Kuelewa Maana ya Maisha na Kifo

Kutoka katika mtazamo wa kimwili na kiasili duniani, kifo ni kitisho kikubwa. Wazo la kutokuwa na uwezo wa kupumua tena ni la kutisha. Fikira ya moyo wetu unaopiga kuacha kabisa ni kitu cha kutia hofu. Picha za kiakili za kufa kwenye ajali ya gari, moto nyumbani, shambulio la kigaidi, au njia nyingine ya kusikitisha zinatia wasiwasi, kusema ukweli. Kwa kweli, kutoka katika mtazamo wa asili, hakuna kitu kikubwa zaidi cha kuhuzunisha kama kifo.

Binadamu wenye fikra za kidunia wanahofia kifo kwa sababu hawataki kuacha kuwepo milele. Kila mtu anajua tu kuwa hai, kuwepo, na kuwa na ufahamu wa binafsi. Binadamu wanajua na kutamani kuwa na ufahamu endelevu huku wakihofia kutokuwepo bila fahamu. Kwa ujumla, watu hawataki hali yao ya ufahamu iishe kabisa. Hawataki kutengwa milele na wale wanaowapenda. Hawataki kuacha milele kufanya mambo mengi yanayowaletea furaha na utoshelevu. Hawataki kujitenga na kile wanachoona kuwa maisha yao pekee na ya kipekee.

Mtazamo wa kikafiri (au kiasili) kuhusu kifo ni “mwisho.” Mwisho wa maisha ya kimwili ni “ubatili.” Kilicho bora kabisa ambacho binadamu wanaweza kutazamia ni kutokuwepo kabisa. Watu hawana chaguo katika jambo hili. Kwa maoni ya wakafiri, ulimwengu wa kimwili na maisha ya kimwili ndiyo yote yanayokuwepo, hivyo kifo ni mwisho kabisa wa binadamu.

Kuua…na Ukosoaji wa Mungu wa Biblia

Mara nyingi watu wasioamini Mungu na wasioamini kwamba Mungu hayuko hutilia shaka jinsi mtu yeyote anavyoweza kudai kwamba anamwamini Mungu Ambaye inasemekana kuwa amekatisha maisha ya wanadamu—ya mamilioni au hata mabilioni ya maisha ya wanadamu katika historia yote. Je, Muumba mwenye fadhili angewezaje “kuangamiza mwanadamu… kutoka juu ya uso wa dunia” katika siku za Nuhu (Mwanzo 6:7)? Mungu mwenye neema angewezaje kunyesha “kiberiti na moto juu ya Sodoma na Gomora” (Mwanzo 19:24), “kugeuza miji… kuwa majivu” (2 Petro 2:6), na kuwaangamiza watu wote (Luka 17:29)? Je, Bwana mwenye upendo angewezaje kuwaua wazazi na watoto wao wakati wa matukio haya na mengine mengi (Yoshua 9-11)?

Muda fulani uliopita, nilizungumza na bwana mmoja katika chumba cha kungojea cha ofisi ya daktari. Niligundua haraka kwamba alikuwa mtu asiyeamini kuwa kuna Mungu. Nilipouliza kwa nini haamini kwamba kuna Mungu, mara moja alisema: “Kwa sababu Mungu ni muuaji.” Bwana huyo hangeweza kupatanisha (1) “Muumba mwenye fadhili” na (2) “muuaji.”

Je, Imani ya Mungu haihalalishi Mauaji ya Wanadamu?

Mtu analazimika kwanza kumuuliza mlalahoi ni kwa msingi gani anaona kuua binadamu kuwa ni kosa au ni uovu? Iwapo sisi sote tulitoka kwenye kitu, hatutakuwa kitu, na hakuna kitu kinachokusudiwa  chenye thamani zaidi kuliko kitu kingine chochote, basi kuchagua kuuzuia moyo wa mwanadamu usipige si “mbaya” zaidi kuliko kuvunja udongo wa udongo, kuchoma mti, au kukaanga kuku. Kama vile makafiri wakuu wamekiri, kutoamini kuwa kuna Mungu kunamaanisha, “Kila kitu  kinaruhusiwa,” pamoja na mauaji. Baada ya yote, kulingana na mageuzi ya kimaumbile, “Sisi ni wanyama.”Inadaiwa, “Wewe ni mnyama, na unashiriki urithi mmoja na minyoo….”Kwa hiyo, kulingana na mtu asiyeamini kuwa kuna Mungu Jo Marchant, “Tunapaswa kutenda kama wanyama tunaowapenda.”Na, miongoni mwa mambo mengine, wanyama huua wanyama mara kwa mara (mara nyingi hata wa aina yao) pamoja na wanadamu.

Je, watu wasioamini kwamba hakuna Mungu mara nyingi hawakubali kuuawa kwa wanadamu ambao hawajazaliwa ambao wamekomaa kimwili?

Peter Singer maarufu asiyeamini kuwa kuna Mungu alionyesha mwaka wa 2000 kwamba haingekuwa mbaya hata kuua mtoto mlemavu ambaye tayari alikuwa amezaliwa. Aliandika hivi: “Kuugua mtoto mchanga mlemavu si sawa kiadili na kuua mtu.Mara nyingi sana haina makosa hata kidogo.”

Miaka 13 baadaye, Journal of Medical Ethics ilichapisha makala ya wanasayansi wa kidini Dkt. Alberto Giubilini na Dkt. Francesca Minerva ambapo walibishana “kwamba kile tunachoita ‘kutoa mimba baada ya kujifungua’ (kuua mtoto mchanga) lazima kuruhusiwa katika nchi zote. Jambo  ambalo utoaji mimba ni, ikiwa ni pamoja na kesi ambapo mtoto mchanga hajalemazwa.”Wakichukua kutokuamini kuwa kuna Mungu kwenye hitimisho lake la kimantiki, waliendelea, wakitangaza:

Haki inayodaiwa ya watu binafsi (kama vile vijusi na watoto wachanga) kukuza uwezo wao, ambayo mtu     anatetea, imejaa zaidi maslahi ya watu halisi (wazazi, familia, jamii) ili kufuatilia ustawi    wao wenyewe…. Ustawi halisi wa watu unaweza kutishiwa na hali mpya (hata ikiwa na afya) mpya inayohitaji nishati, pesa na matunzo ambayo   familia inaweza kuwa na upungufu wa….

Giubilini na Minerva walihitimisha, wakisema:

Ikiwa vigezo kama vile gharama (kijamii, kisaikolojia, kiuchumi) kwa wazazi wanaotarajiwa ni sababu za kutosha za kutoa mimba hata wakati kijusi kizima…basi sababu zile zile zinazohalalisha utoaji mimba zinapaswa kuhalalisha mauaji ya mtu anayetarajiwa kutoa mimba iliyo katika hatua ya mtoto mchanga….

Hatutoi madai yoyote kuhusu wakati ambapo utoaji mimba baada ya kujifungua hautaruhusiwa tena, na hatufikirii kwamba kwa kweli zaidi ya siku chache itakuwa muhimu kwa madaktari kugundua upungufu wowote katika mtoto. . Katika hali ambapo utoaji mimba baada ya kuzaa uliombwa kwa sababu zisizo za kimatibabu, hatupendekezi kikomo chochote, kwa kuwa inategemea ukuaji wa neva za watoto wanaozaliwa, jambo ambalo madaktari wa neva na wanasaikolojia wataweza kutathmini.

Wanadai kwamba unyakuaji mimba baada ya kuzaa ni njia mbadala nzuri za kutoa mimba…. Hata hivyo, ikiwa ugonjwa haujagunduliwa wakati wa ujauzito, ikiwa hitilafu fulani imetokea wakati wa kuzaa, au ikiwa hali za kiuchumi, kijamii au kisaikolojia zinabadilika hivi kwamba kulea mtoto kunakuwa mzigo mkubwa kwa mtu fulani, basi watu wanapaswa kupewa nafasi ya kutolazimishwa kufanya jambo ambalo hawawezi kumudu.

Ndiyo, baadhi ya watu wakuu wasioamini kwamba kuna Mungu wamekuwa na ujasiri wa kutosha kufikisha mawazo yao ya kidunia, ya asili na ya mageuzi kwenye hitimisho lao la kimantiki (angalau kinadharia), wakibishania mauaji ya watoto wachanga wenye afya njema, wasio na hatia, hata wakati wengine wangependa kuwalea watoto wao.

Kwa hivyo, baadhi ya watu wakuu duniani wasioamini kuwako kwa Mungu wamehalalisha kuwaua wanadamu, hata kama kufanya hivyo kunamaanisha kuondoa maisha ya pekee ambayo mtoto atakuwa nayo (kulingana na imani ya kutokuwepo kwa Mungu). Kwa hiyo ni kwa jinsi gani hasa wasioamini Mungu wanaweza kumhukumu Mungu kwa ukamilifu na bila unafiki kwa kuchukua maisha ya wanadamu mbalimbali?

Mtazamo wa Kibiblia wa Maisha na Kifo

Je, mshtakiwa ana haki ya kusikilizwa kwa haki? Je, anapata nafasi ya kusimama na kutoa ushahidi kwa niaba yake mwenyewe? Ikiwa Mungu wa Biblia atakosolewa kwa kuchukua Kwake maisha ya mwanadamu nyakati fulani katika historia, basi ni haki tu kuruhusu Biblia kueleza matendo ya Mungu (kwa kadiri inavyofanya). Badala ya kumhukumu Muumba haraka-haraka kuwa muuaji asiye na haki, asiye na upendo, mtu mwenye moyo mnyoofu, mwenye nia nzuri angemsikiliza Mungu kwanza vya kutosha.

Je, Umejiumba?

Umetoka wapi? Je, ulikuja kuwepo kwa mapenzi na uwezo wako mwenyewe? Wanadamu wa kwanza walitoka wapi? Ulimwengu na vyote vilivyomo vilikuwepoje?

Ingawa mageuzi ya watu wasioamini kwamba kuna Mungu hudai kwamba sisi ni matokeo ya ajali moja kubwa ya ulimwengu, Biblia inasema kinyume kabisa. Mungu ajuaye yote, mwenye uwezo wote, wa milele kwa makusudi “alizifanya mbingu na nchi, na bahari, na vyote vilivyomo,” na kutia ndani yake wanadamu (Kutoka 20:11; Mwanzo 1:26-27). Kutokana na chochote, ameumba kila kitu. Kutoka kwa yasiyo ya uhai, Aliumba uhai. “Vitu vyote viliumbwa na Yeye na kwa ajili Yake” (Wakolosai 1:16, NIV). “Vyote vilifanyika kwa huyo, wala pasipo Yeye hakuna kitu kingefanyika” (Yohana 1:3, NASB). “[Mimi] vitu vyote hushikana pamoja kwake” (Wakolosai 1:17, NASB). Hata sasa, Yeye “anavishikilia vitu vyote kwa neno la uweza Wake” (Waebrania 1:3) “Yeye Mwenyewe  huwapa wanadamu wote uhai na pumzi na kila kitu. Naye alifanya kutoka kwa mtu mmoja kila taifa la wanadamu, wakae juu ya uso wote wa nchi” (Matendo 17:25-26, ESV).

Mtazamo wa kibiblia kuhusu Mungu, uhai na kifo hauwezi kueleweka bila kuelewa kwanza kwamba Mungu aliumba kila kitu, na hivyo Yeye anamiliki kila kitu. Mungu alimuuliza mzee Ayubu kwa kejeli, “Ni nani amekuwa wa kwanza kunipa Nipate kumlipa? Chochote chini ya mbingu yote ni Changu” (Ayubu 41:11, NASB). “Hakika mbingu na mbingu za juu ni mali ya Bwana Mungu wako, na dunia na vyote vilivyomo” (Kumbukumbu la Torati 10:14). “Nchi na vyote viijazavyo ni mali ya Bwana, ulimwengu na wote wakaao ndani yake” (Zaburi 24:1). “Ndiye Aliyetuumba, na si sisi wenyewe.13 Sisi ni watu Wake na kondoo wa malisho Yake” (Zaburi 100:3).

Adamu na Hawa hawakujitoa wenyewe, wala hatukujileta wenyewe. “Ndiye Aliyetuumba” (Zaburi 100:3, NIV). Hivyo, “Sisi ni watu wake” kwa uumbaji. Kwa kufanya kwake mwenyewe, Mungu aliumba na kumiliki Ulimwengu na “wale wakaao ndani yake” (Zaburi 24:1), ikiwa ni pamoja na wewe na mimi. Ingawa labda si njia ya ndani kabisa au yenye maana zaidi ya kupata maana ya uhai na kifo, ukweli ni kwamba, Muumba anaweza kufanya na maisha ya uumbaji Wake chochote anachochagua (kulingana na mapenzi Yake ya Kimungu).Yesu alipotabiri kuhusu njia ya kumtukuza Mungu ambayo kwayo mtume Petro angekufa ( Yohana 21:18-19 ), Petro mwenye pupa alitaka kujua jinsi mtume Yohana angekufa: “Lakini Bwana, vipi kuhusu mtu huyu? ( Yohana 21:21 ). Muumba na Yule Aliye na “mamlaka yote… mbinguni na duniani” alimjibuje rafiki yake mpendwa Petro (Mathayo 28:18)? Yesu alisema: “Ikiwa ni mapenzi Yangu kwamba abaki mpaka nitakapokuja, yakuhusu nini wewe? Nifuate!” ( Yohana 21:22 ). Kwa kujibu mateso yake makubwa, Ayubu alisema hivi: “Mimi nilitoka tumboni mwa mama yangu nili uchi, nami nitarudi huko uchi vilevile. Bwana alitoa, na Bwana ametwaa; jina la Bwana na libarikiwe” (Ayubu 1:21).

Inafurahisha, mnamo 2016 Dk. Neil deGrasse Tyson, mmoja wa wanaastrofizikia wa mageuzi wanaojulikana sana wa Amerika, alikiri katika Jumba la Makumbusho la Historia ya Asili la Amerika kuhusu asili ya Ulimwengu. Kulingana na Dk. Tyson, “uwezekano wa ulimwengu kuwa mwigo ‘huenda ukawa juu sana.’” Mashirika ya Habari yaliripoti kwamba Tyson alionyesha “sio vigumu sana kufikiria kwamba kiumbe fulani huko nje ana akili zaidi kuliko sisi.” Labda sisi ni “aina fulani ya uigaji ngeni.”Tyson alienda mbali na kusema, “Ni rahisi kwangu kufikiria kuwa kila kitu maishani mwetu ni uundaji wa chombo kingine kwa burudani yao.Ninasema, siku tutakapojua kwamba ni kweli, nitakuwa peke yangu chumbani nikisema, sishangai.”

Ingawa anadai kwamba hajawahi kuona ushahidi wa kuwapo kwa Mungu, Dk. Tyson hana tatizo kukiri kwamba hatashangaa ikiwa wageni kama Mungu wangeunda Ulimwengu wetu kwa raha zao. Swali: ikiwa hivyo ndivyo (kinadharia), je, wageni hawangemiliki uumbaji wao na kuwa na haki ya kuifanya wapendavyo?

Kwa kweli, maisha na kifo cha mwanadamu huanza tu kuwa na maana mara ya kwanza kufikia mwafaka kwamba (1) Mungu yuko, na (2) Alituumba. Zaidi ya hayo, kwa uumbaji, Yeye anatumiliki na ana mamlaka na haki ya kutuondoa kutoka katika Dunia, kama vile Alivyokuwa na haki ya kutuweka hapa kwa kuanzia. Hii haimaanishi kwamba Mungu alisababisha vifo vyote au hata vifo vingi katika historia. Lakini usifanye kosa kuhusu hilo, ikiwa Mungu, katika njia zake za kujua yote, takatifu, haki, na upendo, alichagua kukuondoa wewe au mimi kutoka katika Dunia hii, ana kila haki ya kufanya hivyo (bila Yeye kuwa na kasoro ya kimaadili).

Je, Uliumba Nafsi Yako?

Hatuwezi kuanza kuelewa kina cha swali la uzima na kifo hadi tufikie kukiri kwamba sisi ni zaidi ya maada tu. Sisi sio “mashine za nyama” duni. Sisi sio tu kemikali zinazozunguka kwenye miduara. Wale wanaochambua jinsi Muumba anavyoshughulikia uhai na kifo cha binadamu lazima watambue kwamba kifo cha kimwili cha mwili wetu si mwisho.

Mungu aliumba mwili wa Adamu “kutoka mavumbi ya ardhi” (Mwanzo 2: 7, NIV) na mwili wa Hawa kutoka kwa upande wa Adamu (Mwanzo 2:21). Tangu wakati huo, wanadamu waliongezeka kulingana na Sheria ya Mungu aliyoiumba ya Biogenesis. Kama vile mimea na wanyama wamezaana “kulingana na aina zao” tangu Uumbaji (Mwanzo 1:11-12,21,24-25), Adamu na Hawa na wazao wao wote wameongezeka kulingana na aina zao. Jambo la maana zaidi, kila wakati mwanadamu “anapoumbwa… tumboni” ( Yeremia 1:5 ) kulingana na sheria za Muumba za biolojia na uzazi wa ngono,  Mungu pia “huifanya roho ya mwanadamu ndani yake” (Zekaria 12:1 ). Mungu ni “Baba wa roho” (Waebrania 12:9). Hakika, tunapokufa, “mavumbi hurudi tena ardhini kama yalivyokuwa, na roho humrudia Mungu aliyeitoa” (Mhubiri 12:7, ESV).

Kuanzia mwanzo hadi mwisho wa Biblia, wasomaji wanafahamishwa na kukumbushwa mara kwa mara kwamba sisi ni nafsi zisizoweza kufa ambazo hukaa katika miili halisi kwenye Dunia halisi kwa muda mfupi. Wakati wa kifo, roho hujitenga na mwili. Raheli alipokufa, andiko la Mwanzo 35:18 linasema, “nafsi yake ilikuwa inatoka”; ilitengana na mwili wake usio na uhai. Baada ya kifo cha binti Yairo, Yesu alimwamuru “aondoke,” kisha “roho yake ikarudi, naye akasimama mara moja” (Luka 8:54,55). Kinachodokezwa katika kauli hii ni ukweli kwamba roho yake ilikuwa imetoka kwenye mwili wake wakati wa kifo. Kama Yakobo alivyoandika: “Mwili bila roho umekufa” (Yakobo 2:26). Roho za Raheli na binti Yairo zilienda wapi? Kwa ulimwengu wa roho walioaga, unaojulikana kama sheol katika Agano la Kale na hades katika Agano Jipya (Zaburi 16:10; Matendo 2:27; Luka 16:23). Wakati wa kusulubishwa, Yesu alimwambia mwizi aliyetubu msalabani, “Leo utakuwa pamoja nami katika Paradiso” (Luka 23:43). Sababu ambayo Yesu aliweza kusema maneno haya kwa ukweli ni kwamba, wakati mwili wa Kristo uliwekwa kaburini kwa siku tatu, roho yake ilienda sehemu ya ulimwengu wa Hadean inayojulikana kama paradiso (Matendo 2:27; Luka 23:43), pamoja na roho ya mwizi msalabani.

Kulingana na Maandiko, mwanadamu hakuumba mwili wake wala nafsi yake. Wote wawili kimantiki ni wa Mungu kwa uumbaji. Alileta miili na roho za wanadamu, na tunapokufa, roho zote humrudia Mungu (hatimaye) kwa ajili ya hukumu (Mhubiri 12:7,14). Hivyo, Yesu alifundisha hivi: “Rafiki zangu, msiwaogope wale wauao mwili, na baada ya hayo hawana la kufanya. Lakini nitawaonyesha ninyi mnayepaswa kumwogopa: mwogopeni yule ambaye baada ya kuua ana uwezo wa kumtupa katika Jahannamu; naam, nawaambia, Mcheni Yeye!” ( Luka 12:4-5 ).

Je, Wewe ndiye Hakimu Mkamilifu?

Ingawa wanadamu wana ujuzi mdogo sana na wana kasoro za dhambi kwa kuchagua,ikiwa ni pamoja na kuathiriwa na mambo kama vile ukosefu wa uaminifu, kujidanganya, pupa, na ukosefu wa haki, Muumba ni mwema sana (Marko 10:18), mwenye upendo wote (1 Yohana 4:8), mtakatifu kabisa (Mambo ya Walawi 11:44-45), na haki 100%. “Kazi yake ni kamilifu; maana njia zake zote ni haki, Mungu wa kweli asiye na udhalimu; Yeye ndiye mwenye haki na adili” (Kumbukumbu la Torati 32:4). Mtunga-zaburi alisema hivi kuhusu Mungu: “Haki na hukumu ndio msingi wa kiti chako cha enzi; fadhili na kweli zatangulia mbele za uso wako” (Zaburi 89:14). “Mungu hana upendeleo wala kupokea rushwa” (Kumbukumbu la Torati 10:17; Matendo 10:34-35). Hakujawa na wala hakutakuwa na Hakimu mwema kama Mungu. Anajua kila kitu, huona kila kitu, na huhukumu kila mtu kikamilifu—kwa upatanifu kamili na asili Yake takatifu, ya upendo na ya haki.

Mkana Mungu anasema kwamba Mungu ni muuaji. Mungu mwema na mwenye upendo angewezaje kuua mamilioni au mabilioni ya watu?

Lakini asiyeamini kwamba kuna Mungu anasema kwamba Mungu ni muuaji. Mungu mwema na mwenye upendo angewezaje kuua mamilioni au mabilioni ya watu? Kwanza, kuwaua watenda maovu si lazima kuwa kinyume na upendo. Maafisa wa polisi wenye upendo na huruma, ambao daima wanaokoa maisha ya wasio na hatia, wana mamlaka (kutoka kwa Mungu na serikali—Warumi 13:1-4) kuua mtu mwovu anayeua wengine. (Je, wasioamini kuwa hakuna Mungu hawataki magaidi wauawe wanapofanya hivyo kungekomesha mauaji ya wengine, kulinda wapendwa wao?) Wema, mahakimu waadilifu wana mamlaka ya kuwahukumu kifo wabakaji watoto waliopotoka. Fadhili-upendo na adhabu ya viboko au kifo si kinyume.

Kabla ya kuiteka Kanaani, Mungu aliwaamuru Waisraeli, akisema:

Usimchukie ndugu yako moyoni mwako….Usifanye kisasi, wala kuwa na kinyongo juu ya wana wa watu wako, bali umpende jirani yako kama nafsi yako. Na mgeni akikaa pamoja nanyi katika nchi yenu, msimdhulumu. Mgeni akaaye kwenu atakuwa kwenu kama mzaliwa wa kwenu, nanyi mtampenda kama nafsi yako (Mambo ya Walawi 19:17-18,33-34; taz.Warumi 13:9).

Myahudi mwaminifu alitarajiwa, kama vile Wakristo, “asimpinge mtu mwovu” ( Mathayo 5:39 ) bali badala ya “kwenda maili ya ziada” ( Mathayo 5:41 ) na “kugeuza shavu lingine” ( Mathayo 5:39 ) ) “Upendo,” hata hivyo, “ni utimilifu wa sheria” (Warumi 13:10;  Mathayo 22:36-40). Hata hivyo, kwa kupendeza, Mwisraeli aliamriwa kuwaadhibu (hata kuwaua) wavunja sheria,  (na hasa) Waisraeli wenzake. Sura tano tu baada ya kuamuru Mwisraeli mmoja mmoja “asilipize kisasi,” bali “mpende jirani yako kama nafsi yako” ( Mambo ya Walawi 19:18 ), Mungu alisema mara mbili kwamba wauaji wangepokea hukumu ya kifo ( Mambo ya Walawi 24:21, 17 ).

Pili, tofauti na hisia za kipumbavu, za msukumo, za haraka za ubinadamu (Mithali 14:29), Bwana ni “si mwepesi wa hasira na ni mwingi wa rehema” (Zaburi 145:8). Yeye ni “mvumilivu…, hapendi mtu ye yote apotee, bali wote wafikilie toba” (2 Petro 3:9). Mara tu baada ya kuwakumbusha Wakristo huko Roma kwamba Agano la Kale “liliandikwa ili kutufundisha sisi, ili kwa saburi na faraja ya Maandiko tuwe na tumaini,” mtume Paulo alimtaja Mungu kuwa “Mungu wa saburi” (Warumi. 15:4-5). Katika Agano la Kale kote, waandishi wa Biblia walionyesha Mungu kuwa mvumilivu.

Ingawa katika siku za Noa, “uovu wa mwanadamu ulikuwa mwingi duniani” na “kila kusudi analowaza moyoni mwake lilikuwa baya tu sikuzote” ( Mwanzo 6:5 ), “ustahimilivu wa kimungu ulikuwa ukingoja” ( 1 Petro 3:20 ) ) (Inaonekana kana kwamba Mungu alichelewesha mafuriko ya Dunia kwa miaka 120 wakati ujumbe wa Roho Wake wa haki ulipohubiriwa kwa ulimwengu mwovu—Mwanzo 6:3; 2 Petro 2:5.)

Katika siku za Ibrahimu, hatimaye Mungu aliamua kuuepusha mji potovu wa Sodoma, si kama watu 50 waadilifu walipatikana wakiishi humo, bali watu 10 waadilifu tu (Mwanzo 18:16-33).

Na vipi kabla ya Mungu kuharibu mataifa ya Kanaani?

Je, Mungu aliamua haraka kuwafukuza katika nchi? Je, Alijibu uovu wa watu kama mwendawazimu asiyejali? Au je, Yeye, kama vile Biblia inavyosema mara kwa mara na kutoa kielelezo, mvumilivu? Hakika Mungu alingoja. Alingoja zaidi ya karne nne ili kuleta hukumu juu ya wakaaji wa Kanaani. Ingawa Waamori walikuwa tayari watu wenye dhambi katika siku za Abrahamu, Mungu alichelewa kuwapa wazao wa Abrahamu Nchi ya Ahadi. Angengoja hadi Waisraeli walipokuwa Misri kwa mamia ya miaka kwa sababu wakati Mungu alipozungumza na Abrahamu, “uovu wa Waamori ulikuwa bado haujakamilika” (Mwanzo 15:16). wakaaji wa Kanaani hawakudhoofika sana hivi kwamba Mungu angeleta hukumu juu yao. Hata hivyo, kufikia wakati wa Yoshua (zaidi ya miaka 400 baadaye), uovu wa Wakanaani ulikuwa umejaa, na Mungu alitumia jeshi la Israeli kuwaangamiza.

Ndiyo, Mungu ni mvumilivu, lakini ustahimilivu Wake si mateso “ya milele”. Subira yake kwa wenye dhambi wasiotubu hatimaye inaisha. Iliisha kwa ulimwengu mwovu katika siku za Nuhu. Iliishia Sodoma na Gomora katika siku za Ibrahimu. Na hatimaye iliishia kwa wakaaji wa Kanaani, ambao Mungu aliwaangamiza kwa haki.

Lakini Vipi Kuhusu Wote Wasio na Hatia Ambao Mungu Amewaua?

Watoto katika Gharika, katika Sodoma na Gomora, au katika nchi ya Kanaani hawakuwa na hatia ya dhambi za wazazi wao (rejea Ezekieli 18:20); hawakuwa na dhambi, wasio na hatia, wanadamu wa thamani (rejea Mathayo 18:3-5).Basi, Mungu angewezaje kwa haki kuchukua maisha ya watoto, watoto wowote, ambao “hawajui mema wala mabaya” (Kumbukumbu la Torati 1:39). )?

Kwanza, kama tulivyoona hapo awali, Mungu ndiye anayemiliki uhai wote na ana haki ya kutuondoa duniani (kwa makusudi ya haki aliyo nayo), kama vile alivyokuwa na haki ya kutuweka hapa kuanzia mwanzo. Nyakati fulani katika historia, Mungu alichukua maisha ya kimwili ya wanadamu waovu kwa hukumu ya haki. Nyakati nyingine (kama ilivyo kwa watoto), maisha yalichukuliwa kwa sababu za rehema.

Lakini kuuawa kwa watoto wasio na hatia na Muumba kunawezaje kuwa kwa upendo na rehema? Kwa hakika ingekuwa wakati mwisho kama huo wa maisha ya kimwili miongoni mwa wanadamu waovu wa kutisha mara moja unasababisha wasio na hatia kuingizwa peponi (rejea Luka 16:22a; 23:43).Hakuna mtu aliyewahi kusema, “Mungu alikuwa mwovu” kwa ajili yake kufupisha maisha ya Henoko ya haki ya kidunia, kumpeleka mbali na familia yake na marafiki, na kumleta katika maisha yenye baraka baada ya kifo (Mwanzo 5:21-24; Waebrania 11:5). Hakuna anayemlaani Muumba kwa kumchukua Eliya “kwa upepo wa kisulisuli mpaka mbinguni” ( 2 Wafalme 2:11 ) badala ya kufa kwa sababu za asili na ‘kuzikwa katika uzee mwema,’ kama vile Abrahamu alivyokuwa ( Mwanzo 15:15; 25 ) :8). Ni kweli kwamba kupaa kwa Henoko na Eliya hakukutanguliwa mara moja na vifo vya mafuriko au moto, lakini je, matokeo ya mwisho hayakuwa sawa? Henoko, Eliya, pamoja na wasio na hatia katika Sodoma, n.k., walikuwa duniani wakati mmoja na paradiso ulifuata. Kwa hakika haikumletea Mungu shangwe kuona wasio na hatia wakiteseka kwa muda pamoja na wenzao waovu aliowahukumu, bali kuazima maneno ya mtume Paulo: “Mateso za wakati huu wa sasa hazistahili kulinganishwa na utukufu ule utakaofunuliwa ndani yetu” (Warumi 8:18). Kwa neema ya Mungu, “Ewe dhiki yetu nyepesi, iliyo ya muda mfupi, yatufanyia utukufu wa milele uzidio kuwa mwingi” (2 Wakorintho 4:17).Mwisho wa maisha ya mwanadamu kama tujuavyo haumfanyi Mungu kuwa muuaji wa umwagaji damu wala si jambo ambalo wanadamu wanapaswa kuogopa.

Fikiria ulinganisho mwingine mmoja. Agano Jipya linafunua mara kwa mara kwamba Yesu atarudi wakati fulani katika siku zijazo (Mathayo 24:36-25:46; Matendo 1:11). Yesu “atashuka kutoka mbinguni pamoja na mwaliko, na sauti ya malaika mkuu, na tarumbeta ya Mungu” (1 Wathesalonike 4:16). Atakaporudi, maisha ya kawaida ya kidunia ambayo kila mwanadamu kwenye sayari anayo wakati huo, yatakoma mara moja. Huenda (pengine) mabilioni ya watu Duniani wakati huo wasife kifo cha kawaida, lakini kwa njia fulani, wanaweza pia kufa. Miili yao ya muda, inayoweza kufa itabadilishwa kuwa miili inayofaa kwa umilele. “Mwili na damu” yetu ya sasa haurithi mbingu wala jehanamu. Kwa hiyo, kwa kweli, Mungu kuchukua maisha ya wanadamu wasio na hatia katika vipindi vya hukumu ya kidunia juu ya waovu katika historia yote (kuwahamisha wasio na hatia hadi paradiso) si jambo lisilofaa. Mungu akikomesha maisha ya “kawaida” ya kidunia ya mabilioni ya watu baada ya kurudi kwa Yesu.Ukweli ni kwamba, mwisho wa maisha ya binadamu kama tujuavyo haumfanyi Mungu kuwa muuaji mwenye kiu ya umwagaji damu wala si jambo ambalo ubinadamu lazima uogope. Kwa kweli, Mungu anataka kila mtu aweze kuitazamia kifo.

Hutakiwi Kuogopa Kufa

Kwa asili, viumbe vyote vilivyo hai, wakiwemo wanadamu, wanaonekana kutaka kuishi.Wanyama na wanadamu hutafuta kuepuka kifo, si kukitafuta. Watu (wakiwemo Wakristo) mara nyingi hujitahidi sana kiakili na kimwili ili kuepuka kuzama, kugongwa na gari, kupigwa risasi, au kupata magonjwa hatari. Hata mtume Paulo alikwepa “vifo mara nyingi” (2 Wakorintho 11:23-27). Muumba anaonekana kuwa na bidii katika uumbaji wake hamu ya kuhifadhi maisha yetu ya kimwili. Ni kawaida (na bila hiari) kupumua . Mtu akijaribu kutukaba, silika za kuokoka huingia ndani tunapo “pigania uzima.”

Kwa upendo na hekima Yake isiyo na kikomo, Mungu amefanya hivyo ili kwamba hakuna mtu anayepaswa      kumwogopa adui anayeogopwa zaidi wa wanadamu yaani kifo.

Kuwa na hamu ya kuishi, na hata kuishi maisha marefu (Mwanzo 15:15; 25:8; Waefeso 6:2-3), kwa hakika si jambo lisilo la asili au la dhambi. Hata hivyo, kwa upendo na hekima Yake isiyo na kikomo, Mungu amefanya hivyo ili  hakuna yeyote anayepaswa kumwogopa adui mbaya zaidi wa wanadamu: kifo. Huenda kwa silika hatutaki kufa, lakini kiakili na kihisia, hakuna mtu anayepaswa kuogopa kufa (Waebrania 2:14-15). Kwa hakika, matumaini hayo yenye matumaini katika maisha ya amani, yasiyo na uchungu, na ya kuvutia baada ya kifo ni ujumbe wa Injili.

“Watakuwa wamefanya dhambi na kupungukiwa na utukufu wa Mungu” (Warumi 3:23). Na, kwa kuwa Mungu 100% ni msafi, mtakatifu, na mwenye haki, na hawezi kushirikiana na dhambi, na“mshahara wa dhambi ni mauti” (Warumi 6:23)—kutengwa milele na Mungu na yote yaliyo mema (2 Wathesalonike 1:23). 9). Habari Njema ni kwamba “zawadi ya Mungu ni uzima wa milele katika Kristo Yesu Bwana wetu” (6:23). Yesu, “Mwana-kondoo asiye na ila na asiye na doa” (1 Petro 1:19), alikuwa dhabihu iliyo safi kabisa Ambaye alichukua adhabu ya dhambi zetu juu Yake Mwenyewe na kufa badala yetu. “Mungu aliupenda ulimwengu hata akamtoa Mwanawe pekee, ili kila mtu amwaminiye asipotee, bali awe na uzima wa milele. Kwa maana Mungu hakumtuma Mwana ulimwenguni ili auhukumu ulimwengu, bali ulimwengu uokolewe katika yeye” (Yohana 3:16-17).

Mtume Paulo alianza 1 Wakorintho 15 kwa kuwakumbusha Wakristo katika Korintho kwamba “Injili” inafupishwa kwa maneno haya: “Kristo alikufa kwa ajili ya dhambi zetu kulingana na Maandiko Matakatifu… alizikwa, na… 1-4). Paulo alimalizia sura hiyo hiyo kwa kuuliza, “Ee Mauti, u wapi uchungu wako? Ewe Kuzimu, ushindi wako uko wapi?… Lakini Mungu ashukuriwe atupaye kushinda kwa Bwana wetu Yesu Kristo” (15:55,57). Ufufuo wa ushindi wa Yesu kutoka kwa wafu umefanya uchungu wa kifo usiwe na nguvu. Kifo ni cha kitambo tu, si cha milele. Kwa neema ya Mungu, jambo bora zaidi liko mbele kwa wote wanaomtumaini Yesu.

Kupitia maisha makamilifu ya Yesu, kusulubishwa kwa maumivu, na ufufuo wa ushindi, Mungu alimshinda ibilisi na kugeuza kifo juu chini. Ingawa watu wengi “wanaogopa hata kufa” kwa kifo, Mungu anasema, “Kifo cha watakatifu wake ni cha thamani machoni pa Bwana” (Zaburi 116:15). Wakati mabilioni ya watu wamepooza kwa hofu ya kufa, Paulo anasema, “kufa ni faida [kwa kweli]” (Wafilipi 1:21). Kwa nini? Kwa sababu kwa Mkristo, “kuondoka na kuwa pamoja na Kristo…ni bora zaidi” kuliko chochote ambacho ulimwengu huu unaweza kutoa (Wafilipi 1:23).

Uzima wa milele na Bwana hakika hushinda dhiki zote za kidunia, mateso, na huzuni. Lakini, pia inashinda siku bora zaidi ambayo umewahi kuwa nayo. Bora zaidi kuliko mapumziko yoyote, starehe, au tafrija; bora zaidi kuliko siku yoyote ya arusi, siku ya kuzaliwa, au sikukuu ni siku ambayo mtoto wa Mungu aliyezaliwa mara ya pili huondoka katika ulimwengu huu wa kimwili kwenda kuwa na Mungu (Yohana 3:3,5). Paulo alifurahi kwamba “tuna ujasiri siku zote, tukijua ya kuwa tuwapo nyumbani katika mwili, hatupo kwa Bwana…. Tuna ujasiri, naam, tumeona vema kutokuwamo katika mwili na kuwa pamoja na Bwana” (2 Wakorintho 5:6,8).

Hitimisho

Mpinga uwepo wa Mungu anasema hakuna kitu cha kutarajia baada ya maisha haya ya kimwili. Mwenye kutilia mashaka juu ya uwepo wa Mungu anasema maisha baada ya kaburi hayajulikani. Mashaka hudhihaki mtu yeyote anayedai ufahamu wowote wa maisha baada ya kifo. Hata hivyo, Yesu alisema, “Mtaifahamu kweli, nayo hiyo kweli itawaweka huru…. Mimi ndimi huo ufufuo na uzima. Yeye aniaminiye Mimi, ajapokufa, atakuwa anaishi. Na kila aishiye na kuniamini hatakufa kamwe”(Yohana 8:32; 11:25-26).

Ndiyo, njia ya Yesu Kristo ni “kuwa tayari sikuzote kutoa utetezi kwa kila mtu awaulizaye ninyi sababu ya tumaini lililo ndani yenu” ( 1 Petro 3:15 ). Tumaini hili (tarajio la ufufuo na uzima wa milele) linategemea sababu halisi, zinazoaminika ipasavyo, ambazo kimantiki husababisha mlipuko wa hisia na hisia chanya kuhusu “urithi usioharibika na usiotiwa unajisi na hautafifia, uliohifadhiwa katika mbinguni kwa ajili yenu” (1 Petro 1:4, NIV). Hadi wakati huo, Wakristo wanaweza na wanapaswa kutafakari kwa furaha, kutazamia, na “kungojea kwa hamu Mwokozi, Bwana Yesu Kristo, atakayeubadili mwili wetu wa hali ya chini, upate kufanana na mwili wake wa utukufu” ( Wafilipi 3:20 ) -21; 2 Petro 3:10-13).

Mtu anawezaje kupata maana ya maisha na kifo? Tunawezaje kutoiogopa kihalisi bali tukitazamie kwa hamu? (1) Kumjua Mungu. (2) Kujua Neno Lake. (3) Mjue Yesu. Na kwa neema ya Mungu, (4) kwa uaminifu na kwa bidii “yatafuteni yaliyo juu Kristo aliko, ameketi mkono wa kuume wa Mungu. Yafikirini yaliyo juu, na si yaliyo katika nchi. Kwa maana mlikufa, na uhai wenu umefichwa pamoja na Kristo katika Mungu. Kristo aliye uzima wetu atakapotokea, ndipo ninyi nanyi mtakapotokea pamoja naye katika utukufu” (Wakolosai 3:1-4).

Maelezo ya Mwisho

Katika kitabu chake cha New York Times kilichouzwa zaidi The God Delusion (2006), Dk. Richard Dawkins (ambaye bila shaka ndiye mtu anayeamini kuwa hakuna Mungu maarufu zaidi duniani leo), alimwita Mungu “mwuaji wa watoto, mwuaji ya halaiki…mnyanyasaji mbaya sana,” uk. 248.

 Jean-Paul Sartre (1989), “Existentialism is Humanism,” in Existentialism from Dostoyevsky to Sartre, ed. Walter Kaufman, trans. Philip Mairet (Ogden, UT: Meridian Publishing Company), http://www.marxists.org/reference/archive/sartre/works/exist/sartre.htm, emp. added.

Jo Marchant (2008), “We Should Act Like the Animals We Are,” New Scientist, 200[2678]:44, October 18-24.

George B. Johnson (1994), Biology: Visualizing Life (New York: Holt, Rinehart, & Winston), p. 453.

Marchant, p. 44.

Peter Singer (2000), Writings on an Ethical Life (New York: Harper Collins), p. 193, emp. added.

 Dr. Giubilini is a “Senior Research fellow on the Oxford Martin Programme on Collective Responsibility for Infectious Disease” (https://www.practicalethics.ox.ac.uk/people/dr-alberto-giubilini).

 Dkt. Francesca Minerva kwa sasa ni mtafiti katika Chuo Kikuu cha Milan. Mengi ya kazi zake ni katika eneo la maadili kutumika. Yeye pia ni mwanzilishi na mhariri mwenza wa Journal of Controversial Ideas.Kwa habari zaidi, angalia www.francescaminerva.com.

Alberto Giubilini and Francesca Minerva (2013), “After-Birth Abortion: Why Should the Baby Live?” Journal of Medical Ethics, 39[5]:261, https://jme.bmj.com/content/medethics/39/5/261.full.pdf, emp. added; https://jme.bmj.com/content/39/5/261.

Ibid., 39[5]:263.

Ibid., emp. added.

 Giubilini na Minerva waliandika: “Tunachopendekeza ni kwamba, ikiwa maslahi ya watu halisi yanapaswa kutawala, basi utoaji mimba baada ya kujifungua unapaswa kuchukuliwa kuwa chaguo linaloruhusiwa kwa wanawake ambao wangeweza kuharibiwa kwa kutoa watoto wao wachanga kwa ajili ya kuasili” (39[5] ]:263).

 “We are His” (ASV, NIV, RSV).

 Hiyo ni, sifa kamilifu za Mungu za uaminifu, upendo, utakatifu, haki, nk.

Kevin Loria (2016), “Neil deGrasse Tyson Thinks There’s a ‘Very High’ Chance the Universe is just a Simulation,” Business Insider, https://www.businessinsider.com/neil-degrasse-tyson-thinks-the-universe-might-be-a-simulation-2016-12.

Ibid., emp. added.

 Michael Lazar (2016), “Could the Universe Be a Simulation? Neil deGrasse Tyson Thinks It Might,” Huffington Post, May 1, http://www.huffingtonpost.com/michael-lazar/could-the-universe-be-a-s_b_9816034.html.

Ibid.

And would any human have the right to challenge the aliens as being under a particular code of ethics?

See https://apologeticspress.org/category/existence-of-god/. See also https://apologeticspress.org/issue/does-god-exist/. 

Genesis 1:28. Cf. Genesis 3:20b.

 For more discussion on what happens when we die, see Dave Miller (2002), “One Second After Death,” https://apologeticspress.org/one-second-after-death-1188/.

 Kila mtu ambaye amefikia kiwango cha ukomavu wa kiakili (wakati mwingine hujulikana kama “umri wa kuwajibika”) ili aweze kuelewa dhambi ni nini (rej. 1 Yoh. 3:4; 5:17) amefanya dhambi (Warumi 3:10). ,23; 1 Yohana 1:8).

“Waamori walikuwa kabila kubwa na lenye nguvu sana katika Kanaani hivi kwamba wakati fulani wanaitwa kwa ajili ya wakazi wote wa kale, kama walivyo hapa.” [Robert Jamieson, et al. (1997), Jamieson, Fausset, Brown Bible Commentary (Hifadhi ya Kielektroniki: Biblesoft).]

See Kyle Butt (2002), “Do Babies Go to Hell When They Die?” Apologetics Press, https://apologeticspress.org/do-babies-go-to-hell-when-they-die-1201/.

Watoto wanaoishi miongoni mwa watu waovu sana wanakabiliwa na tabia potovu ambayo karibu kila mara huanza kuiga. Kwa Mungu kuwaondoa watoto katika mazingira hayo maovu ni huruma sana.

 “Mwili na damu haziwezi kuurithi ufalme wa Mungu,” kwa hiyo wafuasi waaminifu wa Mungu “wote watabadilishwa—kwa dakika moja, kufumba na kufumbua, wakati wa parapanda ya mwisho” ( 1 Wakorintho 15:50,52 ). “Watanyakuliwa juu…katika mawingu ili kumlaki Bwana hewani” (1 Wathesalonike 4:17). Kwa upande mwingine, wale wote waliomkataa Yesu kuwa Muumba, Mwokozi, na Mfalme wao—wale waliokataa kujitiisha Kwake katika maisha haya—watahukumiwa na Yesu kwenye “adhabu ya milele… iliyotayarishwa kwa ajili ya Ibilisi na malaika zake” (Mathayo 25:46,41). Watu hao watakuwa na aina fulani ya umbo ambalo litasikia uchungu wa adhabu ya milele mahali pa “moto ambao hautazimika kamwe” (Marko 9:43).

 Zaidi ya hayo, kifo chenyewe, kwa kila mtu wakati wowote, kwa maana fulani ni “Mungu akikatisha maisha yao.” Tunaweza kukiita kifo cha mtu mwenye umri wa miaka 100 “kifo cha asili,” lakini ni Mungu Aliyepanga kifo na kuruhusu kitokee (mbali na Mti wa Uzima). Kwa hivyo, kifo ni suala la “wakati” na “namna”, na sio swali la “ikiwa”.

Habakkuk 1:13; Isaiah 59:1-2; 1 John 1:5-10.

Genesis 3:15; Hebrews 2:14.

 Yaani, “Ijapokuwa akifa kifo cha kitambo, hatadumu chini ya mamlaka yake hata milele; lakini watakuwa na ufufuo wa uzima wa milele” [Adam Clarke (1996), Maoni ya Adam Clarke (Electronic Database: Biblesoft)].

E.g., the resurrection of Jesus—1 Peter 1:3.

 For a free PDF copy of Receiving the Gift of Salvation, see https://apologeticspress.org/issue/receiving-the-gift-of-salvation/.

---

Published July 29, 2024