Kwa Nini Watu Wanateseka (Sehemu ya I)

[KUMBUKA LA MHARIRI: Makala yafuatayo ni ya kwanza kati ya mfululizo wa sehemu tatu uliotolewa katika kitabu kilichochapishwa hivi majuzi cha Dk. Miller Why People Suffer kinachopatikana kupitia Apologetics Press.]

Maafa Yanapotokea

Hapana shaka juu yake: kiasi cha mateso katika ulimwengu katika historia yote ya mwanadamu kimekuwa cha kushangaza na kisichoweza kueleweka. Tafakari yafuatayo:

Maafa ya asili

Maafa ya asili ambayo yametokea katika historia ya wanadamu hayahesabiki. Hapa kuna machache tu kutoka kwa karne tano zilizopita ambayo yalisababisha hasara kubwa ya maisha ya wanadamu. Mnamo Januari 23, 1556, watu wapatao 830,000 walikufa wakati tetemeko la ardhi la Shaanxi lilipiga Uchina. Mnamo Aprili 10, 1815, mlipuko wa volkeno wa Mlima Tambora huko Indonesia uliua watu 92,000. Katika historia yote ya Uchina, mafuriko makubwa yametokea mara nyingi kama matokeo ya Mto Hwang Ho wenye urefu wa maili 3,000. Mafuriko kadhaa ya kutisha zaidi, pamoja na njaa iliyofuata, yamesababisha vifo vya zaidi ya watu milioni moja kwa wakati mmoja. Njia ya kusini ya mto ilishindwa katika Mkoa wa Hunan mnamo 1887, na kuathiri eneo la maili za mraba 50,000.Zaidi ya watu milioni mbili walikufa kutokana na kufa maji, njaa, au magonjwa ya mlipuko yaliyofuata (“Huang He…,” 2004).

Mojawapo ya milipuko mbaya zaidi katika historia ilikuwa mlipuko wa homa ya kimataifa ya 1918 ambayo iliua watu milioni 50 ulimwenguni (Vergano, 2014; Taubenberger na Morens, 2006). Mnamo 1931, watu milioni moja hadi nne walikufa kutokana na mafuriko nchini Uchina. Watu nusu milioni walikufa wakati kimbunga cha Bhola kilipiga Pakistan Mashariki (sasa Bangladesh) mnamo Novemba 13, 1970. Kati ya 650,000 na 779,000 walikufa mnamo Julai 28, 1976 kutokana na tetemeko la ardhi la Tangshan nchini China. Mnamo Aprili 26, 1989, 1,300 waliuawa wakati kimbunga cha Daulatpur-Salturia kilipiga Manikganj, Bangladesh. Mnamo 1999, zaidi ya 15,000 walikufa kutokana na mvua kubwa na maporomoko ya matope huko Venezuela. Mnamo 2003, 70,000 walikufa kutokana na wimbi la joto la Ulaya. Tsunami ya Bahari ya Hindi iliyoharibu Indonesia mnamo Desemba 26, 2004 iliua watu 230,000.

Matukio haya hayaanzi hata kuwasilisha matukio mengi ya kulinganishwa ya uharibifu wa asili katika historia yote ya mwanadamu. Kwa kweli, matukio kama haya yametokea mara kwa mara katika historia yote ya ulimwengu, na yanaendelea kufanya hivyo-mara kwa mara: vimbunga, vimbunga, matetemeko ya ardhi, tufani, mafuriko, tsunami, ukame, na milipuko ya volkeno. Kwa hakika, majanga ya asili huua watu milioni moja ulimwenguni kote kila muongo, na kuwaacha mamilioni zaidi bila makao, kulingana na Muongo wa Kimataifa wa Kupunguza Majanga ya Asili wa Umoja wa Mataifa (“Disasters…,” 1997). Misiba ya asili imeangamiza maisha ya mabilioni ya watu.

Unyama wa Mwanadamu kwa Mwanadamu

Echelle au Rack

Bila shaka wanadamu wameleteana mateso mengi zaidi kuliko vyanzo vya asili. Hakika, hakuna mwisho wa hila potofu ambazo kwazo wanadamu wamewekeana taabu. Fikiria sehemu ndogo tu kutoka kwa historia. Wakati wa Zama za Kati, mateso yalijumuisha “chevalet,” ambapo mchawi aliyeshtakiwa aliketi juu ya farasi wa chuma wenye uzani uliopigwa kutoka kwa miguu yake. Mateso ya udhalilishaji wa kijinsia yalijumuisha kulazimishwa kukaa kwenye viti vya moto. “Gresillons” iliundwa ili kuponda vidokezo vya vidole na vidole kwenye kifaa cha makamu. Maumivu makali yaliletwa kwa waathiriwa na Kiatu cha Kihispania, kilichotumiwa zaidi nchini Ujerumani na Scotland-buti ya chuma iliyowekwa juu ya mguu wa mshtakiwa na kukazwa hadi mfupa wa shin ukapasuka. “Echelle” (inayojulikana zaidi kama “rack”) ilijumuisha mshtakiwa aliyelala kwenye meza ndefu ili kunyooshwa kwa nguvu. Mara nyingi, viungo vya mhasiriwa vilitolewa kutoka kwa soketi zao na wakati mwingine hata kupasuka kutoka kwa mwili kabisa. Wakati mwingine “tortillon” ilitumiwa kwa kushirikiana na rack ambayo itapunguza sana na kukata sehemu za siri wakati huo huo na kunyoosha. “Lifti” pia ilinyoosha viungo vya mshitakiwa, huku miguu ya mhasiriwa ikiwa imefungwa chini na mikono ikiwa imefungwa kwa nyuma huku kamba nyingine iliyofungwa mikononi ikivutwa juu, na kusababisha mikono kuvunjika hata kabla ya sehemu ya kutisha ya kunyoosha. ilianza. Kuchora na kugawanyika (kukatwa vipande vinne), na hata kuchuja ngozi hai, pia ilikuwa kawaida katika Ulaya ya Kati (“Mateso ya Medieval”).

Mapigano ya shangwe wakati wa Milki ya Kirumi (karibu 264 K.K. hadi 435 A.D.) yalisababisha vifo vya watu wapatao milioni 3.5, huku kulingana na Josephus (vi.ix.3), Maasi ya Wayahudi ya 68-73 K.K. iliisha kwa Wayahudi milioni 1.2 waliouawa huko Yerusalemu na Warumi. Muhammad Shah, Sultani wa Kulbarga, alipigana na Bukka I, Raya wa Vijayanagar mnamo 1366 na kuwaua Wahindu 500,000.

Adhabu za Wazulu barani Afrika mwanzoni mwa karne ya 19  zilijumuisha aina ya ukatili ya kutundikwa, inayoitwa ukujoja, ambapo mwathiriwa aliketishwa juu ya kijiti chenye ncha kali kilichoinuliwa hewani. Uzito wa mwili wa mhasiriwa ungeshuka kadiri fimbo ilivyokuwa ikichimba kuelekea juu kupitia viungo vya mwili hadi kufikia mwishowe moyo na mapafu kuleta kutolewa kwa kifo. Wakati mwingine, fimbo yenye matawi ilitumiwa ambayo ingepasuliwa mara moja ikiingizwa (Berglund, 1976, ukurasa 195, note 89; Bourquin, 1979).

Katika karne ya 20, utawala wa Stalin nchini Urusi (1924-53) ulisababisha vifo milioni 20 hadi 30 vya watu wa nchi yake. Katika Jamhuri ya Watu wa China, utawala wa Mao Zedong (1949-1975) ulisababisha vifo milioni 40. Khmer Rouge katika Kambodia (1975-1978) iliua watu wapatao milioni 1.6. Watawala na madikteta wamezima mabilioni ya wanadamu kutoka kwa Dunia katika kipindi cha historia.

Jumla ya majeruhi katika Vita vya Kwanza vya Kidunia, vya kijeshi na vya kiraia, ilikuwa karibu milioni 37: vifo milioni 16 na milioni 21 waliojeruhiwa. Zaidi ya vifo milioni 56 vilitokea katika Vita vya Kidunia vya pili (kuhesabu vifo vya wanajeshi na raia). Zaidi ya nusu milioni walikufa katika Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Amerika. Takriban watu milioni 1.2 walikufa katika Vita vya Korea. Makadirio yanaanzia kati ya vifo milioni moja hadi tatu kutokana na Vita vya Vietnam.

Hivi majuzi, mateso yanayofanywa na vikundi vya kigaidi yanatia ndani kung’olewa kwa nguvu kwa kucha zote 10, kucha zote 10, na meno yote 32—kabla ya kumuua mwathiriwa kwa mbinu za kinyama kama vile kukata kichwa polepole kupitia kisu cha nyama. Shambulio la kigaidi la mwaka 2001 lililofanywa na magaidi Waislamu lilisababisha ndege za makamanda kutunza majengo na kuua zaidi ya watu 2,500 wasio na hatia. Hebu wazia utisho usiowazika wa majambazi wa mtindo wa kimafia wakiingiza meno kwenye mdomo wa mhasiriwa wao, na kulazimisha mdomo wake kubaki wazi, huku wakitoa nyoka mwenye sumu mdomoni ambaye huteleza chini kwenye umio na kuanza kutoboa tumbo lililo na manyoya ambayo ingiza sumu, na kusababisha kifo cha kutisha. [Ona pia “Njia za Kawaida za Mateso…,” ; “Wakatili 15 Zaidi …,”]

Fikiria mateso yasiyoelezeka wanayopata watoto na watu wazima waliopotoka. Kama vile mwimbaji nyota wa muziki wa Uingereza aliyekiri kujaribu kumbaka mtoto wa kiume wa miezi 11 na pia kula njama ya kumbaka mtoto wa kike (Sieczkowski, 2013). Baadhi ya 45% ya ubakaji ulioripotiwa kwa polisi nchini Afrika Kusini ni ubakaji wa watoto, na 50% ya watoto wa Afrika Kusini watanyanyaswa kabla ya umri wa miaka 18 (Krever, 2014). Fikiria mwanamume huko Louisiana ambaye alimbaka binti yake wa kambo mwenye umri wa miaka minane, na kusababisha kile mahakama ilichokiita “kuumiza na kutisha” kwa mwathiriwa wake (Miller, 2009). Idadi kubwa ya watoto wasio na hatia wameteswa, kunyanyaswa kingono, na kutupwa ili kustahimili mateso na mahangaiko ya maisha bila kutatuliwa. Zaidi ya hayo, maisha ya watoto zaidi ya milioni 50 ambao hawajazaliwa yamezimwa (nchini Amerika pekee-milioni 400 nchini Uchina [Morse, 2013]), bila kuona mwanga wa siku, kwa mbinu mbaya za madaktari wa uavyaji mimba.

Ukatili huo wote haujumuishi hata hali nyingi zinazotokeza mateso mengi katika maisha ya mamilioni ya watu: usaliti, talaka, kushuka moyo, ulevi, uraibu wa dawa za kulevya, msiba wa kifedha (kama vile kupoteza kazi na nyumba), na uhalifu. Kwa vijana kati ya umri wa miaka 10 na 24, kujiua ni sababu ya tatu ya vifo nchini Marekani (“Kujiua kwa Vijana…,).

Mateso Yanayoonekana Bila Sababu

Na vipi kuhusu kundi lisilochochewa na laonekana lisilostahiliwa la magumu yenye kuumiza moyo ambayo ulimwengu wa ubinadamu unakabiliwa nayo mara kwa mara? Ugonjwa ulioenea na unaoenea, magonjwa, na kusababisha kifo hutokea bila uhusiano wowote wa dhahiri na matendo ya mtu binafsi. Mara nyingi, tunarithi kasoro za urithi za mababu zetu ambazo hutufanya tuwe na ugonjwa wa moyo, kansa, kisukari-na orodha inaendelea na kuendelea. Ni lazima mtu wa kawaida avumilie kiwewe chenye kuvunja moyo cha kifo cha wapendwa—mchumba, mzazi, mtoto, au rafiki mpendwa—wanaokufa kutokana na maradhi ya kimwili yasiyostahili na yasiyostahiliwa. Watoto wasio na hatia huzaliwa na kasoro za kuzaliwa zenye kudhoofisha bila kosa lao wenyewe.

Fikiria watu katika historia ambao walilazimishwa kuishi katika makoloni ya wenye ukoma-kama taswira ya sinema ya mama na dadake Judah Ben Hur-waliotengwa kutoka kwa jamii ili kuishi katika mapango na ufukara. Vipi kuhusu nchi na jamii katika historia zote ambazo wakazi wake wamevumilia njaa kubwa kutokana na njaa na ukame?

Makosa ya kibinadamu na ajali za kutisha zimegharimu maisha ya watu wengi. Aksidenti za magari zinaua na kulemaza maelfu. Watu wengi wasio na hatia wamekufa kutokana na ajali za ndege kutokana na matatizo ya kiufundi au hitilafu ya marubani. Watu wengi wamepoteza maisha kwenye meli baharini (kama Titantic). Risasi za ajali, ambapo bunduki hutoka bila kutarajia na bila kukusudia, husababisha kifo na mateso. Iko wapi maana ya kuzama kwa watoto kwa bahati mbaya? Kila siku, takriban watu 10 hufa kutokana na kuzama majini bila kukusudia—wawili kati yao ni watoto walio chini ya umri wa miaka 15. Tume ya Marekani ya Usalama wa Bidhaa za Watumiaji inasema watoto 390 hufa kila mwaka katika kuzama kwenye madimbwi na spa (“New CPSC Data…,” 2012). Kwa hakika, kuzama maji kunashika nafasi ya tano kati ya visababishi vikuu vya vifo vya majeraha bila kukusudia nchini Marekani (“Bila kukusudia…”).

Je, ninahitaji kuendelea? Ulimwengu kwa hakika umezama katika maumivu ya moyo, taabu, na mateso. Maisha yamejaa mateso ya kutisha. Kuongezeka kwa mabilioni ya watu wamekuwa wapokeaji wa dhiki na taabu nyingi katika milenia yote. Kwa nini? Hii inawezaje kuwa? Kwa nini mambo mabaya huwapata watu wazuri? Mungu yuko wapi? Je, yupo kweli?Je, Anawezaje kusimama bila kufanya kitu huku umati wa watu wanaosongamana katika dhiki na dhiki? Au kwa jambo hilo, kwa nini Angeumba ulimwengu hapo kwanza—na kisha kuwaingiza wanadamu katika mazingira ambayo hali kama hizo zinatawala? Je, Yeye ni jini mwenye kuhuzunisha aliyewaumba wanadamu ili Aweze kutosheleza tamaa potovu ya kuona wengine wakipepesuka kwa uchungu? “Njooni, tusemezane” (Isaya 1:18).

Hatua ya Mwanzo

Hakuna aliye na majibu yote kuhusu suala la kuteseka. Hata hivyo, hiyo haimaanishi kwamba hatuna maelezo yenye mantiki na ya kuridhisha ambayo yanatosha kabisa kuleta maana ya kuteseka. Kwa hakika, mtazamo wa ulimwengu wa Kikristo pekee na maelezo yanayotolewa na Biblia yanaweza kumwezesha mtu kusawazisha vipande vyote vya mafumbo ili kuelewa mateso.Ni Biblia pekee inayotoa mshikamano, wenye busara na wenye kuridhisha.

Mbinu Zisizoridhisha

Ikiwa wakanamungu na wanamageuzi ni sahihi, ulimwengu wa kimwili, pamoja na wakaaji wake wa kibinadamu, hauna kusudi lakini, badala yake, ni “ajali ya ulimwengu” (Gould, 1989, ukurasa 44). Kwa hivyo, mateso hayana maana na hayatumiki kwa kusudi kuu. Ni jambo la bahati nasibu katika Ulimwengu usio na maana. Kama vile profesa na asiyeamini Mungu wa Chuo Kikuu cha Cornell, Dk. Will Provine, alivyodumisha:

Acha nifanye muhtasari wa maoni yangu kuhusu yale ambayo biolojia ya kisasa ya mageuzi inatuambia kwa sauti kubwa na wazi—na haya kimsingi ni maoni ya Darwin.Hakuna miungu, hakuna makusudi, na hakuna nguvu      zinazoelekezwa kwa malengo za aina yoyote. Hakuna maisha baada ya kifo. Ninapokufa, nina hakika kabisa     kwamba nitakufa. Huo ndio mwisho wangu. Hakuna msingi      mkuu wa maadili, hakuna maana kamili maishani, na hakuna hiari kwa wanadamu, ama (Provine na Johnson, 1994, 16).

Wasioamini Mungu na wakosoaji wanashikilia kwamba ikiwa Kiumbe kisicho na mwisho kingekuwepo, Angetumia huruma Yake kamilifu na uweza Wake wote ili kuzuia mateso ya mwanadamu (Lowder, 2004;  Jackson, 2001). Hata kwa watu wengi ambao hawakubali imani rasmi ya kuwa hakuna Mungu, uhakika wa kwamba Mungu anaonekana kuwa tayari kuruhusu taabu na kuteseka kuenea ulimwenguni, hutokeza itikio nyingi—kutoka kwa kuchanganyikiwa na kufadhaika hadi hasira na kinyongo.

Ikiwa mnajimu, mwenye akili, na uaji ni sahihi, mateso ni “majaliwa” tu. “Imeandikwa katika nyota.” Yote yamepangwa awali katika kitambaa cha Ulimwengu. Kwa hivyo, njia pekee ya kukabiliana na hali hiyo ni kupata ufahamu juu ya siku zijazo kwa kugusa nguvu za kiakili na mifumo ya ulimwengu kwa matumaini ya kutarajia kile kilicho mbele. (Inavyoonekana, kujua tu kile kilicho mbele ni faida, ingawa kidogo inaweza kubadilishwa). Iwapo Wabuddha,Kwa kuwa hatukumbuki kihalisi makosa ambayo tumefanya katika maisha ya zamani, mateso tunayopata sasa hayana maana na hayatusaidii kurekebisha maisha yetu ya wakati ujao. Ikiwa Uislamu ni sahihi, maumivu na mateso ni matokeo ya kushindwa kujitiisha kwa Mwenyezi Mungu, ambaye jibu lake kali na la kikatili ni kuwatesa viumbe Wake (ona Miller, 2005, uk. 206-209).

Mbinu Inayokidhi

Lakini kuna njia mbadala ya busara kwa njia hizi zisizoridhisha–moja ambayo hutuliza matamanio ya asili ya roho ya mwanadamu na kuingiliana na matamanio yetu ya ndani zaidi: mtazamo wa ulimwengu wa Kikristo. Fikiria: ikiwa Mungu wa Biblia yuko, Yeye ndiye Muumba anayehusika na Ulimwengu unaoonekana. Kwa hiyo ni lazima kwanza tuulize: “Kwa nini Aliumba Ulimwengu, hasa Dunia, kisha akawaumba wanadamu wakae Duniani?”

Ili kuweka mazingira ya kupata maana ya mateso, zingatia ukweli ufuatao wa msingi ambao hutoa mfumo thabiti—jukwaa thabiti—ambalo mtu anaweza kuyaendea maisha kwa uhakika na ujasiri katika uso wa mateso:

1. Ninaweza kujua kwamba Mungu wa Biblia yupo.

2. Ninaweza kujua kwamba Biblia ni Neno Lake lisilo na makosa, lililovuviwa (na kwa hiyo naweza kujua kwamba ina maelezo ya kutosha kuleta maana ya mateso).

Hizi “mbao” mbili kila moja ina ushahidi mwingi ambao zinaweza kuthibitishwa. Kuzingatia ushahidi huo ni zaidi ya uwezo wa kifungu hiki. [KUMBUKA: Kwa uthibitisho wa kwamba Mungu yuko na Biblia ni Neno Lake lililopuliziwa, tembelea www.apologeticspress.org ili upate wingi wa vitabu na makala zinazotoa ushahidi huo.] Baada ya kuthibitisha kuwepo kwa Mungu wa Biblia na uvuvio wa kimungu. ya Biblia, ubao wa tatu unafuata unaotayarisha njia ya kutaja sababu hususa kwa nini kuteseka hutokea.

3. Biblia inafundisha kwamba maisha yetu duniani ni ya muda na yataisha tunapokufa. Mtu anapokufa, mwili wake huingia kaburini, huku akiwa na ufahamu roho inaingia katika ulimwengu wa hadean kusubiri Hukumu ya mwisho (ona Luka 16:19-31). Katika hatua isiyojulikana katika siku zijazo, Mungu atasimamisha maisha ya mwanadamu duniani (1 Wakorintho 15:20-58). Ujio wa Pili wa Kristo utaambatana na roho zote zinazotoka kuzimu ili kufufuliwa katika miili isiyoweza kufa (Yohana 5:28-29; 1 Wathesalonike 4:13-18). Kisha wote watamkabili Mungu katika hukumu, kupokea tamko la hukumu ya milele, na kisha kutupwa mbinguni au kuzimu milele (Mathayo 25:31-46; Ufunuo 20:11-15). Kwa hali hiyo, fundisho la kuzaliwa upya katika mwili (mtu anayepitia maisha mengi Duniani) si la kweli, na kila mtu hupata “risasi moja” tu katika maisha haya. Maisha hayatarudiwa na kila mtu lazima aishi maisha kwa utambuzi wazi kwamba uwepo lazima uchukuliwe kwa uzito kwa kuzingatia mwisho wake usioepukika.

Kwa kuwa Biblia ni Neno la Mungu lililovuviwa (Butt, 2007), ndiyo hati pekee kwenye sayari ambayo ilisimamiwa na Mungu ilipotolewa. Kwa hiyo, Biblia ndiyo mwongozo pekee unaotegemeka wa kujua maana ya uhai na kuwepo kwa mwanadamu. Ni Biblia pekee inayoweza kuelewa hali zinazotokea katika maisha Duniani. Na, kwa hakika, inatoa maelezo kamili ya kutokea kwa mateso. Ushughulikiaji wake wa somo ni wa kimantiki, wa kutosha, na wa uhakika.

Akiwa na dhana hizi za kimsingi akilini, mtu anaweza kugeukia maandishi ya Biblia ili kufichua kusudi la msingi na maana kuu ya kuwepo kwa mwanadamu kama inavyohusiana na mateso. Tunaanza kwa kuuliza swali la awali la kimantiki: Ni nini madhumuni ya utaratibu ulioundwa?

Kusudi la Ulimwengu: Maisha Yanahusu Nini

Mungu alipoumba Dunia, Alikusudia kuandaa ulimwengu—mazingira yanayofaa—ambamo wanadamu wangeweza kuishi na kujitayarisha kwa ajili ya umilele. Kwa hivyo, madhumuni ya mpangilio ulioundwa ni kumpa kila mtu fursa ya kuamua mahali pa kukaa milele. Katika kuumba “eneo hili la matayarisho ya roho,” Mungu alitumia kila kigezo kinachohitajika ili kufikia kusudi hili. Wanadamu lazima wawe na ufikiaji wa vipengele vyote muhimu, vipengele vya msingi, na sifa za mazingira zinazowawezesha kuwa huru kweli kweli kufanya uchaguzi wao wenyewe kwa heshima ya hatima yao ya milele. Wanadamu lazima wawe na hiari na mazingira ambamo watatumia utashi wao—mamlaka yao ya kibinafsi ya kufanya maamuzi.

Mungu alipoumba viumbe kwa mfano wake mwenyewe (Mwanzo 1:26) kama vitu vya upendo wake usio na mwisho (Zaburi 33:5; Hesabu 14:18; 1 Yohana 4:7-16), wanadamu hao walipaswa kuumbwa wakiwa na hali fulani. sifa ambazo zingewawezesha kujiamulia hatima yao ya milele. Sifa hizi muhimu za ubinadamu ni pamoja na: (1) wakala huru wa maamuzi; (2) kutokufa na kuwepo kwa kuendelea zaidi ya ulimwengu wa kimwili; (3) hatia kwa matendo ya mtu mwenyewe; (4) maisha ya kimwili ambayo hutumiwa katika ulimwengu wa kimwili kama kipindi cha pekee cha majaribio; na (5) kutambua kwamba hatima ya milele ya mtu imeamuliwa na itikio lake kwa Mungu katika maisha haya (ona Warren, 1972, ukurasa 19).

Zingatia zaidi, kwamba sifa hizi muhimu za mwanadamu zimeundwa ili kwenda sambamba na sifa muhimu za ulimwengu unaotayarisha Roho. Kwa maneno mengine, Mungu aliitengeneza Dunia ili ifaane na utimilifu wa kusudi kuu la wanadamu kufanya maandalizi ya umilele. Mazingira haya ya kidunia yalikusudiwa: (1) kuwapa wanadamu mahitaji yao ya kimsingi ya kimwili; (2) kuruhusu uhuru wa kujiamulia; (3) kuruhusu wanadamu kupingwa; na (4) kuruhusu wanadamu kujifunza mambo wanayohitaji zaidi kujifunza (ona Warren, ukurasa 47), kutia ndani maendeleo ya kiroho.

“Bonde la Kuunda Nafsi“

Kwa kuzingatia vigezo hivi, tunaweza kuelewa jukumu la mateso duniani. Ulimwengu uliumbwa na Mungu kwa kusudi kuu la kutumika kama—kile ambacho mshairi Mwingereza John Keats (1795-1821) alitaja—“bonde la kufanya nafsi”:

Iite ulimwengu ukipenda “Bonde la Kutengeneza Nafsi.” Kisha utagundua matumizi ya ulimwengu…. Basi Roho zitaumbwa?…Vipi, lakini kwa ulimwengu wa namna hii?… Je, huoni jinsi Ulimwengu wa Maumivu na matatizo ulivyo muhimu kuelimisha Akili na kuifanya nafsi? Mahali ambapo moyo lazima uhisi na kuteseka katika maelfu ya njia mbalimbali! (1895, ukurasa wa 326-327, emp. imeongezwa).

Hapa kuna kipengele cha kimsingi zaidi cha uwepo wa mwanadamu ambacho hufanya kazi kama muktadha wa kutunga agizo kuu kwa wanadamu wote. Sisi wanadamu tuko kwenye sayari hii kwa sababu ya pekee ambayo inatimiza makusudi, kazi na nia nyingine zote za maisha. Tuko katikati ya “kipindi chetu cha majaribio.”

Tathmini ya Mwenye Busara zaidi

Ingawa wazo hilo limeenea katika Biblia, andiko la Sulemani, Mhubiri, hutoa usemi mfupi wa kanuni hiyo. Sulemani alitangazwa kuwa hana kifani katika hekima na ufahamu kuhusu maana ya maisha. Mhubiri kwa kiasi fulani ni wasifu unaoakisi habari za maisha ya Sulemani zilizoripotiwa katika sura za kwanza za 1 Wafalme. Akiwa mfalme na mwenye nguvu nyingi na ushawishi, yeye alikuwa katika nafasi ya kujitumbukiza katika misukosuko ya maisha na jitihada zote za kawaida ambazo wanadamu wamejitolea kwa muda wote. Fikiria kwa ufupi shughuli zake za kidunia na mafanikio yake.

Alijitolea kwa matendo makuu ya kazi, taabu, na kazi ngumu. Alijihusisha katika miradi mikubwa ya ujenzi—kutia ndani jumba zuri la mierezi (lililochukua miaka 13 kujengwa) na hekalu kubwa la kidini ( 1 Wafalme 6-7 ). Alijenga mfumo mpana wa umwagiliaji ili kushughulikia bustani, bustani, mashamba na mizabibu ambayo aliendeleza (Mhubiri 2:4-6). Pia alitengeneza kundi la meli (1 Waefalme 9:26).

• Alitafuta kupata maarifa, akili nyingi, hekima na utambuzi, na kulimisha na kuimarisha akili yake (1:13,16-17; 2:12ff.,21,26; 7:11-12,19,23- 25). Ustadi wake wa kiakili ulikuwa hivi kwamba akawa mwandishi, mshairi, mtungaji, na mwimbaji wa nyimbo, akitokeza urithi wa fasihi usio na kifani uliotia ndani kuandika maelfu ya methali na nyimbo zaidi ya elfu moja za muziki (zikiwa na waimbaji na ala za muziki za aina zote—Mhubiri 2:8) ) Utafiti wake mwingi na ujuzi aliopata ulimwezesha kuwa mtaalamu wa mimea, mtaalam wa wanyama, mtaalamu wa ornithologist, entomologist, na ichthyologist (1 Wafalme 4:29-34). Watu kutoka duniani kote walimtembelea ili tu kusikia hekima na busara zake zisizo na kifani (1 Wafalme 10:24).

• Alijikusanyia mali na mali nyingi. Alikuwa na watumishi wasiohesabika, mifugo, na kondoo. Alipata “fedha na dhahabu na hazina za wafalme na za majimbo” (Mhubiri 2:8). Kwa hakika, alikusanya tani juu ya tani za dhahabu (1 Wafalme 9:28; 10:14-15). Mara kwa mara alipokea zawadi za dhahabu, pamoja na kiasi kikubwa cha manukato na vito vya thamani (1 Wafalme 10:10,14). Vyombo vya kunywea katika jumba lake la kifalme vilikuwa vya dhahabu pia (1 Wafalme 10:21). Kiti chake cha enzi kilikuwa cha pembe za ndovu, kilichofunikwa kwa dhahabu safi. Simba wawili walisimama kando ya mahali pa kuweka mikono. Hatua sita zinaongoza kwenye kiti cha enzi chenye simba 12, mmoja kila upande wa ngazi sita (1 Wafalme 10:18-20). Kila baada ya miaka mitatu meli za wafanyabiashara zilifika zikileta dhahabu zaidi, fedha, pembe za ndovu na wanyama wa kigeni (mstari 22). Mwandishi aliyevuviwa anatoa muhtasari huu wa utajiri wa Mfalme Sulemani: “alipita wafalme wote wa dunia kwa mali na hekima” (mstari 23).

• Alikuwa na uwezo mkubwa wa kijeshi. Alimiliki na kuendesha maelfu ya farasi, magari, na wapanda farasi (1 Wafalme 4:26-28). Akakusanya magari 1,400 na wapanda farasi 12,000; aliweka vikosi hivi katika miji kadhaa ya hifadhi ambayo aliijenga ili kuweka magari ya vita na wapanda farasi (1 Wafalme 9:17-19; 10:26). Aliinua nguvu kazi kubwa kwa kutumia manusura wa nchi zilizotekwa (1 Wafalme 9:20-21).

• Alipata mamlaka makubwa ya kisiasa, umaarufu, na heshima. Alitawala eneo kubwa la kijiografia na kupokea ushuru na huduma kutoka kwa wafalme kibaraka (Mhubiri 8:4; 1 Wafalme 4:21-25; 5:1; 10:1).

• Alikuwa na ufikiaji usio na kifani wa raha ya kimwili, ya ngono—“raha za wanadamu—masuria wengi” (Mhubiri 2:8—NASB; 7:26). Inaonekana kuwa mwanamume mmoja angeweza kupata mamia ya wanawake kimwili, lakini ndivyo ilivyokuwa kwa Sulemani (1 Wafalme 11:1 na kuendelea; taz. Wimbo Ulio Bora).

• Inaonekana pia alizingatia kutathmini na kupinga mchakato wa kuzeeka ili kudumisha ujana (Mhubiri 11:9-10; 12:1-6). Utamaduni wa Kiamerika kwa hakika unajihusisha na jambo hili kwa kutilia mkazo krimu, jeli, kupaka rangi nywele, mavazi, vilabu vya afya, na taratibu za upasuaji ili kurefusha angalau udanganyifu wa ujana. [KUMBUKA: Mazoezi ya kimwili, kwa kiasi, yanaleta manufaa ya kiafya (1 Timotheo 4:8).]
• Pia alizingatia kutafuta raha na kusisimua kimwili (Mhubiri 2:1-11). Alijaribu kuuchangamsha mwili wake na kuuridhisha mwili wake kwa pombe. Alikazia fikira furaha, kicheko, na burudani. Kwa kweli, alitimiza kabisa tamaa zake za kimwili, akisema: “Lolote lililotamani macho yangu sikuyazuia; sikuuzuia moyo wangu furaha yo yote” (Mhubiri 2:10).

Kimsingi, Sulemani alidai: “Nimepata yote, nimeyaona yote, nimefanya yote! Nimejiingiza katika raha na shughuli zote za maisha ya kidunia.” Hata hivyo, alilazimika kuyatamka mambo hayo yote kuwa “ubatili” na “kufuatia upepo” yanapofikiwa “chini ya Jua”—ambalo alimaanisha kutokuwa na Mungu. Ingawa jitihada nyingi za binadamu ni za kiungwana, safi, na zenye thamani zenyewe, hakuna jitihada za kibinadamu zenye thamani yoyote isipokuwa zifanywe kwa kuzingatia Mungu na mapenzi Yake kwa wanadamu. Kwa hiyo, Sulemani alifikisha hati yake isiyo na kifani juu ya maana ya kuwako kwa mwanadamu hadi mkataa mtukufu kwa kutangaza msingi mkuu wa maisha—kanuni hususa ambayo hufanya uhai uwe na maana na kufanya kuwepo kuhalalike: “Na tusikie umalizio wa mambo yote: Mche Mungu. na kuzishika amri zake, kwa maana hayo ndiyo yote ya mwanadamu. Kwa maana Mungu ataleta hukumuni kila kazi, pamoja na kila neno la siri, likiwa jema au likiwa baya” (Mhubiri 12:13-14).Kila kipengele cha maisha—fedha na mali, umaarufu na mamlaka, akili/hekima/maarifa, ngono, ujana, anasa, taabu/kazi, maendeleo, n.k—haina maana ikiwa haitafikiwa kwa mtazamo wa Mungu na mapenzi Yake. Uhai ulibuniwa kihalisi na Muumba na ulikusudiwa kukazia katika kumtii Yeye. Njia pekee ya kupata maana ya maisha—pamoja na mateso yake yasiyokoma—ni kuingiza kanuni hii ya msingi ya kuwepo katika utu wa mtu. Badala ya kuishi tu “chini ya Jua,” ni lazima tuishi maisha “chini ya Mwana.”

Kimantiki, Mateso Huleta Maana Kamili

Sisi wanadamu tumepewa mazingira yafaayo ambamo tunaweza kukubali au kukataa kwa hiari mapenzi ya Mungu kwa maisha yetu. Kama vile mwanafalsafa Mkristo Thomas Warren alivyoeleza kwa ufasaha, kusudi moja muhimu ambalo Mungu alikuwa nalo kwa ajili ya kuumba ulimwengu lilikuwa.

uumbaji wa kiumbe (ambaye angekuwa na uzao kama yeye) ambaye angekuwa na uwezo wa kuingia katika ushirika naye, ambaye angekuwa na uwezo wa kuwa mwana wa Mungu, ambaye (hivyo) angepaswa kuwa na uwezo wa kuamua kwa uhuru kumwamini. , kumpenda kwa moyo wake wote, kunyenyekea kwake kwa utii, na ambaye Mungu angeweza kumpenda na hatimaye kumtukuza ( ukurasa 44).

Mungu aliumba mazingira bora ya kutimiza kusudi hili. Kwa hivyo, Anaruhusu wanadamu kukumbwa na matukio yasiyopendeza, ya kusikitisha—kutoka kwa nguvu za uharibifu za asili kama vile matetemeko ya ardhi, mafuriko, tufani, na vimbunga hadi magonjwa, maumivu, na kifo. Kwa nini? Haya ni matokeo ya masharti mahususi (yatakayojadiliwa katika Sehemu ya II na III ya mfululizo wa makala haya) ambayo ni muhimu kwa Mungu kutoa ubinadamu na mazingira haya bora. Na ni “kawaida kwa wanadamu” (1 Wakorintho 10:13).

Unaona, majanga ya asili yanapotokea, yanayoharibu maisha ya mwanadamu, hakuna mtu anayeweza kwa uhalali kumnyooshea Mungu kidole na kumtangaza kuwa ni mwenye kulaumiwa kwa kuumba ulimwengu kama huo. Kwa nini? Kwa sababu alikuwa na sababu ya kimaadili ya kufanya hivyo. Uwepo wa mwanadamu duniani haukukusudiwa kuwa wa kudumu. Badala yake, Muumba alikusudia uhai Duniani utumike kama muda wa kusitawisha roho ya mtu. Maisha Duniani ni kipindi cha majaribio ambapo watu hupewa fursa ya kushughulika na hali yao ya kiroho kama inavyohusiana na mapenzi ya Mungu ya kuishi. Kuteseka kutokana na majanga ya asili na mengineyo huwapa watu ushahidi kamili kwamba maisha Duniani ni mafupi na hayana uhakika (ona Warren,  ukurasa 58; Thompson, 1997). Yanatusaidia kutofautisha ya muda na ya kudumu. Mbele ya majanga ya kimwili, na wingi wa vipengele vingine vya utaratibu ulioumbwa ambao unaweza kusababisha mateso, sisi wanadamu tungefanya vyema kutafakari udhaifu wetu wenyewe na ukomo wetu, na kusukumwa kutazama zaidi ya sisi wenyewe, na zaidi ya hapa na sasa. kwa Nguvu ya juu Ambaye anaweza kutufahamisha kuhusu maana na madhumuni ya maisha. Maisha ni hatari-kesho inaweza kuwa imechelewa sana.

Wakristo wanaelewa kwamba hata tukio liwe baya, la kuhuzunisha, au lenye msiba kadiri gani, linapatana na mfumo wa jumla wa kufanya nafsi—matayarisho ya kuondoka kwa uhai hadi umilele. Vivyo hivyo, Mkristo anajua kwamba ingawa maumivu na mateso makubwa ambayo mtu anaweza kupata yanaweza kuwa yasiyopendeza, na yanaweza kujaribu ujasiri wa mtu, hata hivyo, mateso kama hayo si mabaya kabisa. Wala si tafakari ya kuwepo kwa Mungu mwingi wa rehema.Uovu pekee wa ndani ni ukiukaji wa mapenzi ya Mungu.Kinachotakiwa kwa watu wote wenye kuwajibika ni utii kwa Neno la Mungu lililofunuliwa (linalotolewa katika Biblia)—hata katikati ya maumivu, mateso, magonjwa, kifo, na misiba ya asili.

[itaendelea]

MAREJEO

Berglund, Axel-Ivar (1976), Miundo ya Mawazo ya Kizulu na Ishara, http://books.google.com/books?id=G8fyWcqa-oEC&printsec=frontcover&dq=Mifumo-ya+Mawazo+ya+Kizulu+na+Ishara&hl=en&sa=X&ei=LT4WUtLy2QWFLef =0CC8Q6AEwAA#v=ukurasa mmoja&q=Zulu%20Miundo-ya-mawazo%20na%20Ishara&f=uongo.

Bourquin, S. (1979), “The Zulu Military Organization and the Challenge of 1879,” Military History Journal, [4]4, http://samilitaryhistory.org/vol044sb.html.

Butt, Kyle (2007), Tazama! Neno la Mungu (Montgomery, AL: Apologetics Press).

“Njia za Kawaida za Mateso na Unyanyasaji katika Jamhuri ya Watu wa Uchina” (hakuna tarehe), Jumuiya ya Kimataifa ya Haki za Kibinadamu (ISHR), http://www.ishr.org/countries/peoples-republic-of-china/methods- ya-mateso-katika-watu-jamhuri-ya-china/.

“Majanga: Ajali mbaya na ya Gharama kubwa Ulimwenguni Pote” (1997), FEMA News, http://www.fema.gov/pdf/library/stats.pdf.

“Njia 15 za Kikatili Zaidi za Utekelezaji wa Wakati Wote” (hakuna tarehe), Brainz.org, http://brainz.org/15-most-brutal-methods-execution-all-time/.

Gould, Stephen J. (1989), Maisha ya Ajabu (New York: W.W. Norton).

“Huang He, au Hwang Ho” (2004), Britannica Student Encyclopedia, http://www.britannica.com/ebi/article?tocId=9274966.

“Kutundikwa” (hakuna tarehe), http://en.wikipedia.org/wiki/Impalement.

Jackson, Roy (2001), “Tatizo la Uovu,” Gazeti la Mwanafalsafa Mtandaoni, http://www.philosophers.co.uk/cafe/r el_six.htm.

Josephus, Flavius ​​(1974 kuchapishwa tena), The Wars of the Jews, trans. William Whiston (Grand Rapids, MI: Baker).

Keats, John (1895), Barua za John Keats, ed. H. Buxton Forman (London: Reeves & Turner).

Krever, Mick (2014), “Mwisho wa Hatia: Mwandishi wa Picha Hati za Dhuluma ya Ngono kwa Mtoto,” CNN, Februari 26, http://amanpour.blogs.cnn.com/2014/02/26/the-end-of-innocence -katika-Afrika-kusini-watoto-kubaka-watoto/.

Lowder, Jeffery (2004), “Hoja za Kimantiki Kutoka kwa Uovu,” Wakafiri wa Mtandao, http://www.infidels.org/library/modern/nontheism/atheism/evil-logical.html.

“Mateso ya Zama za Kati,” Vita vya Zama za Kati, http://www.medievalwarfare.info/torture.htm.

Miller, Dave (2005), Quran Imefichuliwa (Montgomery, AL: Apologetics Press).

Miller, Dave (2009), “Uchanganyifu wa Kijinsia wa Mahakama ya Juu,” Apologetics Press, https://www.apologeticspress.org/apcontent.aspx?category=7&article=2730.

Morse, Anne (2013), “Uchina: Milioni 400 ya Uavyaji Mimba kwa Kulazimishwa, Kufunga kizazi Chini ya Sera ya Mtoto Mmoja,” LifeNews.com, Juni 12, http://www.lifenews.com/2013/06/12/china-400- milioni-ya-kutoa-mimba-kulazimishwa-sera-ya-mtoto-mtoto-mmoja/.

“Data Mpya ya CPSC Inaonyesha Kuzama kwa Watoto kwenye Madimbwi na Spas Bado Ni Chanzo kikuu cha Kifo” (2012), Tume ya Marekani ya Usalama wa Bidhaa za Wateja, 12-186, Mei 24, http://www.cpsc.gov/en/Newsroom/ Matoleo-ya-Habari/2012/Data-Mpya-CPSC-Onyesha-Mtoto-Kuzama-Kwenye-Madimbwi-na-Spas-Bado-Sababu-Inayoongoza-ya-Kifo/.

Mkoa, W.B. na Phillip E. Johnson (1994), “Darwinism: Science or Naturalistic Philosophy?”Utafiti wa Asili, 16(1), Mapumziko/Msimu wa baridi, http://www.arn.org/docs/orpages/or161/161main.htm.

Sieczkowski, Cavan (2013), “Ian Watkins, Lostprophets Singer, Anakiri Hatia ya Jaribio la Kubaka Mtoto, Makosa Mengi ya Ngono ya Mtoto,” The Huffington Post, Novemba 26, http://www.huffingtonpost.com/2013/11/26 /ian-watkins-lostprophets-guilty-rape_n_4344037.html.

Taubenberger, Jeffery K. na David M. Morens (2006), “Influenza ya 1918: Mama wa Magonjwa Yote,” Magonjwa ya Kuambukiza Yanayoibuka, 12 [1], Januari 2006, http://wwwnc.cdc.gov/eid/article /12/1/pdfs/05-0979.pdf.

“Takwimu za Kujiua kwa Vijana” (hakuna tarehe), Ubongo wa Kitakwimu, http://www.statisticbrain.com/teen-suicide-statistics/.

Thompson, Bert (1997), “Fadhila za Kimungu, Mateso ya Binadamu, na Thamani ya Kiini,” https://apologeticspress.org/apPubPage.aspx?pub=1&issue=468&article=209.

“Kuzama Bila Kukusudia: Pata Ukweli,” Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa, http://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/water-safety/waternjuries-factsheet.html.

Vergano, Dan (2014), “Gonjwa la Homa ya 1918 Lililoua Watu Milioni 50 Lililotokea Uchina, Wanahistoria Wanasema,” National Geographic Daily News, Januari 23, http://news.nationalgeographic.com/news/2014/01/140123-Spanish -flu-1918-china-origins-gonjwa-sayansi-afya/.

Warren, Thomas (1972), Je, Wasioamini Mungu wamethibitisha kwamba Hakuna Mungu?(Jonesboro, AR: National Christian Press).

---

Published November 18, 2024