile ambacho Luther alikiita “utetezi mkuu.” Yesu hakukataa kamwe madai ya kuwa mungu. Hakika, alidai mwenyewe na kuyalinda mara nyingi, hata mbele ya Pilato (Yohana 18:37; 1 Timotheo 6:13; Mathayo 26:63-66).

Zingatio

Kwa kutumia uhusiano uliopo kati ya baba na mwana, Yesu alitetea uungu wake kwa kuelezea uhusiano wa karibu kati yake na Baba. Vipengele saba vya uhusiano wao vinaonesha madai yake kama ifuatavyo:

1. Baba na Mwana ni mmoja katika tendo, kwa kuwa Mwana hafanyi lolote kwa kujitegemea na Baba. Baba na Mwana wameungana sana kiasi kwamba Mwana hafanyi lolote ambalo Baba hafanyi. Ingekuwa kinyume na Historia ya kiungu ya Kristo kufanya lolote kinyume na Baba. Baba na Mwana wana akili moja na Historia moja ya kiungu. Hakuna anayefanya lolote kwa kujitegemea.
2. Baba na Mwana ni mmoja katika upendo na nia. Baba alimpeleka Mwana kufa kwa ajili ya wanadamu waliopotea (Yohana 3:16), na Mwana alijitoa mwenyewe kwa ajili ya wanadamu waliopotea (Wagalatia 1:4; 2:20; Waefeso 5:25). Kila kitu Yesu alichofanya duniani kilionesha upendo ambao Baba na Mwana wanashiriki kwa pamoja kwa kila mmoja na kwa wanadamu. Baba na Mwana hawakufanya lolote kwa kujitegemea kwa kila mmoja katika kuja kwa Yesu duniani kufanya jukumu lake la miaka 33 kufa, kufufuka, au kutoa hukumu. Wako kabisa katika umoja wa mawazo na kusudi. Kwa kuwa ni wa kiungu, Historia ya Kristo haikuwa ya kufanya lolote lisilolingana na Baba.
3. Baba na Mwana ni mmoja katika kutoa uzima wa kiroho kwa wale wanaotaka. Ni uungu tu una haki na uwezo wa kusamehe dhambi (cf. Yohana 6:58; 11:25; Warumi 11:15). Sharti la awali la kupokea uzima wa milele ni kumwamini, kumpenda, na kumtii Mwana (3:36; 6:29; 14:15).
4. Baba na Mwana ni mmoja katika hukumu. Hata kama Baba na Mwana ni mmoja katika kutoa uzima wa kiroho kwa wale wanaojibu kwa imani ya utii, vivyo hivyo wote wawili wameungana katika kutoa hukumu na laana kwa wale wanaokataa kutii. Matamko ya hukumu ya kiroho kutoka kwa Baba na Mwana yanatolewa katika maisha haya, na yatatolewa mwishoni mwa Hukumu ya Mwisho (vs. 29; 12:48).
5. Baba na Mwana ni mmoja katika heshima inayowastahili. Kwa kuwa Yesu ni Mungu kikamilifu, anastahili heshima sawa na Baba. Kukosa kumheshimu Mwana ni kukosa kumheshimu Baba.
6. Baba na Mwana ni mmoja katika masharti ya wokovu. Mtu lazima asikie Neno la Mungu na kujitiisha kwa Neno hilo kwa imani ya utii. Baba alimpeleka Mwana duniani; Mwana alielezea njia ya kuokolewa. Wako katika umoja katika njia ya kupokea uzima wa milele.
7. Baba na Mwana ni mmoja katika umiliki wa uzima. Baba na Mwana wanashiriki uzima ulio na Historia ya nafsi na wa milele. Ni wao pekee wanaoweza kutoa uzima wowote kwa wengine—iwe wa kimwili au kiroho. Wao ndio chanzo cha uzima. Ni wao pekee wana haki ya kutoa uzima kwa mujibu wa Neno lao. Mwana alikuja duniani kufanya mpango wa ufikiaji wa binadamu wa uzima wa kiroho.

Wakati Yesu aliposema juu ya yeye mwenyewe kama Mwana, na kutangaza uhusiano wa karibu kati yake na Baba, alimaanisha waziwazi uhusiano wa kiungu unaojumuisha usawa wa Kiasi—jambo ambalo Wayahudi hawakupoteza waliotaka kumuua kwa kumkufuru.

“MASIHI ALIYEAHIDIWA” (YOHANA 10:36)

Basi ilikuwa Sikukuu ya Kutolewa wakfu huko Yerusalemu, na ilikuwa wakati wa baridi. Naye Yesu alikuwa akitembea katika hekalu, katika ukumbi wa Sulemani. Ndipo Wayahudi walipomzunguka na kumwambia, “Utatuweka katika hali ya shaka mpaka lini? Ikiwa wewe ndiwe Kristo, tuambie waziwazi.” Yesu akawajibu, “Niliwaambia, nanyi hamwamini. Kazi ninazozifanya kwa jina la Baba yangu, hizo zinanishuhudia. Lakini hamwamini, kwa sababu ninyi siyo wa kondoo zangu, kama nilivyowaambia. Kondoo zangu wanasikia sauti yangu, nami nawajua, nao hunifuata. Nami nawapa uzima wa milele, wala hawatapotea kamwe; wala hakuna mtu atakayeweza kuwatoa katika mkono wangu. Baba yangu, aliyewapa kwangu, ni mkuu kuliko wote; wala hakuna mtu anayeweza kuwatoa kutoka mkononi mwa Baba yangu. Mimi na Baba yangu tu mmoja.” Ndipo Wayahudi wakachukua tena mawe ili kumpiga. Yesu akawajibu, “Kazi nyingi njema nimewaonesha kutoka kwa Baba yangu. Kwa ajili ya kazi ipi kati ya hizo mnanishutumu?” Wayahudi wakamjibu, wakisema, “Si kwa ajili ya kazi njema tunakupiga, bali kwa kumkufuru, na kwa sababu wewe, ukiwa mwanadamu, unajifanya Mungu.” Yesu akawajibu, “Je, haikuandikwa katika sheria yenu, ‘Nimesema, “Ninyi ni miungu”? Ikiwa aliwaita miungu, ambao neno la Mungu lilikuja kwao (na Maandiko hayawezi kuvunjwa), je, mnasema juu yake yeye ambaye Baba alimtakasa na kumtuma ulimwenguni, ‘Unakufuru,’ kwa sababu nilisema, ‘Mimi ni Mwana wa Mungu’? Ikiwa sifanyi kazi za Baba yangu, msiniamini; lakini ikiwa ninazifanya, ingawa hamniamini mimi, Amini kazi hizo, ili mpate kujua na kuamini kwamba Baba yumo ndani yangu, nami ndani yake.” Kwa hiyo wakataka tena kumkamata, lakini akaondoka mikononi mwao (Yohana 10:22-39).

Historia

Neno la Agano la Kale “masihi” yaani “mah-SHEE-ach” kwa Kiebrania,limetumika mara 39, kila mara hutafsiriwa katika Kigiriki cha zamani kama Christos. Maneno yote mawili yanamaanisha “mpakwa mafuta,” na yanahusu kutengwa, au kutengwa kwa kitu (hai au kisicho hai) kwa ajili ya kusudi maalum, takatifu, kwa kutumia mafuta ya kupaka. Chini ya Sheria ya Musa, vitu visivyo hai vilivyopakwa mafuta ni pamoja na, kwa mfano, vifaa vya maskani. Watu watatu pia walipakwa mafuta: makuhani, wafalme, na manabii. Sio kwa bahati mbaya kwamba Yesu anachukua majukumu yote matatu haya katika kazi Yake ya ukombozi kwa niaba yetu. Yeye ni Nabii (Mathayo 13:57; Matendo 3:22; 7:37), Kuhani (Waebrania 7; 9:11), na Mfalme (Mathayo 21:5; 1 Timotheo 6:15; Ufunuo 19:16).

Neno la Kiebrania/Kiaramu “masihi” limetumiwa mara mbili tu katika Agano Jipya la Kigiriki—mara zote katika Yohana. Andrea, nduguye Petro, alitumia neno hilo kumrejelea Yesu (Yohana 1:41), na mwanamke Msamaria kisimani alionesha ufahamu wake kuhusu kuja kwa Masihi (Yohana 4:25). Neno Christos linapatikana mara 19 katika Yohana (Moulton, Geden, na Moulton, 1978,ukurasa 1012). Kupakwa mafuta kwa Masihi kwa ajili ya kazi zake za umasihi kulifanyika wakati Roho Mtakatifu alipomshukia Yesu kwa umbo la hua wakati wa ubatizo Wake na “akakaa juu yake” (Yohana 1:32). Roho kisha alimwongoza Yesu jangwani kujaribiwa (Luka 4:1). Yesu baadaye alirudi Galilaya “katika nguvu za Roho” (Luka 4:14). Aliingia katika sinagogi katika mji wake wa Nazareti na huko aliwaambia wasikilizaji Wake kwamba Isaya 61:1 ilikuwa inatimia alipoisoma kwao, akianza na uthibitisho, “Roho wa Bwana yu juu yangu, kwa sababu amenitia mafuta…” (Luka 4:18)—kiashirio kingine cha upako wake wa umasihi. Petro alisisitiza ukamilifu wa jukumu la Yesu la umasihi alipoelezea siku ya Pentekoste kwamba kwa kuja kwa ufufuo na kupaa kwa Yesu, “Mungu amemfanya Yesu huyu… Bwana na Kristo” (Matendo 2:36). Si ajabu, basi, kwamba Yesu aliwasisitiza Mafarisayo na wengine kuelewa utambulisho wa Masihi (Mathayo 22:41-45).

Zingatio

Wakati wa Sikukuu ya Kutolewa wakfu huko Yerusalemu, Wayahudi walimzunguka Yesu na kumwuliza waziwazi kama Yeye ni Masihi/Kristo. Uthibitisho wake wa maneno ya awali, pamoja na maonesho yake ya nguvu za kimiujiza, tayari yalikuwa yamethibitisha ukweli wa jambo hilo. “Kazi ninazozifanya kwa jina la Baba yangu, hizo zinanishuhudia.” “Kazi” ni kisawe cha neno kuu la kitabu, “ishara.” Yesu alisisitiza kwamba matendo yake ya kimiujiza yalithibitisha na kudhibitisha utambulisho Wake wa umasihi. Kutokubali kwao ukweli usiopingika wa ukweli huo kulisababishwa na kutoamini kwao kwa makusudi na kukataa kwao kabisa kukubali ukweli kutokana na nia mbaya na maslahi mengine.

Kwa hiyo Yesu alisisitiza jambo hilo tena kwa dhati kwa kusema kwa nguvu, “Mimi na Baba yangu tu mmoja.” Angalia kwamba Yesu hakuwahi kuwa na uwazi. Hakuonesha hofu au kusita mbele ya vitisho au hatari. Badala yake, alitoa tena tamko jingine wazi la utambulisho wake wa kiungu kama ilivyokuwa kawaida kukumbusha tena shauku yao ya kumuua kwa kumkufuru (kama ilivyo kwa Mambo ya Walawi 24:14-16; 1 Wafalme 21:10). Lakini Yesu aliwazuia nia yao ya kumpiga mawe kwa kuuliza swali la kina: “Kazi nyingi njema nimewaonesha kutoka kwa Baba yangu. Kwa ajili ya kazi ipi kati ya hizo mnanishutumu?” Kwa kuwa Mwana na Baba ni mmoja, na matendo ya kimiujiza ambayo Yesu aliyatenda yalikuwa ni kutoka kwa Baba kama vile yalivyokuwa ni kutoka kwa Mwana aliyeyafanya, ni ishara gani iliyoamsha nia hii ya vurugu ya kumuua? Bila shaka, Yesu alijua kwamba hawakutaka kumuua kwa ajili ya ishara zake za kimiujiza. Lakini kwa kukumbusha uwezo Wake wa kufanya miujiza, alikuwa tena akiwachokoza na kutokubali kwao ushahidi wa utambulisho Wake wa kiungu. Kupuuza hitimisho dhahiri ambalo lingepatikana na mtu yeyote asiye na upendeleo, mkweli, walisisitiza kwamba alikuwa anastahili kuuawa kwa sababu ya madai Yake ya kuwa Mungu.

Kama ilivyokuwa mara nyingi na jinsi Yesu alivyoshughulika na watu wa zamani zake, aliwapelekea tena kwenye Biblia, kwenye Neno la Mungu (ambalo yeye mwenyewe, aliandika). Neno la Mungu ni mamlaka yetu pekee ya kuamua nini cha kuamini na jinsi ya kutenda (Wakolosai 3:17). Yesu aliwakumbusha kuhusu Zaburi 82:6—akirejelea kifungu hicho kama “sheria.” [KUMBUKA: Watetezi wa kinachoitwa “Fasili mpya,” ambao wametetea kwamba tumetafsiri vibaya Biblia kwa sababu tumekosa unyeti wa kutosha kwa aina mbalimbali za fasihi, wanahitaji kuelekeza ukosoaji wao kwa Yesu. Ni kweli kwamba Biblia ina aina nyingi za fasihi—kutoka kwa mashairi na historia hadi waraka na mifano. Aina hizo za fasihi kwa hakika zinafaa kuzingatiwa katika jaribio la kutoa maana inayokusudiwa na Mungu. Hata hivyo, ajenda iliyofichwa ya “Kiliberali” iko katika jaribio lake la chini chini la kubeza na kushutumu sheria, na kupunguza au kuondoa nguvu za kisheria za Maandiko. Yesu alikata upuuzi kama huo kwa kusisitiza kwamba, bila kujali sifa za fasihi zinazotofautiana za vitabu vya Biblia, Maandiko yote ni “Sheria,” kwa maana kwamba yote yana matumizi yenye mamlaka ya kisheria, yasiyo na wakati.]

Zaburi 82

Kwa nini Yesu alirejelea Zaburi 82? Wengine wanapendekeza kwamba hoja yake ilikuwa kwamba kwa kuwa Mungu angeweza kuwaita wanadamu wa kawaida kama “miungu,” washtaki wake Yesu hawakuwa na sababu za kumhukumu kwa kutumia lugha kama hiyo kwa nafsi yake. Lakini mstari huu wa mawazo ungeonekana kana kwamba Yesu alikuwa anakwepa kuepuka kupigwa mawe, na kwamba alilinganisha maelezo yake ya uungu na wanadamu wa kawaida. Tafsiri mbadala yenye kuvutia zaidi inapendekezwa.

Muktadha wa Zaburi 82 ni shutuma kali kwa waamuzi wasio wa haki ambao walikuwa wamepewa jukumu la kutekeleza haki ya Mungu miongoni mwa watu (cf. Kumbukumbu la Torati 1:16; 19:17-18; 2 Mambo ya Nyakati 19:6). Hakimu kama huyo alikuwa “waziri wa Mungu” (diakonos—Warumi 13:4) aliyefanya kazi kwa niaba ya Mungu, akitumia mamlaka Yake, na aliyekuwa na jukumu la kupatanisha msaada na haki ya Mungu (cf. Kutoka 7:1). Mungu alikuwa “amewapa nafasi ambayo ilikuwa inafanana na yake kwa kuwa aliwafanya kuwa wasimamizi wa haki, haki yake” (Leupold, 1969, uk. 595). Kwa maana hii, walikuwa “miungu” yaani (“elohim”kwa Kiebrania) wakifanya kama Mungu kwa watu (Barclay, 1956, 2:89). Ushairi wa Kiebrania unaweka wazi maana hii: “Nimesema, ‘Ninyi ni miungu, na wote ni watoto wa aliye Juu zaidi’” (Zaburi 82:6, imesistizwa). Hawakushiriki uungu na Mungu—lakini walikuwa na mamlaka waliyopewa. Walikuwa bado ni wanadamu wa kawaida—ingawa walipewa mamlaka ya kiungu, na waliruhusiwa kutenda kwa niaba ya Mungu.

Hoja hii ni dhahiri katika Torati, ambapo neno linalotafsiriwa “majaji” au “mtawala” wakati mwingine ni “elohim” (Kutoka 21:6; 22:9,28). Musa ni mfano mmoja. Musa hakuwa “mungu.” Hata hivyo, Mungu alimwambia Musa kwamba alipoenda Misri kufanikisha kuachiliwa kwa Waisraeli, angekuwa “Mungu” kwa ndugu yake Haruni na kwa Farao (Kutoka 4:16; 7:1). Alimaanisha kwamba Musa angewapa nduguze na Farao maneno yaliyotoka kwa Mungu. Ingawa ni matumizi machache ya elohim, hata hivyo, “inaonesha kwamba neno linalotafsiriwa ‘Mungu’ mahali hapo linaweza kutumika kwa mwanadamu” (Barnes, 1949,ukurasa 294, katika Historia). Clarke alihitimisha hoja hii: “Ninyi ni wawakilishi wangu, na mmevalishwa nguvu na mamlaka yangu kutoa hukumu na haki, kwa hivyo wote wanasemwa kuwa watoto wa aliye Juu” (3:479, mziztizo. katika Historia). Lakini kwa kuwa walikwepa jukumu lao kubwa la kuwakilisha mapenzi ya Mungu kwa haki na usahihi, na kwa kuwa walikuwa wamesaliti uaminifu mtakatifu uliotolewa kwao na Mungu Mwenyewe, Alitangaza kwamba watakufa (mstari wa 7). Ni wazi kwamba hawakuwa “miungu,” kwa kuwa Mungu angeweza na angewapoteza!

Njia moja ya kujieleza ni kama ile iliyoko katika shutuma ya Nathani kwa Daudi: “Umemuua Uria Mhiti” (2 Samweli 12:9)—ingawa mshale wa adui ndiye aliyefanya hivyo (2 Samweli 11:24; 12:9). Hakuna mtu ambaye angemlaumu mpiga mshale kuwa Daudi, au Daudi kuwa mpiga mshale. Paulo alisema Yesu alihubiri kwa Mataifa (Waefeso 2:17)—ingawa Yesu alifanya hivyo kupitia wakala wa kibinadamu. Petro alisema Yesu alihubiri kwa roho walioko gerezani (1 Petro 3:19), ni dhahiri, alifanya hivyo kupitia Nuhu. Nuhu hakuwa Yesu na Yesu hakuwa Nuhu. Ikiwa Paulo na Nuhu wangeweza kuelezewa kama wanaofanya kazi katika nafasi ya Yesu, kwa hiyo waamuzi katika Israeli wangeweza kueleweka kama wanafanya kazi kama Mungu.

Hoja ya Yesu

Yesu alitumia zaburi hii ya Agano la Kale kuwashinda wapinzani wake, huku akiendelea kuthibitisha uungu Wake (ambao, kama ilivyobainishwa hapo awali, ni kipengele cha msingi cha kitabu cha Yohana—20:30-31). Alitumia kwa busara hoja ya mantiki ya kisilojia kwa kutumia mantiki iitwayo a minori ad majus (soma Lenski, 1943, 765-770; Fishbane, 1985,ukurasa 420). “Yesu hapa anahoji kama rabi kutoka nafasi ya chini hadi ya juu, hoja ya ‘kiasi gani zaidi’ maarufu sana miongoni mwa marabi” (Pack, 1975, 1:178). Kwa kweli, “ni hoja ambayo kwa rabi Myahudi ingekuwa ya kusadikisha kabisa. Ilikuwa ni aina tu ya hoja, hoja inayotokana na neno la maandiko, ambayo Marabi walipenda kutumia na walipata kutokuwa na jibu” (Barclay, 1956, 2:90).

Kwa kutazama kitabu cha argumentum ad hominem (Robertson, 1916, ukurasa 89), Yesu aliwatambua majaji wasio wa haki wa Israeli kama watu “ambao neno la Mungu lilikuja kwao” (Yohana 10:35). Yaani, walikuwa wamekuwa “waamuzi walioteuliwa kwa agizo la Mungu” (Butler, 1961,ukurasa 127)—kwa “amri ya Mungu; agizo lake kwao kutoa haki” (Barnes, 1949, ukurasa 294, imesistizwa. katika Historia; cf. Yeremia 1:2; Ezekieli 1:3; Luka 3:2). McGarvey alihitimisha hoja iliyofuata ya Yesu: “Ikiwa haikuwa kufuru kuwaita wale miungu ambao waliwakilisha mbali sana Uungu, ni kwa kiasi gani zaidi Kristo hakufuru kwa kuchukua jina ambalo alikuwa na haki zaidi kuliko wao, hata kwa maana ndogo ya kuwa mjumbe tu” (ukurasa 487). Mwandishi Charles Erdman alibainisha:

Kwa utetezi wake Yesu hakuacha kudai Uungu wake; lakini anahoji kwamba ikiwa majaji, waliomwakilisha Yehova katika ofisi yao waliyopewa, wangeweza kuitwa “miungu,” katika maandiko ya Kiebrania, haingeweza kuwa kufuru kwake, ambaye alikuwa ufunuo kamili na wa mwisho wa Mungu, kujiita “Mwana wa Mungu” (1922,ukurasa 95-96).

Morris anakubaliana: “Ikiwa kwa njia yoyote Zaburi inaweza kutumia neno hili kwa wanadamu, basi ni kwa kiasi gani zaidi inaweza kutumiwa kwake ambaye Baba alimtakasa na kumtuma ulimwenguni” (1971,ukurasa 527-528). Kwa kweli, “ikiwa jina la kiungu limetumika na Mungu kwa wanadamu wa kawaida, hakungekuwa na kufuru wala upumbavu katika matumizi yake kwa Mwana wa Mungu mwenye mwili mwenyewe” (Alexander, 1873,ukurasa 351, imeelezwa).

Mstari huu unaleta utofauti mkali kati ya Uungu wa Kristo (na Baba Yake ambaye “alimtakasa na kumtuma” Yeye—mstari wa 36) na kukosekana kwa uungu kwa wengine wote. Yesu alithibitisha hitimisho hili kwa kuwaelekeza washtaki wake kwa “kazi” alizozifanya (mistari ya 37-38). “Kazi” hizi (yaani, ishara za miujiza) zilithibitisha utambulisho wa kiungu wa Yesu kwa kuwashinda miungu mingine yote inayodaiwa. Archer alihitimisha: “Basi, Bwana wetu hapa hamaanishi kwamba sisi ni wana wa Mungu kama Yeye—isipokuwa kwa kiwango cha chini cha utakatifu na wema. Kuelewa vibaya hakungekuwa na makosa zaidi kuliko hilo” (1982,ukurasa 374).

Kwa hivyo Yesu hakuwa akijaribu kukwepa wakosoaji wake au kukataa shtaka lao. Muktadha wote unamhusu Yesu akisisitiza uungu wake, na mara moja anathibitisha tena kwa kumrejelea mwenyewe kama yule “ambaye Baba alimtakasa na kumtuma ulimwenguni” (mstari wa 36). Yesu aliweka wazi kielelezo kingine cha unafiki wa Wayahudi, upendeleo, na ajenda ya siri—kutokubali kwao na kuukubali Masihi. Hata kama wangelikuwa wakweli, walikuwa na makosa katika mawazo yao; lakini ukweli ni kwamba walikuwa na makosa mara mbili kwa kuwa hawakuwa hata wakweli, ukweli ambao Yesu aliufichua mara kwa mara (cf. Mathayo 12:7; 15:3-6).

HITIMISHO

Wakati wa Ulimwenguni, Yesu alidai bila shaka kuwa ni Mungu. Si kuzidisha kusema kwamba kiini cha uhusiano wa Mungu na wanadamu kimejikita katika Kristo. Kwa kuwa Ukristo ndiyo dini pekee ya kweli, njia pekee ya kukubalika na Mungu na kuishi milele Naye ni kujisalimisha kwa Yesu kama Mwana wa Mungu, Mwana wa Mtu, Bwana, na Masihi aliyeahidiwa/Kristo. Bilioni moja ya Wahindu duniani wanakataa hitimisho hili, kama vile wanavyofanya bilioni moja ya wasioamini/mashaka na karibu nusu bilioni ya Wabudha. Zaidi ya bilioni moja ya Waislamu duniani bila shaka wanakataa uungu wa Kristo kwa kuwa Quran inakanusha vikali wazo hilo [tafsiri zifuatazo za Kiarabu ni kutoka kwa tafsiri mashuhuri ya msomi wa Kiislamu Mohammed Pickthall]:

Sifa njema ni za Allah Aliyefunua Andiko kwa mtumwa Wake… kuonya juu ya adhabu kali kutoka Kwake… na kuwaonya wale wanaosema: Allah amechagua mwana, (Jambo) ambalo hawana ujuzi nalo, wala (hawakuwa na) baba zao. Neno linalotoka katika vinywa vyao ni la kutisha. Wanasema uongo tu (Surah 18:1-5, imesistiza, vipengele vya mabano katika Historia).

Na wanasema: Mwenyezi Mungu amejiwekea mwana. Hakika mmepoteza jambo kubwa, ambalo karibu mbingu zinachanika, na ardhi inapasuka na milima inaanguka kwa mabomoko, kwamba mnamsingizia Mwenyezi Mungu mwana, wakati haifai kwa (Ukuu wa) Mwenyezi Mungu kwamba Achague mwana. Hakuna hata mmoja mbinguni na duniani ila anamjia Mwenyezi Mungu kama mtumwa (Surah 19:88-93, imeelezwa, kipengele cha mabano katika Historia).

Siku moja wanadamu wote watasimama mbele ya Yesu Kristo na kutoa hesabu ya mwenendo wao wa kidunia: “Kwa kuwa sote tutasimama mbele ya kiti cha hukumu cha Kristo. Kwa kuwa imeandikwa: ‘Kama niishivyo, asema Bwana, kila goti litapigwa mbele Yangu, na kila ulimi utakiri kwa Mungu” (Warumi 14:10-11, imeelezwa). “Kwa hiyo Mungu pia amemtukuza sana na kumpa jina lililo juu ya kila jina, ili kwa jina la Yesu kila goti lipigwe, la walioko mbinguni, na la walioko duniani, na la walioko chini ya dunia, na kila ulimi ukiri kwamba Yesu Kristo ni Bwana, kwa utukufu wa Mungu Baba (Wafilipi 2:9-11, imeelezwa). Na tufuate mfano wa Tomaso, tukichanganya sauti zetu na yake, katika uthibitisho wetu wa pamoja wa Yesu: “Bwana wangu na Mungu wangu!” (Yohana 20:28).

MAREJELEO

Alexander, Joseph A. (1873), The Psalms Translated and Explained (Grand Rapids, MI: Baker, 1975 reprint).

Archer, Gleason L. (1982), An Encyclopedia of Bible Difficulties (Grand Rapids, MI: Zondervan).

Aune, D.E. (1988), “Son of Man” in International Standard Bible Encyclopedia, ed. Geoffrey Bromiley (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Barclay, William (1956), The Gospel of John (Philadelphia, PA: The Westminster Press), second edition.

Barnes, Albert (1949), Notes on the New Testament: Luke and John (Grand Rapids, MI: Baker).

Bullinger, E.W. (1968 reprint), Figures of Speech Used in the Bible (Grand Rapids, MI: Baker).

Butler, Paul (1961), The Gospel of John (Joplin, MO: College Press).

Clarke, Adam (no date), Clarke’s Commentary: Genesis-Deuteronomy (New York: Abingdon-Cokesbury).

Erdman, Charles (1922), The Gospel of John (Philadelphia, PA: Westminster).

Fishbane, Michael (1985), Biblical Interpretation in Ancient Israel (Oxford: Clarendon Press).

Lenski, R.C.H. (1943), The Interpretation of St. John’s Gospel (Minneapolis, MN: Augsburg).

Leupold, H.C. (1969), Exposition of the Psalms (Grand Rapids, MI: Baker).

McClintock, John and James Strong (1879), Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature (Grand Rapids, MI: Baker, 1970 reprint).

McGarvey, J.W. (no date), The Fourfold Gospel (Cincinnati, OH: Standard).

Morris, Leon (1971), The Gospel According to John (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Moule, C.F.D. (1959), An Idiom-Book of New Testament Greek (Cambridge: Cambridge University Press), second edition.

Moulton, W.F., A.S. Geden, and H.K. Moulton (1978), A Concordance to the Greek Testament (Edinburgh: T.&T. Clark), fifth edition.

Pack, Frank (1975), The Gospel According to John (Austin, TX: Sweet).

Pickthall, Mohammed M. (no date), The Meaning of the Glorious Koran (New York: Mentor).

Robertson, A.T. (1916), The Divinity of Christ (New York: Fleming H. Revell).

Thayer, J.H. (1901), A Greek-English Lexicon of the New Testament (Grand Rapids, MI: Zondervan, 1977 reprint).

UZALISHAJI & MASHARTI: Tunayo furaha kutoa ruhusa ya makala hii kuzalishwa kwa sehemu au kwa ukamilifu, ili mradi masharti yetu yazingatiwe.

Masharti ya Uzalishaji→

---

Published September 12, 2024