Kwa Nini Watu Wanateseka (Sehemu ya II)

[KUMBUKA LA MHARIRI: Makala yafuatayo yametolewa katika kitabu kilichochapishwa hivi karibuni cha Dk. Miller, ”Why People Suffer,” kinachopatikana kupitia Apologetics Press.Sehemu ya  ya mfululizo huu wa sehemu tatu ilionekana katika toleo la Januari. Sehemu ya II inafuata hapa chini na inaendelea, bila maoni ya utangulizi, ambapo makala ya kwanza iliishia.]

Maamuzi Tunayofanya—na Matokeo Yake

Tunapoelewa maana ya msingi na madhumuni ya maisha Duniani, tunakuwa na mahali panapofaa ambapo tunaweza kutambua ndani ya mazingira haya yaliyoratibiwa na kimungu visababishi kadhaa mahususi vya mateso ambavyo vinatekelezwa chini ya madhumuni mapana, ya “mwavuli” ya  “kutengeneza nafsi.” Miongoni mwa haya, labda sababu #1 ya kuteseka kwa wanadamu ni dhambi. Neno hili linatumika kwa maana nyingi tofauti katika utamaduni wa sasa, lakini Biblia inatoa ufafanuzi finyu sana, sahihi: uvunjaji wa sheria ya Mungu (1 Yohana 3:4). Hakuna kingine ni dhambi. Kwa wanadamu, dhambi hutokea tu katika suala la utendaji wa mwanadamu kuhusiana na mapenzi ya Mungu. Ni Biblia pekee inayoweza kuwafahamisha wanadamu kuhusu dhambi ni nini. [KUMBUKA: Agano Jipya ni sehemu ya Biblia ambayo inatumika hasa kwa tabia ya mwanadamu leo. Hata hivyo, ingawa awali ilielekezwa kwa Waisraeli, mengi yanaweza kujifunza kutoka kwa Agano la Kale (Warumi 15:4; 1 Wakorintho 10:1-13); ona Warren, 1974, ukurasa wa 41-43].

Kwa mfano, kuchoma toast si dhambi, lakini kuidanganya ni (Wakolosai 3:9). Ingawa haikukusudiwa kuwa kamilifu, zingatia orodha ya dhambi katika ukurasa unaofuata iliyochukuliwa kutoka Agano Jipya ambayo inasaidia katika kufikiria dhambi ipasavyo (Warumi 1:29-31; 1 Wakorintho 6:9-10; Wagalatia 5:19-21; Waefeso 4:31; Wakolosai 3:5-8;

[KUMBUKA: Ni lazima mtu achunguze Maandiko na kushauriana na mamlaka za Kigiriki kufikia ufafanuzi sahihi wa maneno haya.]

Mateso mengi, taabu, maumivu ya moyo, uchungu, na kutopendeza hutokezwa na dhambi ya mwanadamu. Kwa kweli, kama wanadamu wawili wa kwanza (Mwanzo 3), tunajiletea mateso yetu mengi, pengine mengi. Dhambi ni matokeo ya moja kwa moja ya mawakala walio huru kufanya maamuzi ambayo yanakiuka mapenzi ya Mungu (Warumi 5:12; 1 Yohana 3:4). Dhambi ilileta kifo duniani (Mwanzo 2:17; 3:16-19; Warumi 8:18-23; 1 Wakorintho 15:26). Magereza yamejaa watu binafsi waliopo kutokana na maamuzi yao na matendo yao. Vivyo hivyo, magonjwa mengi ya kimwili na magonjwa ni matokeo ya wanadamu kufanya maamuzi yasiyo ya hekima, hata yenye madhara kuhusu matumizi ya miili yetu (kama vile, dawa za kulevya, pombe, tumbaku, ngono haramu, n.k.).

Dhambi Zetu

Kuteswa na dhambi huja kupitia vyanzo viwili. Kwanza, tunaweza kuteseka kwa sababu ya dhambi zetu wenyewe. Petro alipoandika hivi: “Lakini mtu wa kwenu asiteswe kwa sababu ni mwuaji, au mwivi, au mhalifu, au mtu ajishughulishaye na mambo ya watu wengine…” (1 Petro 4:15), alikiri kwamba watu wengi kwa kweli huleta mateso. na taabu juu yao wenyewe kwa sababu wanaua, kuiba, kutenda maovu, na kuingilia maisha ya wengine. Polisi wanaweza kumpiga risasi na kuua au kumjeruhi kwa uchungu mhalifu anayekimbia—mateso ya papo hapo kwa ajili ya dhambi. Mtu anaweza kuvuta kokeni, akipata raha ya kimwili papo hapo, lakini hatimaye kusababisha madhara ya kutisha ya kimwili na hata kifo. Tunaweza “kupanda upepo, na kuvuna tufani” ( Hosea 8:7 ). Tunaweza kuchagua “kupanda kwa mwili” na hivyo “kuvuna uharibifu” ( Wagalatia 6:8 ). Bila shaka, mateso mengi katika historia ya wanadamu yamesababishwa na mtu mwenyewe.

Dhambi za Wengine

Chanzo kingine cha kuteseka kutokana na dhambi ni kile kinachokuja kutokana na dhambi za wengine. Dereva mlevi ambaye anajali ndani ya gari linalomilikiwa na familia ya baba, mama, na watoto wao wawili wadogo, akiwaua baadhi ya wakaaji na kuwalemaza wengine, sio tu kwamba anateseka kutokana na dhambi yake mwenyewe; pia huwasababishia wasio na hatia kuteseka kutokana na dhambi yake. Kwa hakika, matokeo ya dhambi za mtu mwenyewe yanaweza kusababisha uharibifu kwa vizazi vinavyofuata (Kutoka 20:5). Mungu alieleza kizazi cha kwanza cha Waisraeli kutoka Misri kwamba kwa sababu ya dhambi yao—kutokuwa tayari kumtumaini na kumtii Mungu kwa kuingia katika Nchi ya Ahadi—wangelazimika kutanga-tanga bila mwelekeo kwa miaka 40 katika jangwa. Kwa sababu hiyo, watoto wao wangelazimika “kubeba mzigo wa ukafiri wako” ( Hesabu 14:33 ). Watoto walipaswa kuteseka kwa ajili ya dhambi za wazazi. Hivyo inaendelea. Fikiria akina baba walevi kote katika nchi yetu na ulimwengu ambao husababisha wake zao waliopigwa na watoto kuteseka.

Dhambi imeenea sana na imeenea sana. Fikiria maamuzi yaliyofanywa na wafanyabiashara wa utumwa Waarabu karne nyingi zilizopita kujihusisha na kile Biblia inachokiita “wizi” (1 Timotheo 1:10—KJV), au utekaji nyara, kwa kukamata watu binafsi katika Afrika, kuwasonga kwenye meli, na kuwasafirisha hadi Amerika kuuzwa kama watumwa. Maamuzi hayo yalifanywa na watu ambao wewe na mimi binafsi hatuwajui. Hatukuwa na uhusiano wowote na maamuzi yao au matendo yao. Walakini, maamuzi hayo, ambayo yalisababisha mateso ya haraka kwa wahasiriwa wao, hatimaye yalisababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe na maelfu ya vifo vya ziada, na miaka mingi baada ya ukweli kwamba Wamarekani bado kuteseka na matokeo ya maamuzi hayo. Wewe na mimi tunaweza kuteseka kwa ajili ya dhambi za wale ambao waliishi karne nyingi kabla yetu. Hayo ni matokeo ya uharibifu, uharibifu, na mauti ya dhambi ya mwanadamu.

Sio Haki!

Je, hali kama hizi ni za haki? Wao si. Hata hivyo, hawaakisi haki ya Mungu vibaya au kumfanya alaumiwe. Ili kuunda mazingira ya kufaa kwa ajili ya kufanya nafsi, wakala huru wa kimaadili ni wa lazima. Na wakati wanadamu wako huru kufanya maamuzi yao wenyewe, wanaweza kufanya maamuzi yasiofaa. Kwa hiyo, lawama ni za mhusika—katika visa vilivyotajwa hapo juu, mlevi na mfanyabiashara ya utumwa. Kwa nini wamlaumu Mungu kwa sababu watu, kwa hiari yao wenyewe, walichagua kunywa kileo na kuendesha gari, au kuwafanya wanadamu wenzao kuwa watumwa?

Kusudi lenyewe la utaratibu ulioumbwa lingevunjwa ikiwa Mungu angeingilia kati kimuujiza ili kuzuia matokeo kila wakati wanadamu walipochagua kufanya mabaya. Mungu amefanya lolote liwezekanalo ili kuwakatisha tamaa watu wasifanye maamuzi yasiyofaa—muda mfupi tu wa kuingilia uhuru wao wa kuchagua. Ametoa ushahidi wa yeye mwenyewe katika asili (Zaburi 19:1 na kuendelea; Warumi 1:20). Ametoa mawasiliano yaliyoandikwa (Biblia) ambayo ni dhahiri kwamba imevuviwa, ili kufafanua dhambi na kuwajulisha watu kuhusu hitaji la kujiepusha na dhambi. Kwa kuzingatia asili ya mwanadamu (kiumbe anayefikiri kwa hiari) na asili ya Mungu (Kiumbe kamili, asiye na mwisho), ulimwengu huu lazima ujumuishe uwezekano kwamba watu watachagua kutenda dhambi na, kwa kufanya hivyo, kujiumiza wenyewe na wengine.

Kudokeza kwamba bonde hili la kufanya nafsi lingeweza kurekebishwa na Mungu ili kuondoa maumivu na kuteseka huku angali akiwaruhusu wanadamu kuchagua kwa uhuru ni kupendekeza uwezekano wa kuwa na mraba wa pande zote au tineja mwenye umri wa miaka 90. Wazo lenyewe ni lisilo na maana na linajipinga. Mkana Mungu au asiyeamini Mungu anayesisitiza kwamba Mungu hayuko kwa sababu ya kuteseka ulimwenguni—kwa maana kama Angekuwako, Angepanga maumivu na mateso yasitukie—amekuwa na maoni yasiyo na maana na yanayojipinga. Kama Warren alivyoelezea kwa upole:

Mungu hana kikomo kwa uwezo, lakini uwezo unahusiana kikamilifu na kile kinachoweza kufanywa, na kile kinachowezekana kukamilishwa -si yale isiyowezekana! Ni upuuzi kusema juu ya uwezo wowote (hata uwezo usio na kikomo) kuwa na uwezo (kuwa na uwezo) kufanya kile ambacho hakiwezi kufanyika…. Badala ya kusema kwamba Mungu hawezi kufanya hivyo (kwa kudokeza kwamba anapungukiwa mamlaka , ili kwamba ikiwa tu angekuwa na nguvu zaidi angeweza kufanya hivyo), mtu anapaswa kusema kwamba hilo haliwezi kufanywa—kwamba hali hiyo haiko chini ya mamlaka. , hata uwezo usio na kikomo! (1972,  ukurasa 28, italiki katika asili.).

Ingawa Mungu anawaruhusu wanadamu kutumia hiari yao wenyewe na kutenda dhambi, Yeye huhuzunishwa na maamuzi hayo. Anatamani watu wote waokolewe (1 Timotheo 2:4). Yeye “ni mvumilivu kwetu, hapendi mtu ye yote apotee, bali wote wafikilie toba” (2 Petro 3:9). Mungu aliuliza swali hili lisilo na maana masikioni mwa Ezekieli: “Je! mimi nina furaha hata kidogo kwamba mtu mwovu afe… ( Ezekieli 18:23 ). Kwa hiyo hatuwezi kumshtaki Mungu. Ni lazima tukubali: uchungu mwingi, taabu, na mateso tunayopata na kuona karibu nasi ni matokeo ya dhambi ya mwanadamu.

Tunateswa

Mateso mengine yanatokana na maisha ya haki ambayo yanaibua chuki na upinzani kutoka kwa wale ambao wamechagua kuishi katika dhambi. Kwa nini Kaini alimuua Abeli—hali Abeli hakuwa amemfanyia Kaini lolote yeye binafsi? Jibu:

Na hii ndiyo hukumu, ya kwamba nuru imekuja ulimwenguni, na watu wakapenda giza kuliko nuru, kwa maana matendo yao yalikuwa maovu. Kwa maana kila mtu atendaye maovu anachukia nuru, wala haji kwenye nuru, matendo yake yasije yakafichuliwa. Bali yeye aitendaye kweli huja kwenye nuru, ili matendo yake yaonekane wazi ya kuwa yametendwa katika Mungu (Yohana 3:19-21).

Kaini alikuwa na nafasi ya kutosha ya kurekebisha mtazamo wake na kufanya matendo yake yapatane na maagizo ya Mungu. Mungu hata alimpa hotuba ya kuchekesha: “Kwa nini una hasira? Na kwa nini uso wako umekunjamana? Ukifanya vyema, hutapata kibali? Na usipofanya vyema, dhambi iko mlangoni. Na tamaa yake ni kwako, lakini utawale” (Mwanzo 4:6-7). Basi kwa nini Kaini angekataa maneno ya Mungu na kumuua ndugu yake? Aliidharau nuru na hakutaka nuru ya utii wa ndugu yake ifichue kutotii kwake mwenyewe. Kama vile Yohana alivyoendelea kusema: “si kama Kaini aliyekuwa wa yule mwovu akamwua ndugu yake. Na kwa nini alimuua?Kwa sababu matendo yake yalikuwa maovu na ya ndugu yake yalikuwa ya haki” (1 Yohana 3:12, emp. imeongezwa).

Mateso mengi yametozwa katika historia ya wanadamu na wasio haki dhidi ya wenye haki (rejea Waebrania 11:24). Nero alipanga barabara zinazoelekea Roma na Wakristo waliosulubiwa na hata kutoa mwangaza wa usiku kwa kuwachoma moto (Tacitus, Annals, XV.44). Wakristo hawashangazwi wala kushangazwa na jinsi watu wanavyotendewa. Yesu, kwa kweli, aliwaonya waaminifu kutarajia:

Ikiwa ulimwengu unawachukia ninyi, mwajua kwamba umenichukia Mimi kabla ya kuwachukia ninyi . Kama mngekuwa wa ulimwengu, ulimwengu ungewapenda walio wake. Lakini kwa sababu ninyi si wa ulimwengu, bali mimi niliwachagua katika ulimwengu, kwa hiyo ulimwengu unawachukia. Kumbukeni neno nililowaambia, Mtumwa si mkuu kuliko bwana wake. Ikiwa walinitesa Mimi, watawatesa ninyi pia. Ikiwa wamelishika neno langu, watalishika lenu pia (Yohana 15:18-20).

Watawatoa ninyi katika masinagogi; naam, saa inakuja ambayo mtu yeyote akiwaua atadhani kwamba anamtumikia Mungu. Hayo nimewaambia, ili mpate kuwa na amani ndani yangu. Ulimwenguni mtakuwa na dhiki; lakini jipeni moyo, mimi nimeushinda ulimwengu (Yohana 16:2,33).

Petro hata alisema kwamba Wakristo wanapaswa kutazamia na kutazamia magumu na mateso, na wasishangazwe nayo yanapowadia—

Wapenzi, msione kuwa ni ajabu kuhusu majaribu makali yanayowajaribu ninyi, kana kwamba jambo fulani la ajabu limewapata; bali furahini kadiri mnavyoshiriki mateso ya Kristo, ili, utukufu wake utakapofunuliwa, nanyi mfurahi kwa furaha tele. Mkilaumiwa kwa ajili ya jina la Kristo, mmebarikiwa, kwa maana Roho wa utukufu na wa Mungu anakaa juu yenu. Kwa upande wao anatukanwa, lakini kwa upande wenu anatukuzwa (1 Petro 4:12-14).

Wale vijana watatu Waebrania, Shadraka, Meshaki, na Abed-nego, waliamriwa waabudu sanamu ya sanamu ambayo Mfalme Nebukadneza alikuwa amesimamisha au kuchomwa wakiwa hai katika tanuru ya moto. Walipokataa, waliletwa mbele ya mfalme ili watoe maelezo. Walichosema katika tukio hilo kinapaswa kuwa mtazamo wa kila mfuasi mwaminifu wa Mungu wa mbinguni katika uso wa mateso:

Ee Nebukadneza, hatuna haja ya kukujibu katika jambo hili. Ikiwa ndivyo, Mungu wetu tunayemtumikia aweza kutuokoa na tanuru ile iwakayo moto, naye atatuokoa na mkono wako, Ee mfalme. Lakini kama si hivyo, ujue, Ee mfalme, ya kuwa sisi hatuitumikii miungu yako, wala hatutaisujudia hiyo sanamu ya dhahabu uliyoisimamisha (Danieli 3:16-18).

Watu hawa watatu walikuwa na hatia ya kutosha juu ya ukweli wa Mungu kwamba walitambua kwamba inaweza kuwa si mapenzi Yake kuingilia kati na kuwakomboa kutoka kwa mateso ya mfalme. Huenda ikabidi wafe. Hata hivyo, bado walikataa kukana ukweli wa kiroho na kujiendesha kana kwamba Mungu hayupo. Mateso yao yalikuwa ni kisingizio kisichotosha cha kumkana Mungu.

Tunapaswa kuwa kama nyumbu wa mkulima aliyeanguka shimoni. Mkulima hakuwa na njia za kimwili za kumtoa nyumbu, ambaye bila shaka angekufa kifo cha polepole na chenye uchungu. Kwa hiyo mkulima alianza kuzika nyumbu kwa kurusha uchafu ndani ya shimo. Hata hivyo, nyumbu mkaidi alikataa kuzikwa. Alitikisa kila koleo lililojaa uchafu kutoka mgongoni mwake na kuupakia uchafu chini yake kwa kuukanyaga kwa kwato zake. Hatimaye, uchafu wa kutosha ulikusanyika chini ya kwato za nyumbu hivi kwamba aliweza kutoka nje ya shimo. Nyumbu alikataa kukata tamaa na kuzikwa. Tunapaswa kuwa na azimio sawa tunapokabili ugumu wa maisha. Watishe!

Kujiboresha: Ninaweza Kuwa Mtu Bora!

Lakini kuna sababu zingine za mateso. Fikiria mhunzi mzee ambaye alikuwa mkusanya chuma. Katika siku ya kawaida, angechagua kipande kinachofaa kwa kusudi lake na kuanza kazi yake kwa kushika chuma katikati ya miali ya moto hadi kiwe nyeupe kutokana na joto kali. Akiiweka katika hali hii yenye joto kali kwenye chungu, angepiga kipande cha chuma kwa nyundo yake. Matibabu hayo ya awali ya chuma yalikuwa mtihani—jaribio la kuona ikiwa chuma hicho “itakasirika” na hivyo kuwa na uwezo wa kufanyizwa kuwa kitu chenye manufaa. Iwapo jaribio la awali halikufaulu, kipande cha chuma kisicho na thamani kingetupwa kwenye lundo la chakavu. Ikiwa jaribio la awali lilifanikiwa, kipande cha chuma kingetupwa ndani ya maji, na kisha kuchomwa moto tena. Sasa smithy angeweza kuanza kazi yake, akirudia mzunguko huo tena na tena—kupasha joto, kupiga, na kupoa. Kadiri muda unavyopita, subira, na bidii, sehemu ya chuma isiyo na umbo hatua kwa hatua hutoka kwenye mchakato huo mgumu, unaoonekana kutokuwa na mwisho kuwa makala yenye maana na yenye thamani ya kutumiwa.

Je, maisha si hivyo? Ni chungu, ya muda mrefu na yenye uchungu. Maisha yanaweza kuhisi joto, maisha yanaweza kuhisi baridi, na maisha yanaweza kuhisi kama tunapigwa chini. Lakini mambo hayo hayo ya maisha yanaweza kutokeza thamani, maana, na uwezo ambao hauwezi kulindwa kwa njia nyingine yoyote. Ugumu wa maisha unaweza kutuboresha na kutukamilisha—kututayarisha kwa umilele—ikiwa tutauruhusu. Tunapaswa kumwomba Mungu atuwezeshe kuwa na hasira, kustahimili mchakato mgumu wa kufinyanga na kutengeneza, na asitutupe kwenye lundo la chakavu kuwa hatufai na hatubadiliki.

Tanuru la Mateso

Mfano wa kawaida unaotumiwa katika Biblia kufafanua matatizo ya maisha ni ule wa kuyeyusha “madini ya kuchimba madini.” Wakati madini ghafi yanachimbwa kutoka ardhini, lazima yasafishwe na kuondoa uchafu. Kihistoria, mchakato ambao lengo hili linafikiwa unahusisha joto kali, ingawa sasa mawakala wa kupunguza kemikali pia hutumika kuoza ore, kuitenganisha na fedha, chuma, shaba, na metali nyingine za msingi. Kupunguza ore hadi hali ya kioevu katika tanuru ya moto inaruhusu chuma safi kutenganisha na taka au uchafu.

Mungu alirejezea mara kwa mara ulazima wa kutiisha taifa la kale la Israeli chini ya utaratibu huo, kwa njia ya mfano. Walikuwa na historia ya ukaidi na kukataa kwa uasi mapenzi ya Mungu kwao. Manabii wa Israeli waliwaonya watu wao kimbele juu ya msiba uliokuwa unakuja, wakisisitiza kwamba utekwa unaokuja ulistahili. Mshambuliaji mgeni angekuwa fimbo ya adhabu ya Mungu. Lakini msiba huu pia ungetimiza kusudi lenye manufaa, likiwakilishwa kwa njia ya kitamathali na mchakato wa kuyeyusha.

Akirejelea uovu wa Yuda na mji mkuu wa Yerusalemu, Isaya aliwasilisha nia za Mungu: “Kwa hiyo Bwana asema…nitaugeuza mkono wangu juu yako, na kukutakasa takataka zako, na aloi yako yote nitakuondolea” ( Isaya 1:10; 24-25). “Tazama, nimekusafisha, lakini si kama fedha; nimewajaribu katika tanuru ya mateso” (Isaya 48:10; tazama Yeremia 9:7). Zekaria alitangaza hivi: “Nitapitisha theluthi moja motoni, nitawasafisha kama fedha isafishwavyo, nami nitawajaribu kama dhahabu ijaribiwavyo” (13:9).

Malaki aliuliza:

Lakini ni nani awezaye kustahimili siku ya kuja kwake? Na ni nani awezaye kusimama atakapotokea? Kwa maana yeye ni kama moto wa msafishaji na kama sabuni ya mwoshi. Ataketi kama msafishaji na mtakasaji wa fedha; Atawatakasa wana wa Lawi, na kuwasafisha kama dhahabu na fedha, wapate kumtolea BWANA dhabihu katika haki (Malaki 3:2-3).

Mtunga-zaburi alifupisha kanuni hiyo kwa kueleza mchakato kuanzia mwanzo hadi mwisho:

Enyi watu, mhimidini Mungu wetu! Na isikie sauti ya sifa zake, Yeye anayeiweka nafsi yetu kati ya walio hai, Wala hairuhusu miguu yetu isogezwe. Kwa maana Wewe, Ee Mungu, umetujaribu;Umetusafisha kama vile fedha inavyosafishwa. Umetuingiza kwenye wavu; Uliweka mateso juu ya migongo yetu. Umewapandisha watu juu ya vichwa vyetu; Tulipitia motoni na majini;lakini ulituleta kwa utimilifu mwingi (Zaburi 66:8-12, emp. imeongezwa).

Marejezo ya “wavu,” “mateso juu ya migongo yetu,” wanaume wanaopanda “juu ya vichwa vyetu,” na kupita katikati ya “moto na maji” yaelekea ni madokezo ya kitamathali ya tisho halisi la ushindi wa Waashuri wakati wa siku za Hezekia, ambazo zinamaanisha utimizo wa wavu. kuliweka taifa katika hatari kubwa na kulazimishwa (2 Wafalme 18-19). Marejeleo haya yote yanalinganisha ugumu wa maisha na ugumu wa maisha na tanuru ambamo wapokeaji wanakabiliwa na joto kali. Maumivu? Ndiyo. Mateso? Ndiyo. Uchungu? Ndiyo. Lakini kuokoka na kuja kupitia dhiki kunaleta upya, uhakikisho, na ujasiri kwa siku zijazo. Kasoro zetu za kiroho zinasafishwa ili tufanywe kufaa kwa maisha na huduma ya kiungu.

Mganga Mkuu

Mfano mwingine wa mateso unachukuliwa kutoka kwa uwanja wa dawa. Ingawa marafiki wa Ayubu walipungukiwa na majukumu yao ya urafiki, nyakati fulani walijikwaa na nukta muhimu za ukweli. Elifazi alikuwa sahihi aliposisitiza kwamba Mungu aweza kutumia taabu kama vile daktari mpasuaji anavyotumia scalpel: “Tazama, heri ni mtu yule ambaye Mungu humrudi; basi usidharau kuadibu kwa Mwenyezi. Maana huchubua, lakini hufunga;Yeye huumiza, lakini mikono yake huponya” (Ayubu 5:17-18). Unapofikiria juu yake, wanachofanya madaktari wa upasuaji ni vurugu na  inaonekana kuwa ya kinyama—kufungua mwili wa binadamu, kupiga-piga, kusaga, kukwarua—kuleta kiwewe kilichopangwa na kilichopangwa kwa binadamu. Daktari wa magonjwa ya moyo ambaye anakata kifua na kurudisha nyuma ubavu wa mgonjwa wa moyo analeta mshtuko na huzuni kubwa ambayo, bila ganzi, haiwezi kuvumilika. Bado matendo yake yamehesabiwa kabisa kuokoa maisha na kupona. Je, hatuwezi kumwona Mungu katika mwanga sawa?

Vifungu vingi vya Biblia vinasisitiza ukweli huu. Paulo, ambaye alivumilia magumu mengi maishani, aliweza “kujisifu katika dhiki, akijua ya kuwa dhiki huleta saburi; na saburi, tabia; na tabia, matumaini. Sasa tumaini halitahayarishi, kwa maana upendo wa Mungu umekwisha kumiminwa katika mioyo yetu” (Warumi 5:3-5). Yakobo alisema jambo linalofanana sana na hilo: “Ndugu zangu, hesabuni ya kuwa ni furaha tupu, mkiangukia katika majaribu mbalimbali; Lakini saburi na iwe na kazi kamilifu, mpate kuwa wakamilifu na watimilifu bila kupungukiwa na kitu” (1:2-4). Kwa hivyo ugumu na mateso maishani hutubadilisha kwa njia nzuri! Tunakuwa wenye subira zaidi, wenye uwezo zaidi wa kuvumilia, wenye uwezo zaidi wa kustahimili. Tabia yetu imeundwa na kuboreshwa. Tunakuwa na nguvu na kukomaa—kiasi kwamba Paulo alijisifu katika dhiki, na Yakobo alisema tunaweza kufikiria kuteseka kuwa tukio la kufurahisha. Na mchakato huo unaoendelea unafuatiliwa na kudumishwa na “upendo wa Mungu unaomiminwa katika mioyo yetu.”

Mzazi Mkuu

Bado sitiari nyingine inatoka kwa familia. Nidhamu ya wazazi hufanya kazi kwa kanuni hii hiyo. Ikiwa wazazi wanatimiza wajibu wao ipasavyo, wao hutoa aina mbili za nidhamu mara kwa mara kwa watoto wao, iliyofafanuliwa na Sulemani: “Fimbo na maonyo hutia hekima; bali mtoto aliyeachiliwa humwaibisha mamaye” (Mithali 29:15,). Mawaidha ya maneno na mafundisho pamoja na adhabu ya viboko vyote viwili ni vya lazima kwa malezi yaliyokamilika (Mithali 13:24; 19:18; 22:15; 23:13-14; 29:15,17). Vivyo hivyo mzazi wetu wa ulimwengu—“baba wa roho zetu” (Waebrania 12:9)—anapendezwa sana na kutuleta kwenye utu uzima wa kiroho. Tena, kama vile Sulemani alivyohimiza: “Mwanangu, usidharau kuadhibiwa na BWANA, wala usichukie kurudiwa kwake; kwa maana BWANA humrudi yeye ampendaye, kama baba mwana ambaye amependezwa naye” (Mithali 3:11-12).

Akifafanua juu ya kifungu hiki hiki, mwandishi wa Waebrania alieleza:

Mkistahimili kurudiwa, Mungu anawatendea kama wana; kwani ni mwana yupi asiyerudiwa na baba? Lakini ikiwa hamna adhabu ambayo wote wameshiriki, basi ninyi ni haramu wala si wana. Zaidi ya hayo, tumekuwa na baba za kibinadamu ambao walitusahihisha, na tukawaheshimu. Je! hatuwezi kujitiisha zaidi kwa Baba wa roho na kuishi? Kwa maana wao kwa siku chache waliturudi kama walivyoona vema; lakini yeye kwa faida yetu, ili tuushiriki utakatifu wake. Sasa hakuna adhabu inayoonekana kuwa ya furaha kwa sasa, bali ya uchungu; hata hivyo, baadaye huwaletea wale waliozoezwa nayo matunda ya haki yenye amani (12:7-11).

Hoja nzuri! Mtu anayelalamika au kulalamika kuhusu kuadibu maishani ni kama mtoto mwenye kiburi na chuki anayepinga na kukataa upendo na mafunzo ya mzazi. Ikiwa tutajinyenyekeza ili kuzoezwa nayo, mateso ya maisha yasiyopendeza, hata yenye uchungu hutokeza “tunda la haki yenye amani.” Ukweli huu unaangazia tena madhumuni ya utaratibu ulioumbwa kuwa bonde la kutengeneza nafsi. Mtu asiyeamini kuwa kuna Mungu ambaye anatukana Mungu ni picha ya kiburi cha kitoto na kiburi cha ukaidi—kinyume cha unyenyekevu wa kufikirika. Mungu anaweza kusema kupitia mateso ambayo watu hupokea—lakini je, watasikiliza? Je, wanatafuta majibu katika maeneo sahihi? Au, kwa kusikitisha, je, “wanakataa kuwa na Mungu katika ujuzi wao” (Warumi 1:28)?

Ukweli ni kwamba Mungu tuokoke na magumu ya maisha: “Jaribu halikuwapata ninyi isipokuwa lililo kawaida ya wanadamu; lakini Mungu ni mwaminifu ambaye hatawaacha mjaribiwe kupita mwezavyo, lakini pamoja na lile jaribu atafanya na mlango wa kutokea, ili mweze kustahimili.” ( 1 Wakorintho 10:13) Yeye hatujaribu ili kutuangusha (Yakobo 1:13). Hiyo ndiyo nia na nia ya Shetani—siyo ya Mungu (Mathayo 4:1-11). Maneno yanayotafsiriwa “jaribu” na “jaribu” katika mistari hii yanamaanisha “kuthibitisha” na “kujaribu.” Hazibebi wazo lolote la kujaribu kumkwaza mtu au kumfanya aanguke. Huenda mtu akafeli mtihani—lakini mtihani huo wala yule anayetoa mtihani huo hana hatia.

Ninachagua Maumivu?

Lakini ukweli ni kwamba sisi wanadamu hatuoni aina yoyote ya maumivu au mateso kuwa ya kutamanika. Kadiri ustaarabu wa Marekani unavyozidi kuzorota kimaadili na kiroho, idadi ya watu imekuza hamu kubwa ya burudani, tafrija, raha, na kusisimua kimwili. Kwa hiyo, ugonjwa wa kuepuka huwatambulisha watu wengi ambao wao hujaza maisha yao kwa “burudani na michezo” ili kujitenga na jambo lolote linaloonekana kuwa gumu, kali, ngumu, au lisilopendeza. Dawa za kulevya na pombe mara nyingi huwa “kinga” ambacho wengi huchagua kujikinga na mateso ya kisaikolojia, kihisia-moyo, na hata kimwili. Lakini ukwepaji huu ni uharibifu.

Ikiwa utapewa chaguo la kwenda kwenye mazishi au kwenda kwenye karamu au mchezo wa mpira, ni nani angechagua mazishi? Hata hivyo, Sulemani mwenye hekima aliweka rekodi sawa aliposema:

Afadhali kwenda katika nyumba ya maombolezo kuliko kwenda kwenye nyumba ya karamu, kwa maana huo ndio mwisho wa wanadamu wote; na walio hai watalitia moyoni. Huzuni ni afadhali kuliko kicheko, kwa maana uso wenye huzuni moyo hutunzwa kuwa bora. Moyo wa wenye hekima    umo katika nyumba ya maombolezo, bali moyo wa wapumbavu umo katika nyumba ya furaha (Mhubiri 7:2-4).

Nani anaweza kuamini? Puritans walikuwa sahihi katika kukatisha muda mwingi wa burudani (Miller, 1939). Aya hizi tatu zinaeleza ukweli wa kina na maana kuhusu maisha. Maombolezo na huzuni—hasa zaidi, hali na matukio yanayosababisha maombolezo na huzuni—ni ya thamani kubwa sana katika kuishi maisha katika maandalizi ya mwisho wa maisha Duniani. Lakini haya ndiyo mambo yale yale ambayo watu wengi hutumia kama uhalali wao wa kumfukuza Mungu na kukataa dini ya Biblia!

Paulo alieleza dhana hiyohiyo katika mjadala wa shida na mateso yake mwenyewe: “Kwa hiyo afadhali nitajisifu katika udhaifu wangu kwa furaha nyingi, ili uweza wa Kristo ukae juu yangu. Kwa hiyo napendezwa na udhaifu, na matukano, na mahitaji, na adha, na taabu, kwa ajili ya Kristo. Maana niwapo dhaifu ndipo nilipo na nguvu” (2 Wakorintho 12:9-10). Nguvu, yaani, maadili na ujasiri wa kiroho unaohitajika sana ili kuishi maisha kwa amani, kwa kujiamini na kuridhika, huja kupitia udhaifu wa kimwili na kiwewe? Kabisa. Paul alisisitiza: “basi mimi nina nguvu.” Hakika. Huwezi kupata almasi bila shinikizo kubwa. Sisi ni wenye nguvu na wenye thamani zaidi kwa Mungu tunapopatwa na magumu ambayo hutufanya tupige magoti mbele ya Mtawala Mkuu Zaidi wa Ulimwengu—tunapokuwa “dhaifu” kwa maoni ya kibinadamu.

Viwango vya Kuthibitisha

Nikiwa mtoto, wakati wa miezi ya kiangazi, ningeandamana na baba yangu kwenye njia yake ya maziwa ya Borden ambayo ilitupeleka magharibi kutoka Phoenix, Arizona hadi maduka ya mboga na mikahawa ya mashambani iliyohitaji bidhaa za maziwa. Pindi moja, niliona kwamba ile milima ya zambarau iliyokuwa mbali ilikuwa na kile kilichoonekana kuwa na michirizi nyeupe juu yake. Baba yangu alinifahamisha kwamba ardhi hiyo ilikuwa sehemu ya Uwanja wa Kimataifa wa Wavunaji wa ekari 4,000 wa Phoenix Proving Grounds ili kupima malori yao na vifaa vya kusongesha ardhi vilivyojengwa na kitengo cha nguvu za viwanda cha Harvester (kinachofanya kazi kuanzia 1947 hadi 1983). Wayumbishaji wakubwa wa ardhi wangeifunika dunia, na kuupindua udongo ili kufichua miamba ya chokaa na uchafu chini—hivyo, michirizi nyeupe.

Kwa nini Mvunaji aingie kwenye taabu na gharama ya kununua maelfu ya ekari za ardhi katika jangwa lenye joto kali na lenye majivuno ili kuunda “msingi wa kuthibitisha”? Naam, ni jambo moja kufikiria na kujenga lori au trekta; ni nyingine kabisa kujenga moja ambayo ni ya hali ya juu na ya kudumu. Harvester alijaribu kujaribu lori zao na vifaa vya ujenzi chini ya hali mbaya ya jangwa, akiweka magari yao kwenye miamba, miamba, miamba, na ardhi kavu na ngumu. Ikiwa vitegaji vyao vya udongo vingeweza kustahimili aina hiyo ya mateso, wangejithibitisha kuwa wanastahili kuuzwa kwa wateja ambao wangerudi tena na tena kununua bidhaa hizo bora, zenye kudumu kwa muda mrefu, zilizojaribiwa vizuri. Kwa hakika, thamani ya magari hayo ilitathminiwa kwa jinsi yalivyostahimili mazingira ya matusi, maporomoko, miamba, na matusi ambayo yalikabiliwa nayo.

Hiyo ni taswira ya maisha ya mwanadamu! Hivi ndivyo mimi na wewe tunavumilia sasa hivi! Maisha haya ni msingi wetu wa kuthibitisha. Tunajaribiwa, kujaribiwa, na kuthibitishwa. Tunapitia hali ngumu na ngumu—migogoro mikali, miamba iliyochongoka, na joto kali la majaribu na vizuizi vya maisha. Ni lazima tukabiliane na vikwazo na vikwazo vingi, wingi wa vikwazo na vizuizi, na wingi wa mitego na mifadhaiko.

Fikiria kwa muda kile ambacho Paulo alikabiliana nacho kama mtume wa Kristo:

Je! wao ni watumishi wa Kristo? Nasema kama mpumbavu,    mimi ni zaidi; katika taabu nyingi zaidi, katika kupigwa kupita kiasi, katika magereza mara nyingi zaidi, katika mauti mara nyingi. Kutoka kwa Wayahudi mara tano nilipokea mapigo arobaini kasoro moja. Mara    tatu nalipigwa kwa viboko; mara moja nilipigwa mawe;   mara tatu nilivunjikiwa meli; usiku na mchana nimekuwa      kilindini; katika safari mara nyingi, katika hatari za   maji, katika hatari za wanyang’anyi, katika hatari za     watu wa taifa langu, katika hatari za Mataifa, hatari    katika mji, hatari jangwani, hatari za baharini, hatari kati ya ndugu wa uongo. ; katika uchovu na taabu, katika kukosa usingizi mara kwa mara, katika    njaa na kiu, katika kufunga mara nyingi, katika baridi   na uchi; mbali na mambo mengine, yanayonijilia kila   siku; kuhangaikia makanisa yote (2 Wakorintho 11:23-    28). .

Je, wewe na mimi tumepitia magumu kama haya? Je, tutawahi? Hata hivyo ona mtazamo wa Paulo juu ya hayo yote: “Tunasongwa kila upande, lakini hatusongwi; tunashangaa, lakini hatukati tamaa; tunadhulumiwa, lakini hatujaachwa; tunaangushwa, lakini hatuangamizwi” (2 Wakorintho 4:8-9). Ndiyo, wengine wanaonekana kuandamwa na dhiki zaidi. Hatuwezi kujua “kwa nini na kwa nini” katika hali kama hizi. Lakini tunaweza kujua kwamba kila mtu hukabili ugumu na mateso. Ni sehemu ya maisha, sehemu ya kuwa mwanadamu. Na uhakika ni kwamba tunaweza kuifanya! Tunaweza kuruhusu taabu za maisha zitusukume kwenye hatima yetu inayokusudiwa. Na kumbuka maoni ya awali ya Paulo: “Jaribu halikuwapata ninyi, isipokuwa lililo kawaida kwa wanadamu; lakini Mungu ni mwaminifu ambaye hatawaacha mjaribiwe kupita mwezavyo.” Wewe na mimi hatutapitia dhiki yoyote ambayo wengine hawajapitia. Taabu ni “kawaida kwa mwanadamu”—kila mtu anaikabili na watu wamekuwa wakikabiliana nayo kwa historia nzima ya mwanadamu. Lakini Mungu ni mwaminifu; tunaweza kumtegemea Yeye kutuona kupitia majaribu. “Kwa maana yeye mwenyewe aliteswa, akijaribiwa, aweza kuwasaidia wao wanaojaribiwa” (Waebrania 2:18).

Wakulima Wapate!

Wakulima wanaelewa kanuni hizi. Wanaishi maisha yao katika utata. Kwa sehemu kubwa ya historia ya Marekani, raia wa kawaida aliishi shambani. Kwa hiyo, Mwamerika wa kawaida alielewa moja kwa moja kanuni ya uvumilivu katika uso wa magumu. Mkulima lazima atoe jasho, afanye kazi ngumu na afanye kazi kwa bidii. Lakini hana uhakika kwamba matunda ya kazi yake yatakuja. Vigezo vingi vinaweza kutishia matokeo (hali ya hewa, tauni). Kwa miezi kadhaa, mkulima (na baba yake Mily) lazima watumaini na kuomba kwamba juhudi zao ngumu zitalipwa. Kutokuwa na uhakika na matarajio yao ni aina za mateso. Si ajabu kwamba Yakobo alitumia hali mbaya ya mkulima kama kielelezo mwafaka cha kile ambacho maisha huhusisha:

Kwa hiyo, ndugu, vumilieni, hata kuja kwake Bwana. Angalieni jinsi mkulima angojavyo matunda ya nchi yaliyo ya thamani, akingojea kwa saburi hata yapate      mvua ya kwanza na ya vuli. Wewe pia kuwa na subira.      Imarisheni mioyo yenu, kwa maana kuja kwake Bwana kumekaribia (Yakobo 5:7-8).

Kwa hiyo tunapopitia maisha, tukirushwa huku na huku na hali zisizopendeza zinazotupata, lazima tukumbushwe kwamba huo ndio msingi wetu wa kuthibitisha. Tunaumbwa kwa umilele. Msemo wa kale, “Mbingu ni mahali palipotayarishwa kwa ajili ya watu waliotayarishwa” ni sahihi. Tunatayarishwa—ikiwa tutajitolea wenyewe kwa taratibu za kinidhamu zinazowezesha maandalizi hayo.

Marejeleo

Miller, Perry (1939), The New England Mind: The 17th Century, Vol. 1 (Cambridge, MA: Harvard University Press).

Warren, Thomas (1972), Je, Wasioamini Mungu wamethibitisha kwamba Hakuna Mungu?(Jonesboro, AR: National Christian Press).

Warren, Thomas (1974), “Mfano” Unafungwa Lini?(Jonesboro, AR: National Christian Press).

Ilichapishwa Februari 1, 2016

UZALISHAJI NA KANUSHO: Tuna furaha kutoa ruhusa ili makala haya yanakilishwe kwa sehemu au kwa ukamilifu, mradi tu masharti yetu yatazingatiwa.

Masharti ya Uzazi→

---

Published November 18, 2024