Imani Katika Mungu na “Nadharia ya Hisia”
Mnamo Septemba mwaka huu, Stephanie Pappas aliandika makala ya LiveScience yenye kichwa, “Imani katika Mungu Hupungua hadi Nadharia za Hisia.” Katika makala hiyo, alieleza kwamba watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Harvard hivi majuzi “waligundua” kwamba watu wanaofaa zaidi kuamini mawazo yao ya kwanza wana uwezekano mkubwa wa kumwamini Mungu kuliko wale watu wanaoacha na kutafakari mawazo hayo. Ili kujaribu wazo hili, watafiti waliwapa washiriki mtihani wa hesabu ambao ulikuwa na changamoto tatu zenye maswali kama vile: “Popo na mpira viligharimu $1.10 kwa jumla. Popo uligharimu $1 zaidi ya mpira. Mpira uligharimu kiasi gani?” (Pappas, 2011). Kama Pappas alivyoelezea, jibu ufahamu wa ndani ni senti 10, lakini hilo sio sahihi. Wale waliotoa majibu kama vile senti 10, badala ya jibu sahihi la senti 5 kwa ajili ya mtihani walikuwa na “uwezekano wa kumwamini Mungu mara moja na nusu kuliko wale ambao walipata majibu yote sawa” (Pappas, msisit. imeongezwa). Kwa kutumia matokeo haya ya mtihani na mengine, watafiti walihitimisha kuwa wenye ufahamu wa ndani, au wale wanaofuata nadharia zao za hisia, wana uwezekano mkubwa wa kumwamini Mungu zaidi kuliko wale wanaotafakari. David Rand, mmoja wa watafiti hao, alisema: “Si kwamba njia moja ni bora kuliko nyingine. Nadharia ni muhimu na kutafakari ni muhimu, na unataka usawa kati ya hizo mbili. Mahali ulipo kwenye wigo huo huathiri jinsi unavyotoka katika imani katika Mungu” (Pappas).
Sasa hebu tuchunguze kwa kina kile kinachoendelea na “utafiti” huu wa hivi majuzi zaidi wa Harvard. Kwanza, unafikiri kwa nini LiveScience inaripoti kuhusu utafiti kuhusu imani katika Mungu? Je, unafikiri ni kwa sababu jumuiya ya wanasayansi imekuwa na mabadiliko ya ghafla ya moyo na sasa inaamini dhana ya Mungu kuwa dhana ambayo inaweza kuthibitishwa kisayansi? Bila shaka sivyo. Kinyume chake, “utafiti” huu ni katika LiveScience katika jaribio la kupunguza imani katika Mungu kwa utendaji wa aina fulani ya mvutano wa ubongo au mchakato wa mawazo-na ulio duni katika hilo. Ona kwamba David Rand anahitimisha kwamba “mahali ulipo kwenye wigo huathiri jinsi unavyotoka katika suala la imani katika Mungu.” Ikitokea kwamba wewe ni mtu mwenye ufahamu wa ndani, basi hauna udhibiti juu ya uwezekano wako wa kumwamini Mungu au la, ni kwamba mawazo yako yanakuwa wazi zaidi kwa uwezekano. Ikiwa wewe ni “mwenye kutafakari” zaidi, basi kuna nafasi nzuri huwezi kusaidia ukosefu wako wa imani katika Mungu; ndivyo tu unavyofikiri. Kwa maneno mengine, imani katika Mungu ni kazi ya mvutano wako wa kimwili (hatimaye mageuzi) badala ya uwezo wako uliopewa na Mungu wa kufanya uchaguzi kwa busara.
Zaidi ya hayo, utaona kwamba ingawa watafiti walikuwa wepesi kusema kwamba njia moja ya kufikiri si bora kuliko nyingine, ni wenye “ufahamu wa ndani” ndio ambao walikosea changamoto rahisi sana za hesabu, na hao ndio watu walio na mwelekeo wa kumwamini Mungu zaidi. Angalia upungufu unaohusishwa na imani katika Mungu. Wale ambao wana uwezekano mkubwa wa kumwamini Mungu hawawezi hata kujibu changamoto rahisi ya hesabu. Ikumbukwe kwamba “utafiti” huu ulikuwa wa kikundi kidogo sana cha watu na haukuwa na habari kubwa ya “kisayansi” ya kuongeza katika swali juu ya imani katika Mungu.
Kwa bahati mbaya, ni kweli kwamba wengi katika ulimwengu wa kidini wanamwamini Mungu kimakosa kutokana na mihemko na hisia badala ya sababu na ushahidi. Imani ya kweli ya kibiblia haijajengwa juu ya mihemko na hisia za kibinafsi, badala yake inategemea kutafakari (yaani, sababu na ushahidi, 1 Wathesalonike 5:21). Ingawa uchunguzi wa Harvard unaweza kudokeza jinsi baadhi ya watu katika ulimwengu wa kidini wanavyomwamini Mungu, utafiti huo hautoi idadi ya wale ambao imani yao ni halali—ikiwa imejikita katika kuakisi ushahidi. Zaidi ya hayo, kwa njia ile ile ambayo wengi huamini katika Mungu kwa msingi wa “ufahamu wa ndani” badala ya “tafakari,” tathmini ya haki ingekuwa kutambua kwamba kuna watu wengi sawa na ambao wanashindwa kumwamini Mungu kwa sababu hawako tayari kufikia hitimisho, ambayo yanatokana na kuakisi vizuri kwa ushahidi (k.m., muundo katika Ulimwengu, sababu, n.k.). Uchunguzi ufaao wa kukabiliana na utafiti huu wa Harvard, ambao utatoa picha kamili zaidi ya ukweli, ungekuwa kuamua ni wangapi wasiomwamini Mungu kwa sababu ya upendeleo wa asili dhidi Yake (kwa mfano, kutokana na tukio fulani katika siku zao zilizopita au hamu ya kuishi bila kizuizi cha kimaadili) na/au kwa sababu watu hao wana mwelekeo katika maisha yao ya kutofikia hitimisho linalofaa ambalo linathibitishwa na ushahidi (kinyume na Sheria ya Uadilifu; Ruby, 1960, uk. 126-127).
Majaribio ya jumuiya ya wanasayansi wasioamini kuwa kuna Mungu ili kupunguza imani katika Mungu kuwa chembe za urithi, chembe za ubongo, usagaji chakula, au rangi ya macho ya mtu ni kubwa—na yote kwa usawa hayafaulu. Jambo la msingi ni kwamba imani katika Mungu haitaunganishwa kamwe kwa mafanikio na sifa yoyote ya kimwili, muundo wa chembe za ubongo, mabadiliko ya chembe za urithi, na kwa hakika si mbinu ya kufikiri ambayo husababisha mtu kukosa changamoto rahisi ya hesabu. Badala yake, wale wote wanaotamani kwa dhati kutumia hoja sahihi (Matendo 26:24) kufuata ukweli ambapo inaongoza (Yohana 18:37), itafika kwenye hitimisho sahihi kwamba Mungu yupo (Miller, 2011). Ikiwa watu hawamwamini Mungu, si kwa sababu ya jinsi zao au uwezo wao wa “kutafakari”; ni kwa sababu wamekataa kutathimini ipasavyo uthibitisho ambao Mungu ametoa. Cha kusikitisha ni kwamba watu hao watakuwa “bila udhuru” Siku ya Hukumu (Warumi 1:20).
MAREJEO
Miller, Dave (2011), “Je, Ukristo ni wa Akili?” https://apologeticspress.org/apPubPage.aspx?pub=1&issue=977.
Pappas, Stephani (2011), “Imani Katika Mungu Huchemka Hadi Kuhisi Utumbo,” LiveScience,
http://news.yahoo.com/belief-god-boils-down-gut-feeling-104403461.html.
Ruby, Lionel (1960), Mantiki: Utangulizi (Chicago, IL: J.B. Lippincott).
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
