Hoja ya Uzuri na UshahidiwaUwepo wa Mungu
Hoja ya Uzuri na uwepo wa Mungu mara nyingi inachukuliwakuangukia kwenye hoja ya muundo wa uwepo wa Mungu (HojayaTeleolojia). Hoja hii inasisitiza ukweli kwamba uzuri upo,na zaidi ya hayo, uwezo wa kuthamini uzuri upo. Ukosefuwaimani hauwezi kuelezea ipasavyo kuthamini huku katika ainambalimbali inavyopatikana, kwa sababu kuthamini huko, kwakiasi kikubwa, hakuna faida ya kimaumbile. Hivyo, hojahiiinaeleza kwamba uwepo wa uzuri unathibitisha kwamba Mungu lazima awe yupo Anayejali Uumbaji wake na anataka kutupafuraha na raha.
Charles Darwin alitambua Hoja ya uzuri kama tishio kwanadharia yake ya mabadiliko. Katika Asili ya Viumbe, alisema, “Baadhi ya waandishi wanadhani kuwa miundo mingiimeumbwa kwa ajili ya uzuri, kufurahisha mtu au Muumba…aukwa ajili ya tofauti ya kawaida… Nadharia kama hizo,ikiwa ni za kweli, zingekuwa kabisa nadharia yangu.” Kwanini? Kwa sababu mabadiliko ya asili hayawezi kuelezeakwanini kitu kingegeuka kuwa kizuri kwa manufaa ya wenginetu.Kulingana na Darwin, “Chaguo la asili haliwezi kabisa kuleta mabadiliko kwa kiumbe mmoja tu kwa manufaa ya kiumbemwingine… Lakini chaguo la asili linaweza na mara nyingihutoa miundo kwa kuumiza moja kwa moja kiumbe mwingine.”Mabadiliko ni “kubaki hai kwa walio bora” na “wenye nguvundio wanaoishi.” Ni vita ya ubinafsi yenye damu kwa ajiliya kubaki hai. Si kuhusu kuleta manufaa kwa wengine. Kwahivyo, ikiwa mabadiliko ya asili (yaani, ukosefu wa imani)ni kweli, kubadilika kwa sifa lazima kuwe na faida ya kibinafsi—si kwa faida ya wengine.
Hivyo, Darwin alikiri, “Ikiwa ingeweza kuthibitishwa kwambasehemu yoyote ya muundo wa viumbe woyote imeumbwa kwa manufaa ya pekee ya viumbe wengine, hilo lingeharibu kabisanadharia yangu, kwa sababu halingeweza kutokea kupitiachaguo la asili.” Katika pumzi ile ile, hata hivyo, alionakukiri ni muhimu: “Nakubali kabisa kwamba miundo mingihaileti manufaa ya moja kwa moja kwa wenye kuimiliki.”Kwamaneno mengine, kinyume na utabiri wa mabadiliko, “miundomingi” inamilikiwa na viumbe ambavyo havina faida kabisakwao! Jibu lake kwa “tatizo” la uzuri lilikuwa kudokezakwaupofu kwamba vipengele vya uzuri lazima vilitokea tu kwabahati mbaya au labda vilikuwa na manufaa kwa kiumbe fulanikwa njia fulani wakati mmoja katika siku za nyuma, ingawasio leo.
Wakosoaji wa dini leo wanakubali kwamba jibu laDarwin kwa Hoja ya Uzuri halikuwa la kuridhisha. Mara nyingi wanajibu tatizo la uzuri kwa madai kwamba uzuriulibadilika kwa bahati mbaya katika viumbe mbalimbali nakisha ukabaki katika viumbe hao kwa sababu uliwatia moyokupata wenzi—uchaguzi wa kijinsia. Viumbe hao wenye uzuriwangeweza kuzaa mara nyingi zaidi, kuendeleza kizazi “chenye uzuri.” Hata hivyo, Darwin hakukubaliana na mantikihii. Alisema, “Athari za uchaguzi wa kijinsia, zinapojitokeza katika uzuri kuvutia wanawake, zinawezakuitwa muhimu kwa njia iliyorasimishwa….Miundo mingisasahaina uhusiano wa moja kwa moja na tabia za maisha ya kilakiumbe.” Kwa maneno mengine, Darwin alitambua kwamba, ingawa uchaguzi wa kijinsia unaweza kusaidia kueleza baadhiya visa vya uzuri, hauwezi hata kidogo kuelezea vile vipengele vyote vya uzuritunavyoona katika ufalme wa wanyama. Na kukiri huko kunaonesha kwamba wakosoaji wa dini bado hawajajibu vyakutosha Hoja ya uzuri.
Mbali na ukweli huo, fikiria: uchaguzi wa kijinsia unajaribu kueleza kwa nini wanyama wenye uzuri wangeweza”kuendelea kuwepo,” lakini je, haipaswi kuwa kweli? Je,wanyama “wasiopendeza macho” wasingalipaswa kutoweka kwasababu walikuwa duni “kupendeza macho”? Kwa nini basi ufalme wa wanyama usiwe mzuri zaidi, baada ya “mamilioniyamiaka” ya mabadiliko? Kulingana na rekodi ya mabaki yawanyama, wanyama wengi “wasiopendeza macho” wamekuwepotangu waliotokea awali na hawajabadilika—katika visavingi,kwa “mamilioni ya miaka,” kulingana na muda wa mabadiliko.Hawajabadilika, na bado hawajatoweka, kama vile mabadilikoyangetabiri wanavyopaswa kuwa. Wanaoamini Biblia wanawezakuelezea kwa nini vitu “visivyo vya kupendeza” vingalikuwepo (k.m., athari za dhambi, Mwanzo 3:18; kutokuwepo kwa maisha ya milele kama matokeo ya kutolewakatika Mti wa Uzima, Mwanzo 3:22-24). Lakini je, mabadilikohayangepaswa kutabiri uzuri zaidi katika ufalme wa wanyamaikiwa uchaguzi wa kijinsia ni utaratibu wenye nguvu yakuzalisha uzuri ambao unadaiwa kuwa?
Zaidi, kumbuka kwamba uchaguzi wa kijinsia hauwezi kufanyakazi hadi uzuri uweze kuwepo kwanza. Darwin hakuweza kutoautaratibu ambao mnyama ange “pata” tabia mpya ambayo ingemfanya awe mzuri. Mabadiliko ya nasibu, kwa mfano,hayawezi kutoa habari mpya ya maumbile—na habari mpyazamaumbile ni muhimu kueleza uzuri pale ambapo hapo awalikulikuwa hakuna uzuri. Kwa maneno mengine, hata kama jibulake kwa hoja ya uzuri lingeweza kuelezea kwa nini uzuriupo katika ufalme wa wanyama, hakuelezea jinsi mabadilikoyangeweza kuumba uzuri kwanza. Alitaka kuelezea jinsi uzuriungekuwa kwa kufuatana na “kuishi kwa wazuri,” lakini hakuelezea kuwasili kwa wazuri kwanza. Ingawa sasa tumetokamiaka 150 kutoka kwa Darwin, wana mabadiliko bado hawanajibu kwa swali hilo kuu.
Pia tafadhali, kumbuka kuwa wasomi wa kisasa wa kutokuaminiMungu wanajaribu kujibu sehemu moja tu ya “kidole” chahojaya Uzuri—yaani, kwa nini baadhi ya wanyama wenye uzuriwanaweza kuwepo. Uchaguzi wa kijinsia hauwezi kuelezeakwakutosheleza kwa nini bendi ikicheza Canon ya Johann Pachelbel katika D Kuu ina uzuri ambao unaweza kuletahisia;kwa nini vitu fulani ambavyo kwa asili sio vizuri kwako(namara nyingine hata vibaya kwako) vina ladha nzuri au harufunzuri; kwa nini vitu fulani vina hisia nzuri—tena, hatakama sio kila wakati faida kwako; kwa nini kutazama jualinachomoza, mto unavyotiririka au bahari tunaweza kutupafuraha kubwa. Mifano kama hiyo ya uzuri inaonesha sehemumuhimu zaidi ya hoja ya Uzuri. Watu wa sasa wasioaminiMungu wanajitahidi kuelezea kwa nini viumbe mbalimbaliniwazuri, lakini swali kuu ni, kwa nini tunaona kitu kamauzuri kwanza? Hata kama sifa ya uzuri ingeweza kutokeakwabahati kwa kiumbe mmoja, kiumbe mwingine, wakati huo huo,lazima pia aweze kuendeleza ufahamu wa uzuri huo. Hatakama uchaguzi wa asili unaweza kutoa maelezo ya kutoshelezakwa nini kitu kizuri kina tabia ya kuishi, haielezi kwanini tungeona kitu hicho kama kizuri kwanza. Ingawa “uzuriuko katika jicho la mtazamaji” na hivyo kila mtu anatofautiana kidogo katika kile kinachohesabu kuwa “uzuri,” bado, kila mtu anao uwezo wa asili unaoweza kuwazia sifa ya uzuri.
Kwa nini uzuri upo? Kwa sababu Mungu mwenye upendo mkubwaanaye taka kuwapa watoto wake vitu vizuri, kama ambavyomzazi yeyote mzuri angeweza kufanya; Anaye taka binadamuwapate kuhisi furaha na raha. Kwa hivyo, Yeye amefanyakilajambo kuwa zuri kwa wakati wake” (Mhubiri 3:11)—vitu “vinavyopendeza macho” (Mhubiri 11:7); watu wenye “sautiyakupendeza na wanaweza kucheza vyombo vizuri” (Ezekieli33:32); vitu ambavyo ni “vitam kinywani mwako” (Mithali24:13) na “vinavyotoa harufu nzuri” (Wimbo Ulio Bora 2:13);vitu vinavyotoa “sauti yenye furaha” (Zaburi 89:15). “O,onja muone ya kuwa Bwana yu mwema; Heri mtu anayemtumaini!”(Zaburi 34:8).
MAREJEO
1 Charles Darwin (1998), The Origin of Species (NewYork:Grammercy), p. 146.
2 Ibid.
3 Ibid., emp. added.
4 Ibid.
5 Ibid., emp. added.
6 Jeff Miller (2013), Science vs. Evolution (Montgomery,AL: Apologetics Press), revised edition.
UNAKILIA & MASHARTI: Tunafurahi kutoa ruhusa ya makalahiikuzalishwakwa sehemu au kwa ukamilifu, ili mradi mashartiyetu yazingatiwe.
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
