Kwa nini Biblia ni Ngumu Sana Kuielewa?
Wakristo wengi ambao wamewahi kujaribu kuzungumza na mtu fulani kumhusu Mungu wameulizwa kwa nini Biblia ni ngumu sana kuelewa. Wazo lililo nyuma ya swali hili ni kwamba ikiwa Mungu ni mkamilifu na anajua kila kitu, na ikiwa anataka watu wote wajue mapenzi Yake, basi je, hangekuwa ameandika kitabu rahisi sana ambacho kila mtu angeweza kuelewa kwa urahisi? Je, kweli Biblia ni ngumu kuelewa? Na ikiwa ndivyo, kwa nini Mungu mwenye upendo aandike kitabu kama hicho?
Kabla ya Kujibu, Angalia kwa Ukaribu Swali
Wakristo kwa ujumla huchukulia swali hilo sawasawa. Tunahisi kama tunahitaji kulijibu jinsi linavyowasilishwa, kwa sababu sote tunajua kwamba tumepitia vifungu ambavyo ni vigumu kuelekeza mawazo yetu. Ukweli ni kwamba, swali linasemwa kwa njia ambayo inachukulia wazo kuwa la kweli ambalo si kweli. Ni miongoni mwa maswali ambayo ukilijibu jinsi inavyosemwa unakuwa umejichora kwenye kona. Sisi sote tunafahamu maswali kama haya. Mtu anaweza kumuuliza mwanamume, “Je, umeacha kumpiga mke wako?” Jibu la “ndiyo” au “hapana” linadhania, au angalau linaonekana kana kwamba alikuwa akimpiga mke wake wakati fulani. Ikiwa mtu huyu hajawahi kumpiga mke wake, basi anahitaji kufafanua swali. Anaweza kusisitiza kwamba hawezi kujibu swali kama linavyowasilishwa, kwa kuwa hajawahi kumpiga mke wake. Tunaweza kuona jinsi maswali kama hayo yameundwa kuwa magumu. “Kwa nini Biblia ni ngumu sana kuelewa?” ni moja ya maswali magumu. Ukianza kuijibu jinsi inavyowasilishwa, basi unamwacha muulizaji afikirie kwamba Biblia kwa ujumla wake ni ngumu kuelewa. Hiyo sivyo ilivyo. Biblia ina vifungu vingi sana vyenye maelfu ya maneno ambayo ni rahisi sana kuelewa. Simulizi la mamajusi wanaokuja kutoka mashariki kumtembelea mtoto Yesu huko Bethlehemu ni rahisi vya kutosha kwa watoto wadogo kuelewa (Mathayo 1:18-2:12). Simulizi la watawala wa Kiyahudi walimweka Yesu chini ya sehemu ya kesi na kumdanganya Pilato kwa hila ili asulubishwe si vigumu kuelewa (Marko 14-15). Amri ya kuacha kuiba na kujitolea kufanya kazi yenye heshima ni rahisi sana kueleweka (Waefeso 4:28). Sehemu kubwa ya Biblia ni rahisi kuelewa.
Swali lingerudiwa kwa usahihi zaidi, “Kwa nini baadhi ya sehemu za Biblia ni ngumu kuelewa?” Ni kweli kwamba baadhi ya Biblia ni vigumu kuelewa. Biblia yenyewe inakubali hivyo. Petro aliandika juu ya maandishi ya mtume Paulo, akisema, “kama vile katika nyaraka zake zote, akinena ndani yake habari za mambo hayo, ambamo ndani yake yamo mambo mazito kuelewa; Maandiko mengine” (2 Petro 3:16).Maana ya usemi huu ni kwamba mambo mengi anayosema Paulo yanaeleweka kabisa, lakini mambo mengine ni magumu zaidi kuliko mengine. Petro aendelea kueleza kwamba wale wanaopindisha mafungu haya magumu “hawafundishwi” na “hawana imara.” Anaeleza kwamba hata wanafanya vivyo hivyo na vipengele vya Biblia (Maandiko mengine) ambayo si vigumu kuelewa.
Hali hiyo inaweza kuonyeshwa kwa kulinganisha na utafiti wa fizikia. Tuseme mtu anauliza, “Kwa nini fizikia ni ngumu sana kuelewa?” Yeyote ambaye ametumia muda darasani kusoma milinganyo ya kuongeza kasi na fomula zingine changamano za hisabati mwanzoni hukubali swali kama linavyoelezwa na anajaribu kueleza vipengele ngumu zaidi vya sayansi. Sio vipengele vyote vya fizikia, hata hivyo, ni vigumu kuelewa. Kwa kweli, ikiwa unafanikiwa kukaa hai kwa siku nzima, basi una wazo thabiti la kufanya kazi la fizikia. Hata watoto wadogo, katika umri mdogo, hujifunza kwamba huwezi kuruka kutoka kwenye majengo marefu, kupiga hatua mbele ya magari yanayosonga, kupiga mbizi usoni kwanza kwenye zege, kurusha besiboli kwenye madirisha ya vioo, kusimama chini ya mti unaoanguka, au kuruka baiskeli inayoshuka kwa kasi. kilima. Dhana ya mvuto, ingawa inaweza kugawanywa katika milinganyo changamano, bado inaweza kueleweka kwa kiwango cha msingi na watoto wadogo. Hakika, utafiti wa chembe ndogo ndogo, uhusiano, au fizikia ya quantum inaweza kupata ubongo haraka sana. Bado ni kesi, hata hivyo, kwamba watu wengi wanaelewa kiasi kikubwa cha fizikia. Hata hivyo kwa Biblia, ingawa inaweza kuwa vigumu kutaja nambari 666 inayopaswa kuwakilishwa (Ufunuo 13:18), au mtu wa dhambi anawakilisha nani (2 Wathesalonike 2:3), sehemu kubwa ya Biblia ni rahisi sana. kuelewa. Mpende jirani yako, samehe wengine, lisha maskini, saidia wagonjwa, tunza wajane na yatima, na uwaombee adui zako ni maagizo hata mdogo wetu anayafahamu.
Unatarajiwa Tu Kujua Unachopaswa Kujua
Mtu anaweza kuuliza, hata hivyo, kwamba ikiwa kuna sehemu ngumu za Biblia, basi sivyo kwamba watu wote lazima wajue hata sehemu ngumu zaidi ili kuelewa kile ambacho Mungu anataka kutoka kwao? Biblia inajibu swali hilo kwa kueleza kwamba kila mtu yuko wanawajibika kikamilifu kwa vipengele vya Neno la Mungu ambavyo wanastahili kujua. Ni jambo la kawaida kwamba mtu ambaye amekuwa Mkristo kwa miaka 30 na amepewa ufikiaji wa Biblia kwamba wakati wote angeweza kuelewa Neno la Mungu vizuri zaidi kuliko mtu ambaye ni Mkristo mpya na amefunuliwa tu kwa Neno la Mungu. Biblia huonyesha wazo hilo kwa kulinganisha wale ambao wamekuwa na nafasi ndogo ya kumeng’enya Neno la Mungu na watoto wachanga wanaohitaji maziwa na si chakula kigumu (1 Petro 2:2). “Mtoto” katika Neno anapokua, anapaswa kufanya maendeleo hadi kuelewa zaidi juu ya Mungu na Neno Lake na kuanza kuelewa mambo magumu zaidi ya Biblia. Wakati mwingine, hata hivyo, watu ambao wanapaswa kuelewa zaidi hawakui kama wanapaswa. Kama vile mwandishi wa Waebrania alivyowakemea wasomaji wake, “Kwa maana iwapasa kuwa waalimu, sasa mnahitaji mtu wa kuwafundisha mafundisho ya kwanza ya maneno ya Mungu; na umekuja kuhitaji maziwa na si chakula kigumu. Kwa maana kila atumiaye maziwa hana ujuzi wa neno la haki, kwa maana ni mtoto mchanga. Lakini chakula kigumu ni cha watu wazima, yaani, wale ambao akili zao, kwa kutumiwa, zimezoezwa kupambanua mema na mabaya” (Waebrania 5:12-14). Ona kwamba mwandishi alitambua kwamba wakati mmoja, wasomaji wake walikuwa “watoto wachanga” na walikuwa na jukumu la kushika tu maziwa ya Neno. Wakati huo ulikuwa umepita, hata hivyo, na hawakuwa wamejizoeza kuelewa mambo magumu zaidi ya ulimwengu wa kiroho. Mungu kamwe hatawajibisha watu kuelewa zaidi mapenzi yake kuliko hali na uwezo wao wa maisha. Kijana mwenye umri wa miaka 13 ambaye ametoka tu kuwa Mkristo hataelewa mengi kumhusu Mungu na ulimwengu wa kiroho kama vile Mkristo mwaminifu ambaye amekuwa akijifunza Biblia kwa miaka 50.
7 Sababu za Kawaida Watu Kutoelewa Biblia
1: Hawasomi
Sababu kuu ya watu wengi kutoielewa Biblia ni kwa sababu tu hawaisomi. Watu wengi wanataka. Wanafanya maazimio. Wananunua na kusoma vitabu vingine kuhusu hilo. Wanazungumza juu ya kuisoma. Wao hata huanza mwanzo wa kila mwaka wakiwa wamedhamiria kuifanya kupitia Biblia. Hata hivyo, cha kusikitisha ni kwamba azimio na mazungumzo yote yanaonekana kutofaulu kidogo sana inapokuja suala la kusoma Biblia kikweli. Jambo la kushangaza ni kwamba mara nyingi watu hulalamika kwamba hawasomi Biblia kwa sababu ni vigumu kuielewa. Bila shaka itakuwa vigumu kwa kiasi fulani kuelewa ikiwa hatutaisoma.
Kitabu chochote kilicho na habari muhimu ya aina yoyote lazima kisomwe ili kieleweke. Waandikaji wa Biblia walieleza jambo hilo waziwazi kabisa. Paulo alisema kwamba Mungu alikuwa amemfunulia ujumbe ambao aliandika kwa Waefeso. Kisha akasema, “ambapo, msomapo, mtaweza kuelewa ujuzi wangu katika siri ya Kristo” (Waefeso 3:4). Hakukuwa na misimbo iliyofichwa katika lugha asilia ya barua ya Paulo kwa Waefeso. Hakuna fomula maalum zilizohitajika ili kufunua “siri” ya Kristo. Walihitaji tu kusoma ujumbe wa Paulo uliovuviwa ulioandikwa katika kitabu cha Waefeso (na Agano Jipya).
Wazo hili la kusoma Neno lilibeba ufahamu ambao wengine ambao wangefunuliwa kwa Neno hawakuweza kusoma. Katika Ufunuo 1:3, andiko linasema, “Heri asomaye na wao wayasikiao maneno ya unabii huu, na kuyashika yaliyoandikwa humo; kwa maana wakati umekaribia.” Makusanyiko mengi ya ibada ya kanisa la awali yalijumuisha wakati ambapo msomaji angesimama na kusoma Maandiko kwa sauti, kama inavyoonekana katika Ufunuo 1:3. Wasikilizaji na wasomaji walipewa changamoto ya “kushika mambo” (kutii) yaliyoandikwa katika Biblia. Inaweza kuwa kweli kwamba mtu ni msomaji duni, au hata ana macho hafifu au ulemavu mwingine wa kimwili unaomzuia kusoma. Jambo, hata hivyo, liko wazi: weka Neno la Mungu akilini mwako kwa kusoma au kusikiliza na kulitumia maishani mwako. Katika 1 Timotheo 4:13, Paulo alimwambia Timotheo, “Hata nitakapokuja, fanya bidii katika kusoma, na kuonya, na kufundisha.” NIV na ESV zote zinatafsiri mstari huu kwa kutumia “kusoma hadharani,” ikimaanisha kwamba Timotheo alipaswa kusoma Maandiko hadharani kwa Kanisa mara kwa mara.
Je, ni kwa jinsi gani dalali aliyefaulu anajua ni hisa gani ya kununua, wakati wa kuinunua, na wakati wa kuiuza? Anasoma soko, anaangalia data, anasikiliza podikasti, na hujishughulisha na habari. Inakuwaje kwamba couponer iliyokithiri inajua jinsi ya kununua vyakula fulani katika maduka fulani na klipu na kukata kuponi ili kuokoa maelfu ya dola kila mwaka? Yeye humimina karatasi, matangazo ya duka, na nyenzo za uuzaji wa mtandaoni, akitumia saa nyingi kujiandaa kwenda dukani. Daktari aliyefanikiwa hujifunzaje kutibu wagonjwa wenye magonjwa au matatizo ambayo daktari mwenyewe hajawahi kuona? Yeye husoma fasihi, hukagua matokeo ya hivi punde ya mtihani, na kuangalia utafiti na majarida ambayo hutoa nyenzo za kisasa zaidi kuhusu suala hilo. Vivyo hivyo, ikiwa unataka kuielewa Biblia, ni lazima ‘uwe na bidii kukuonyesha umekubaliwa na Mungu, mtenda kazi asiye na sababu ya kutahayari, ukitumia kwa halali neno la kweli” (2 Timotheo 2:15). Ili kuielewa Biblia, ni lazima tu kuisoma.
2: Mbinu ya “Flip-and-Point”
Wengi wetu tumefanya hivyo. Tutakuwa tumelala kitandani tayari kulala, lakini tunahisi uhitaji wa kuwa na “dozi yetu ya kila siku” ya Biblia. Kwa hivyo, tunabingirika, tunanyakua Biblia yetu kutoka kwenye meza ya kando ya kitanda na kufikiri kwamba Bwana kwa namna fulani “atatuonyesha” kile anachotaka tujue kwa kuelekeza Biblia ifungue ukurasa ufaao kwa ajili yetu wakati huu mahususi maishani mwetu. . Kisha tunaifungua Biblia, tunadondosha kidole kwenye ukurasa, na kuanza kusoma. Ni nini kinatokea tunapogeukia Ayubu 22:3 na kusoma maelezo ya Elifazi, “Je! Au je, ni faida kwake kwamba unafanya njia zako kuwa kamilifu?” Elifazi anaendelea kumshutumu Ayubu, “Je! Kwa maana umechukua rehani kwa ndugu yako bila sababu, na kuwavua nguo walio uchi” (22:5). Au tunafanya nini tunapofungua Zaburi 137:9 na kusoma, “Heri yeye atwaaye. na kuwaangusha watoto wenu kwenye jiwe!”? Au “Kwa hiyo nalichukia uhai kwa sababu kazi iliyofanywa chini ya jua ilikuwa nzito kwangu; Ndipo nikaichukia kazi yangu yote niliyoifanya chini ya jua, kwa maana sina budi kumwachia mtu atakayenifuata” (Mhubiri 2:17-18).
Mtazamo huo usio na utaratibu kwa Biblia hautakosa kuwavuruga hata walio wanyoofu zaidi. Hebu fikiria kujaribu mbinu hii ya kugeuza na kuelekeza kwa mwongozo wa mmiliki kwa simu yako mpya. Huenda unajaribu kuwasha simu, lakini unageukia sehemu inayoeleza jinsi ya kupakua picha. Njia hii itakuwa njia ya ujinga ya kujua jinsi ya kubadilisha tairi kutoka kwa mwongozo wa gari lako wakati umekwama kando ya barabara na gorofa. Hebu wazia mwanafunzi maskini wa aljebra akifanya mazoezi ya mbinu ya kupindua mapema katika muhula na kugeukia nyuma ya kitabu na “kuzama ndani,” akijaribu kufahamu dhana. Ili kuielewa Biblia, tunapaswa kufanya jitihada ya kujitolea kuisoma yote katika muktadha kwa njia ya utaratibu. Bila shaka, vifungu vingi katika Biblia vingekuwa vyema kabisa kusoma bila ya wengine na kuhitaji muktadha mdogo sana au uelewaji wa nyenzo zinazoizunguka. Lakini mbinu ya kawaida ya kugeuza-geuza bila shaka itasababisha kutoelewana na kufadhaika.
3: Desturi na Desturi za Kale Zisizojulikana
Musa aliandika vitabu vitano vya kwanza vya Agano la Kale katikati ya miaka ya 1400 B.K. Vitabu vya mwisho vya Agano Jipya vilikamilishwa na A.D. 100. Hiyo ina maana kwamba katika nyakati za kisasa, tumetenganishwa na hata sehemu za hivi punde zaidi za Biblia kwa karibu miaka 2,000. Wakati fulani, mila na desturi za ulimwengu wa kale hazijulikani kwetu, jambo ambalo linatufanya tuelewe vibaya kile andiko linajaribu kusema. Kwa kielelezo, Mithali 20:10 husema, “Vipimo mbalimbali na vipimo mbalimbali, vyote viwili ni sawa, ni chukizo kwa BWANA.” ESV inasema, “Vipimo visivyo sawa na vipimo visivyo sawa.” Ni nini kibaya kuhusu hatua “mbalimbali” au “zisizo sawa”? Kwa nini Mungu anawachukia? Katika nyakati za kale, mara nyingi wafanyabiashara walinunua na kuuza vifaa kama vile nafaka, dhahabu, na fedha ambavyo vilihitaji kupimwa. Wafanyabiashara wasio waaminifu wangekuwa na seti mbili za uzani. Wangetumia seti moja kununua na seti moja kwa kuuza. Tuseme mkulima alileta nafaka yake kwa mfanyabiashara na dalali akakubali kununua ratili moja ya nafaka. Mnunuzi mpotovu angeingia kwenye mfuko wake wa “kununua” wa uzani na kuvuta uzani ulioandikwa “Pauni Moja.” Uzito ulikuwa mzito kidogo kuliko pauni moja, kwa hivyo mfanyabiashara angepata zaidi ya pauni moja ya nafaka kwa bei ya pauni moja. Mfanyabiashara alipoenda kuuza nafaka, angetoa uzito wake wa “kuuza” ulioandikwa “Pauni Moja.” Uzito huu ungekuwa chini ya pauni. Kwa hiyo alipouza “pound” ilikuwa kweli chini ya pauni moja. Shughuli ya kununua pauni “moja” na kuuza pauni “moja” ingemletea mfanyabiashara mfisadi nafaka nyingi wakati ilipaswa kuwa biashara sawa kabisa. Vipimo viwili tofauti viliwekwa alama sawa, lakini uzito wao ulikuwa tofauti. Kujua desturi hii ya kale hutusaidia kuelewa kwamba mwandikaji wa Mithali anashutumu mazoea ya biashara potovu na ya udanganyifu.
4: Tafsiri Zinazochanganya na Zisizo Sahihi
Sote tumesikia neno “kupotea katika tafsiri.” Mchakato wa kutafsiri ujumbe kutoka lugha moja hadi lugha nyingine ni biashara ngumu. Wale ambao wamechukua daraka la kutafsiri Biblia kutoka katika lugha zake za awali mara nyingi wameichukua kazi hiyo kwa uzito sana na kujitahidi sana kupata tafsiri hizo kwa usahihi iwezekanavyo. Toleo la mwisho limekuwa matoleo na tafsiri nyingi muhimu sana na sahihi za Biblia. Kwa jitihada zote hizo, hata hivyo, ni muhimu kuelewa kwamba hakuna tafsiri kamili. Ujumbe wa awali ambao Mungu aliongoza moja kwa moja kwa waandikaji wa awali ambao umo katika hati za awali za Biblia ni pumzi ya Mungu, lakini tafsiri za ujumbe huo sivyo. Kwa hiyo, wakati mwingine tunaona tafsiri duni za vifungu fulani vinavyosababisha mkanganyiko na kutoelewana.
Kifungu kimoja kama hicho kinapatikana katika Matendo 2:29. Katika muktadha huu, Petro alihubiri mahubiri ya Injili ya kwanza yaliyorekodiwa kwa wale waliokuwa Yerusalemu siku ya Pentekoste. Alitumia unabii wa Agano la Kale kuthibitisha kwamba Kristo alikufa, lakini pia alifufuka kutoka kaburini. Alinukuu kutoka katika Zaburi 16 na kusema kwamba mwandikaji wa zaburi hiyo, Mfalme Daudi, “alipoyaona hayo, alitangulia kunena habari za ufufuo wa Kristo ya kwamba nafsi yake haikuachwa kuzimu, wala mwili wake haukuona uharibifu” (Matendo 2:29, KJV). ) Picha ambayo tafsiri hii ya Matendo 2:29 inachora ni kwamba Yesu alikwenda kuzimu, ambapo wenye dhambi waliopotea watatupwa kwa umilele. Kwa kweli, mstari huu umetumiwa kufundisha kwamba wale waliokuwa kuzimu wakati huo walipewa nafasi ya pili ya kutubu kwa mafundisho ya Yesu. Tafsiri hii ya bahati mbaya imejielekeza zaidi kwa dhana ya toharani na wazo kwamba mara tu mtu anapokuwa amekufa, kutakuwa na nafasi ya pili ya kumtii Mungu katika maisha ya baada ya kifo.
Kutokuwa sahihi kunatokana na matumizi ya neno “kuzimu.” Maandishi ya Kigiriki yanatumia neno hades.Hades ni neno la ulimwengu wa wafu wote. Ni neno la Kigiriki linalolingana na neno la Kiebrania sheol, na haileti tofauti kati ya wale wanaokufa katika hali ya kuokolewa au wale wanaokufa katika hali ya kupotea. Ni makao ya wafu wote, wawe waadilifu au waovu. Wazo la kuzimu, hata hivyo, linahusishwa na wafu waovu. Tunasoma katika Marko 9:43, “Mkono wako wa kuume ukikukosesha, ukate. ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa na mkono mmoja, kuliko kuwa na mikono miwili, na kwenda katika jehanum, katika moto usiozimika, ambamo funza wao hawafi, na moto hauzimiki. Mstari huu unazungumzia kuzimu, lakini hautumii neno hades (eneo la wafu wote). Inatumia neno gehena, ambapo “moto wa kuzimu” utawaka milele. Yesu hakuwahi kwenda kuzimu. Kwa kweli, ni kinyume chake tu. Akiwa msalabani, mwizi aliyetubu alimwomba Yesu amkumbuke wakati Bwana alipokuja katika Ufalme Wake. Yesu akamjibu, “Amin, nakuambia, leo hivi utakuwa pamoja nami katika Paradiso” (Luka 23:43). Yesu alipokufa msalabani, hakwenda kuzimu, alienda Paradiso.
Ili kuelewa zaidi hali hiyo, tunaelekeza fikira zetu kwenye Luka 16:19-31 . Andiko hili lina hadithi ya tajiri na Lazaro. Yaonekana tajiri huyo alikuwa mchoyo na asiyejali hali ya Lazaro mbaya na yenye kuhuzunisha. Maandiko yanaeleza kwamba wote wawili walikufa. Wote wawili waliingia katika ulimwengu wa kuzimu, ufalme wa wafu wote. Wako, hata hivyo, katika sehemu tofauti katika kuzimu. Lazaro yuko katika ufalme wa wafu mahali panapojulikana kama “kifua cha Ibrahimu” (16:22). Hii ingekuwa Paradiso ambayo Yesu alitaja kwa mwizi pale msalabani. Andiko hilo linaeleza juu ya hatima ya yule tajiri, “Naye alipokuwa katika mateso katika kuzimu, aliinua macho yake, akamwona Ibrahimu kwa mbali, na Lazaro kifuani mwake” (16:23). Ona mahali pa “mateso” palikuwa katika kuzimu pamoja na kifua cha Abrahamu. Andiko hilo linasema zaidi kwamba hapakuwa na njia ya kuvuka kutoka kwenye mateso hadi kwenye kifua cha Abrahamu na kwamba hatima za Lazaro aliyekufa na tajiri zilitiwa muhuri kwa umilele wote (16:27). Tukirudi kwenye Matendo 2, Yesu alipokufa, hakwenda kwenye mateso au jehanamu, alienda kuzimu, eneo la wafu wote. Kuzimu kwa sasa imegawanywa katika sehemu mbili: Paradiso (kifua cha Ibrahimu) na mateso. Yesu alienda Paradiso, si kuteswa. Tafsiri potofu ya kwamba Yesu alikwenda “kuzimu” inachanganya hali hii na kuchangia idadi yoyote ya kutoelewana.
Aina hii ya kutoelewana na tafsiri potofu inaweza kutokea kwa mambo rahisi zaidi. Kwa mfano, wakati fulani niliketi katika mazungumzo ya darasa la Biblia kuhusu maisha ya Samsoni. Mwalimu alikuwa akieleza kuhusu uchaguzi mbaya wa Samsoni wa kuoa mke Mfilisti. Samsoni alilazimika kumwacha kwa muda, lakini alitaka kumuona tena. Andiko hilo linaeleza, “Ikawa, baada ya muda kidogo, wakati wa mavuno ya ngano, Samsoni akamtembelea mkewe, akiwa na mwana-mbuzi; akasema, Nitaingia kwa mke wangu chumbani” (Waamuzi 15:1, KJV). Mwalimu aliendelea kueleza kwamba wawili hao walikuwa na mtoto pamoja na kwamba “mtoto” huyo ni matokeo ya muungano wao wa awali. Kwa kweli, mtoto alikuwa sehemu kubwa ya majadiliano ya mwalimu. Nilikuwa nikisoma kutoka kwa NKJV wakati huo, ambayo inasema, “ilitokea kwamba Samsoni alimtembelea mkewe akiwa na mwana-mbuzi.” “Mtoto” katika muktadha huu hakuwa mtoto wa binadamu, ilikuwa zawadi kwa mkewe. Mbuzi mchanga ndio tafsiri sahihi hapa.
Je! unajua kwamba nyati ziko kwenye Biblia? Hesabu 23:22 inasema, “Mungu ndiye aliyewatoa Misri, ana nguvu kama za nyati” (KJV). Nabii Isaya aliandika, “Na nyati watashuka pamoja nao, na ng’ombe pamoja na mafahali” (34:7, KJV). Unapofikiria neno “nyati,” ni nini kinakuja akilini mwako? Ikiwa wewe ni kama wengi wetu, unapata picha ya farasi mweupe kabisa na pembe moja inayozunguka ikitoka katikati ya kichwa chake kizuri. Labda pia unahusisha “kiumbe” kama hicho na hadithi za kichawi. Je, Biblia inarejezea kiumbe kama huyo wa kizushi? Tena, hii ni kesi ya tafsiri duni. Neno halisi katika mistari hii ni neno la Kiebrania re’em. Inaweza kuwa inarejelea mnyama mwenye pembe moja kama vile kifaru, lakini watafsiri wengi ambao wamechunguza neno hilo wanaamini kuwa ni ng’ombe-mwitu tu. Hakuna kidokezo cha farasi wa kizushi, wa kichawi wenye pembe moja katika aya hizi. Hebu wazia msichana maskini wa darasa la tatu ambaye kiumbe wake anayependa zaidi ni nyati akikutana na tafsiri hii ya bahati mbaya katika Biblia! Kama ilivyoelezwa hapo awali, hakuna tafsiri kamili. Mifano iliyo hapo juu inatoka katika Toleo la King James, lakini kila tafsiri ina masuala yake. Ni kazi ya mwanafunzi mwaminifu wa Biblia “kuwa na bidii” na kuweka kazi katika kutafuta maana halisi ya kifungu. Mara nyingi, tafsiri zingine za Kiingereza hutoa maana kwa urahisi. Wakati mwingine, hata hivyo, inachukua kazi kidogo zaidi ili kufafanua kile kinachosemwa.
5: Kuwapotosha Walimu
Inasikitisha lakini ni kweli kwamba sababu moja kuu inayofanya watu wasielewe Biblia ni kwa sababu wamepotoshwa na walimu wao. Biblia imejaa maonyo kuhusu walimu wa uwongo ambao watawapotosha wengi kutoka kwa kweli. Paulo alimwonya Timotheo hivi: “Basi Roho anena waziwazi ya kwamba nyakati za mwisho wengine watajitenga na imani, wakisikiliza roho zidanganyazo na mafundisho ya mashetani, wakisema uongo katika unafiki, wakichomwa dhamiri zao wenyewe kwa chuma cha moto” (1 Timotheo. 4:1-2). Paulo aliwaambia wazee wa Efeso, “Kwa maana najua neno hili ya kuwa baada ya kuondoka kwangu mbwa-mwitu wakali wataingia kwenu, wasilihurumie kundi. Tena, katika ninyi wenyewe watainuka watu, wakisema mapotovu, wawavute wanafunzi wawafuate wao” (Matendo 20:29-30). Luka, mwandikaji wa Matendo, anaeleza kwamba wakati wa kazi ya umishonari ya Paulo, walimu Wayahudi waliompinga “waliwachochea watu wa Mataifa na wakatia sumu akili zao dhidi ya akina ndugu” (Matendo 14:2). Viongozi wa madhehebu kama vile Jim Jones, David Koresh, na Marshall Applewhite (Heaven’s Gate), wanatoa ushuhuda wa ukweli kwamba walimu washawishi, kwa kusikitisha, wanaweza kuwapotosha wafuasi wao. Waanzilishi wa vuguvugu za kidini kama vile Joseph Smith wa Wamormoni na Muhammad wa Uislamu wanaonyesha nguvu ya mafundisho ya uwongo na uwezo wake wa kuathiri umati.
Mtu anawezaje kujilinda dhidi ya kuongozwa na mafundisho ya uwongo? Wakati fulani nilikuwa kwenye Kambi ya Majira ambapo marehemu Jerry Jenkins alikuwa akishughulikia suala hili hili. Alikuwa akihubiri Injili kwa miongo mingi wakati huo na alikuwa mwasilishaji bora. Kielelezo kilikwenda hivi. Alisimama mbele ya mkusanyiko wa vijana na kuinua Biblia. “Ni wangapi kati yenu wanaoamini kuwa Biblia hii ina urefu wa inchi 18?” Biblia ilikuwa ndogo sana kuliko hiyo, kwani wengi wa wasikilizaji wangeweza kuona, na hakuna mikono iliyoinuliwa. Kisha akazungumza juu ya umuhimu wa kiwango na jinsi hatuwezi tu kutengeneza urefu; badala yake, tunahitaji kitu cha kuzipima. Akatoa kipimo cha mkanda na kuiweka karibu na Biblia na kuipima. “Inchi nane. Sasa ni wangapi kati yenu katika wasikilizaji wanaoamini kwamba Biblia ina urefu wa inchi nane?” Takriban watazamaji wote waliinua mikono yao. Kwani, alikuwa ameipima Biblia kwa kutumia kiwango halali. Hata hivyo, kwa mshangao wa watazamaji alisema, “Nyote mmekosea.” Kisha akapeleka kipimo cha kanda na Biblia kwa kijana aliyekuwa mstari wa mbele na kumwomba mtu huyo asome urefu—inchi saba. Kisha Dk. Jenkins akaeleza kwamba hatupaswi kamwe kukubali yale ambayo mtu anatuambia viwango vinavyosema. Badala yake, tunapaswa kupima na kujionea wenyewe. Jambo lake lilikuwa wazi: Kwa sababu mtu fulani anakuambia kwamba Biblia inasema au inamaanisha hili au lile, haifanyi hivyo. Haupaswi kuchukua neno lao kwa hilo. Unapaswa kujiangalia mwenyewe. Njia hii ya utendaji ndiyo hasa ambayo Wayahudi katika Beroya walifuata Paulo na Sila walipokuja katika jiji lao kuhubiri. Andiko linasema, “Hawa walikuwa waadilifu kuliko wale wa Thesalonike, kwa kuwa walilipokea lile neno kwa utayari wote, wakayachunguza maandiko kila siku, waone kama mambo hayo ndivyo yalivyo” (Matendo 17:11). Njia pekee ya kuepuka kupotoshwa na mafundisho ya uwongo ni kulinganisha mafundisho na yale ambayo Maandiko yanasema.
6: Masuala ya Moyo
Sisi sote tunapenda kufikiri kwamba tunakuja kwenye maandishi ya Biblia kwa mioyo ya kweli, bila kutaka chochote zaidi ya kusikia kile ambacho Mungu anatuambia. Ikiwa sisi ni wanyoofu, hata hivyo, tunajua kwamba mafundisho fulani ni magumu zaidi “kuelewa” kuliko mengine. Sio kwamba maneno yanachanganya. Ni kwamba mafundisho yangetulazimisha kubadili jinsi tunavyofikiri au kutenda kwa njia ambazo tungeona ni ngumu sana. Huenda ikawa kwamba mafundisho ya Yesu kuhusu ndoa na talaka katika Mathayo 19:1-9 yanamaanisha kwamba mtu angehitaji kutoka katika uhusiano wa uzinzi. Huenda ikamaanisha kwamba mambo ambayo wazazi wa mtu walifundisha na kuishi hayapatani na Maandiko, na kukubali fundisho la Biblia kuhusu jambo fulani kungekuwa kukubali.kwamba wazazi wa mtu walikosea. Ufahamu sahihi wa andiko unaweza kumaanisha kile ambacho mtu amefundisha maelfu ya watu kimekuwa kibaya, na daraka la mafundisho hayo ya uwongo lingekuwa gumu sana kwa mtu huyo kubeba. Kati ya sababu zote ambazo watu “hawaelewi” Biblia, hii labda ndiyo ya kawaida zaidi. Mara nyingi sisi huja kwa Biblia, si ili kusikia kile ambacho Mungu haswa anasema, bali ili kuhesabiwa haki katika yale ambayo tayari tumeamua kuwa.
Hali hii si mpya. Kitabu cha Yeremia kinatoa kielelezo bora cha mambo yanayotukia mara nyingi. Wababiloni waliharibu Yerusalemu na kuteka maelfu ya Waisraeli. Waliacha mabaki waliotawanyika katika nchi. Wale walioachwa walikusanyika pamoja ili kuzungumza na Yeremia kuhusu chaguzi zao. Walikuwa wakijaribu kuamua ikiwa wangekimbilia Misri au kubaki katika nchi ya Israeli. Walileta swali kwa Yeremia ili alipeleke mbele za Bwana. Wakasema, “Tafadhali, dua yetu na ikubalike kwako, ukatuombee kwa BWANA, Mungu wako, ili Bwana, Mungu wako, atuonyeshe njia itupasayo kuifuata, na neno litupasalo kufanya” (Yeremia 42:2-3). Nabii alikubali kuipeleka mbele za Mungu na kurudi kwao na jibu la kiungu. “Wakamwambia Yeremia, Bwana na awe shahidi wa kweli na mwaminifu kati yetu, ikiwa hatutafanya sawasawa na neno lo lote ambalo Bwana, Mungu wako, atatutuma kwa mkono wako. Likipendeza au likiwa baya, tutaitii sauti ya Bwana, Mungu wetu, tunayewatuma kwake” (42:5-6). Watu hawa walikuwa na tabia ya kupongezwa sana. Walidai uaminifu na utiifu kamili kwa chochote ambacho Mungu angewaambia wafanye.
Baada ya siku 10, Mungu alizungumza na Yeremia na kumpa maagizo kwa ajili ya watu. Mungu, kupitia Yeremia, aliwaambia watu wakae katika nchi ya Israeli. Aliwaonya haswa na kwa uthabiti wasiende Misri. Baada ya Yeremia kutoa ujumbe huo, watu walijibu, “Mnasema uongo! Bwana, Mungu wetu, hakukutuma useme, ‘Msiende Misri kukaa huko’” (43:2). Kisha wakaasi ujumbe huo na kukimbilia Misri. Yeremia alisema hivi kwa ujasiri: “Kwa maana ninyi mlikuwa wanafiki mioyoni mwenu, hapo mliponituma kwa Bwana, Mungu wenu, mkisema, Utuombee kwa Bwana, Mungu wetu, sawasawa na hayo ayasemayo Bwana, Mungu wako; nitafanya” (42:20). Inasikitisha kama nini kwamba watu wengi, kama Waisraeli, wanadai kuwa wanyoofu na wana hamu ya kujua yale ambayo Mungu anasema. Mtazamo wao halisi, hata hivyo, si kutafuta kile ambacho Mungu anasema, bali kutafuta vifungu na mawazo ambayo yanahalalisha kile wanachoamini tayari. Mara nyingi “hawaelewi” vifungu vinavyofundisha kitu ambacho hawataki kusikia.
Moja ya mifano yenye nguvu zaidi ya mtazamo huu ilitokea katika somo la Biblia lililolenga mpango wa wokovu. Somo la ubatizo wa maji lilizuka. Mkristo aliyekuwa akiongoza funzo alienda kwenye mistari inayozungumzia umuhimu na ulazima wa ubatizo kwa ajili ya msamaha wa dhambi na wokovu.Mwanamume aliyekuwa akijifunza naye alikana vikali kwamba ubatizo ulikuwa muhimu kwa wokovu. Alisema kwamba watu huokolewa kwa imani pekee na kwamba hakuna matendo, kama vile ubatizo, ambayo yanaweza kuwa ya lazima kwa wokovu. Kwa kweli, alisema kwamba Biblia haifundishi kwamba ubatizo humwokoa mtu. Mkristo huyo alimwelekeza kwenye 1 Petro 3:21 na kumwomba asome mstari huo. Mtu huyo aligeukia kifungu hicho na kusoma, “Mfano huo ambao hata ubatizo hautuokoi sisi (sio kuachwa…).” Mkristo huyo alimkatiza kwa upole na kumwomba mwanamume huyo aanzie mwanzo na kuisoma tena. Alisoma, “Mfano kama huo ambao hata ubatizo hautuokoi sisi (sio…).” Tena, mwanamume huyo aliombwa asome kifungu, “Mfano huo ambao hata ubatizo haufanyi….” Kwa sababu ya mawazo yake ya awali juu ya ubatizo, kiakili alitoa neno si kwenye maandishi. Maandishi yanasomeka hivi, “Kielelezo kama hicho ambacho hata ubatizo unatuokoa pia sasa. Huu ni mfano wa kushangaza. Watu wengi hawabadilishi maandishi wanaposoma. Hata hivyo, wengi hubadili maana ya maandishi akilini mwao ili kupatana na kitu ambacho tayari wanaamini. Acheni sisi sote tujitahidi kuepuka mtazamo huo na kutii maneno ya Yakobo, aliposema: “Kwa hiyo wekeni kando uchafu wote na uovu uzio, na kupokea kwa upole neno lililopandwa liwezalo kuziokoa roho zenu” (Yakobo 1:10; 21).
7: Baadhi ya Sehemu za Biblia ni Ngumu
Hata wanafunzi wanyoofu zaidi wa Biblia hukubali kwa urahisi kwamba kuna sehemu za Biblia ambazo ni vigumu kuelewa. Kama ilivyoelezwa hapo awali, Biblia yenyewe inakubali hivyo—“ambayo ndani yake mna mambo fulani magumu kuelewa” (2 Petro 3:16). Inashawishi kuitikia ukweli huu kwa wasiwasi na kushangaa kwa nini Mungu mwenye upendo angefanya jambo lolote katika Neno lake kuwa gumu kueleweka. Kwa kusitisha na kuzingatia kwa muda, hata hivyo, tunaweza kuona hekima ya hili. Kwanza, kama ilivyotajwa mapema, tunajua kwamba Mungu hatawawajibisha watu kuelewa mawazo ambayo hawana uwezo wa kuyashika. Mungu ni mwamuzi mwadilifu na mwadilifu Ambaye, kama Ibrahimu alivyotukumbusha, daima hufanya yaliyo sawa (Mwanzo 18:25). Pili, kumbuka kwamba tunakua katika ufahamu na ujuzi wetu tunapojifunza Neno na kulitumia maishani mwetu. Ikiwa unakua kama Mkristo, utajua na kuelewa zaidi kuhusu Mungu na ukweli wa kiroho mwaka mmoja kutoka sasa kuliko unavyojua sasa. Utaratibu huo utaendelea kadri umri unavyoongezeka. Tatu, ikiwa ni kweli kwamba Mkristo anayekomaa atakua katika ujuzi na kuelewa maisha yake yote, hiyo lazima iwe na maana kwamba kuna mambo ya ulimwengu wa kiroho na Mungu ambayo ni ya kina sana ambayo yanaweza kuchukua hata uzuri zaidi, wa kweli na wa dhati. Wakristo waliojiweka wakfu maisha yao yote. Kwa hekima ya Mungu, Alitoa Neno Lake ambalo linaweza kueleweka kwa watoto wa shule ya msingi, lakini linaweza kusomwa na kusomwa na mwanachuoni aliyebobea zaidi kwa miongo kadhaa. Je, si hivyo hasa tungetarajia kutoka kwa Mungu mwenye ujuzi wote na upendo wote? Ukweli huo unapaswa kutuongoza kumwomba Bwana, kama Daudi alivyofanya zamani sana, “Unifumbue macho yangu, nipate kuona maajabu ya sheria yako” (Zaburi 119:18).
Hitimisho
“Kwa nini Biblia ni ngumu kuelewa?” Ni swali ambalo wengi wamejiuliza. Kabla ya kulijibu, ni lazima tuhakikishe kuwa tunapata swali sawa. Biblia si ngumu kuelewa. Baadhi ya sehemu zake ni, lakini wingi wake ni moja kwa moja. Kwa bahati mbaya, Biblia mara nyingi haieleweki, kutokana na ukweli kwamba wengi hawaisomi. Wanaweza kuwa na tafsiri duni, wanaweza wasije kwenye maandishi kwa moyo mnyofu, au idadi yoyote ya sababu zingine. Linapaswa kuwa lengo la kila mtafutaji ukweli kujifunza Neno la Mungu kwa bidii na kutumia juhudi za kimakusudi na wakati katika njia ya utaratibu kwa Biblia. Hatimaye, katika siku ya mwisho, uelewaji wetu wa Neno la Mungu utakuwa wa maana zaidi. Kama Yesu alivyotabiri alipokuwa duniani: “Yeye anikataaye mimi, asiyeyakubali maneno Yangu, anaye amhukumuye; neno hilo nililolinena ndilo litakalomhukumu siku ya mwisho” (Yohana 12:48). Hakutakuwa na maswali au habari mpya ambayo Mungu atatudai tujue. Hajaficha nambari zozote za siri au usomaji wa nyota wa fumbo. Kinyume chake, kupitia Biblia, “Uweza wake wa Uungu umetukirimia vitu vyote vipasavyo uzima na utauwa” (2 Petro 1:3).
Maelezo ya Mwisho
1 Msisitizo katika mistari yote ya Biblia huongezwa na mwandishi isipokuwa kama imebainishwa.
2 Ayubu hakuwahi kufanya mambo hayo. Elifazi alikosea na alimshtaki Ayubu kwa uwongo ili kuweka theolojia yake potofu kuhusu Mungu kuruhusu waovu tu kuteseka.
3 Kwa majadiliano ya mstari huu ona Kyle Butt, “Zaburi 137:9—Kukimbiza Vichwa vya Watoto dhidi ya Jiwe,” Apologetics Press, https://www.apologeticspress.org/apcontent.aspx?category=13&article=913.
4 Angalia makala ya Dave Miller “Afterlife and the Bible,” Apologetics Press, https://apologeticspress.org/article/1478.
5 Angalia “Nyati, Satyrs, na Biblia,” Apologetics Press, https://apologeticspress.org/apPubPage.aspx?pub=1&issue=504&article=177.
6 Dave Miller (2009), “Je, Kitabu cha Mormoni Kinatoka kwa Mungu?”Sababu na Ufunuo, 29[9]:65-71, Septemba; Dave Miller (2005), Quran Imefichuliwa (Montgomery, AL: Apologetics Press).
7 Dave Miller, “Vipingamizi 13 vya Ubatizo,” Apologetics Press, https://apologeticspress.org/apPubPage.aspx?pub=1&issue=1222.
8 Bila shaka, kuzamishwa ndani ya maji ni sehemu tu ya mpango wa Mungu wa wokovu. Kwa njia ya kuzamishwa, mtu huwasiliana kiroho na damu ya Kristo, ambayo ndiyo kitu pekee ambacho kina uwezo wa kusamehe dhambi. Tazama makala ya Kyle Butt “Katika Kristo,” Apologetics Press, https://apologeticspress.org/APContent.aspx?category=11&article=1982.
Iliyochapishwa Aprili 5, 2020
UZALISHAJI NA KANUSHO: Tuna furaha kutoa ruhusa ili makala haya yanakilishwe kwa sehemu au kwa ukamilifu, mradi tu masharti yetu yatazingatiwa.
Masharti ya Uzazi→
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
