(Hoja ya Kiteleolojia ya Kuwepo kwa Mungu [Sehemu ya 2])

[KUMBUKUMBU YA MHARIRI: Sehemu ya 1 ya mfululizo huu wenye sehemu mbili ilionekana katika toleo la Februari. Sehemu ya 2 inafuata hapa chini na inaendelea, bila maoni ya utangulizi, ambapo makala ya kwanza iliishia. Makala yote mawili yametolewa katika juzuu letu la Je, Mungu Yupo?]

Inasikitisha kutafakari kwamba miaka 100 iliyopita, Waamerika wengi zaidi waliamini katika Mungu wa Biblia. Mafundisho ya ulimwenguni pote ya shule za umma yalikuwa Uumbaji kama inavyoonyeshwa katika Biblia. Kinyume chake kabisa, tumeishi kuona badiliko lisiloaminika ambalo ndani yake mafundisho ya ulimwenguni pote ya shule za umma ni mageuzi, tumejaza vyuo vyetu vya chuo kikuu na watu wasioamini kwamba hakuna Mungu, na tumempiga marufuku Mungu kutoka uwanja wa umma kwa kisingizio cha “kutenganishwa kwa kanisa. na serikali.” Athari kwenye fikra za watoto ambao sasa ni watu wazima imekuwa mbaya sana.

Lakini Siku ya Kiyama hakutakuwa na udhuru. Kila mwanadamu anayewajibika kwenye sayari anaweza kujua kwamba Mungu yupo. Mpangilio ulioumbwa una sifa ambazo kwa asili zinadai kuwepo kwa Muumba mkuu, asiye wa kawaida. Kwa hakika, uthibitisho unaopatikana katika mpangilio wa kimaumbile—Ulimwengu/kosmos, sayari ya Dunia, wanyama, mimea, na mwili wa mwanadamu—huwasilisha ujumbe ulio wazi kwamba zote zinatokana na Muumba wa kimungu. Ujumbe huu unaendelea kuwasilishwa katika sayari nzima bila kujali eneo la kijiografia, wakati wa siku, na lugha inayozungumzwa (Zaburi 19:1-3).

Katika makala iliyotangulia, tulitaja kwa ufupi sana uthibitisho kadhaa wa kustaajabisha, wenye kusadikisha wa kuwepo kwa Mungu kama unavyoonekana katika mwili wa ajabu wa mwanadamu na baadhi ya vipengele vya utaratibu ulioumbwa—matukio yasiyoelezeka mbali na Mwenyezi Mungu. Sasa tunageukia zaidi “vitu vilivyofanywa” (Warumi 1:20)—ushahidi wa ziada wa uamuzi—ambao pia hutoa uthibitisho wa ajabu wa Gavana mkuu wa Ulimwengu.

Symbiosis na Kuheshimiana

Kipengele kimoja cha Dunia ambacho kinathibitisha kuwepo kwa Mungu wa Biblia kinahusisha mahusiano ya symbiotic. Ingawa ufafanuzi na tofauti ziko nyingi, kwa ujumla, symbiosis inarejelea uhusiano wa karibu, kwa kawaida wa lazima, wa mimea miwili au zaidi au wanyama wa spishi tofauti ambao hutegemea kila mmoja kuishi. Kila mmoja anafaidika na mwenzake. Hizi ni pamoja na aina zote mbili za kuheshimiana na vimelea. Mwingiliano wa lazima huonyesha umaalumu mkubwa na kwa kawaida huhusisha mwingiliano na spishi moja au jenasi.

Kwa mfano, asilimia kubwa ya wanyama walao majani wana fauna ya matumbo ya kuheshimiana ambayo huwasaidia kuyeyusha mimea, ambayo ni ngumu kusaga kuliko mawindo ya wanyama. Spishi moja ya kipepeo hutumia kemikali tata na ishara za acoustical ili kuwadhibiti mchwa. Miamba ya matumbawe ni matokeo ya kuheshimiana kati ya viumbe vya matumbawe na aina mbalimbali za mwani wanaoishi ndani yake. Mimea mingi ya ardhini na mifumo ikolojia ya ardhi inategemea kuheshimiana. Mimea hubadilisha kaboni kutoka kwa hewa. Kuvu husaidia katika kuchimba madini kutoka kwenye udongo. Aina nyingi za mchwa wa kitropiki na chini ya kitropiki zina uhusiano changamano na aina fulani za miti.

Mimea na wanyama hao ambao wote wanahitajiana ili kuishi ingebidi wawepo karibu kwa wakati. Kwa hakika hawangeweza kutenganishwa kutoka kwa kila mmoja na mamilioni au mabilioni ya miaka ya madai ya marekebisho ya mageuzi. Ingebidi zingeumbwa na Muumba ili zifanye kazi sawasawa jinsi zinavyofanya kazi. Utata mkubwa kama huu, kutegemeana, na utofauti wa hali ya juu hupiga kelele muundo wa kimungu.

Mdomo wa Mwanadamu

Chukua, kwa mfano, mambo ya ndani ya kinywa cha mwanadamu. Kuweka kando muundo wa ajabu unaohitajika kwa kinywa kufanya kazi, ikiwa ni pamoja na meno, ufizi, ulimi, midomo, misuli, neva, seli, na kadhalika. mageuzi haiwezi tu kutoa maelezo ya kuaminika kwa hali ya kinywa cha binadamu kwa kiwango cha microscopic.

Wanasaikolojia wanakadiria kuwa zaidi ya spishi 700 za bakteria ziko kinywani. Viumbe 700 tofauti wangewezaje kukusanyika mahali pamoja ili kuunda mfumo mgumu wa ikolojia ya viumbe vilivyochanganyika ambavyo vinaishi pamoja na kila kimoja kufanya kazi ya ajabu ya uhandisi wa kemikali—kutoka kwa kuvunja vipande vya chakula na kusaga chembe za mwili, hadi kushindana na viumbe wavamizi. ili kutukinga na maambukizi? Utata hauelezeki katika suala la mageuzi. Mpango huo wa hali ya juu ulipaswa kuwa umeumbwa na Mungu.

Mamba wa Nile na Plover wa Misri

Uthibitisho mwingine wa kushangaza kwamba Uumbaji wa kimungu ni wa kweli na mageuzi ni ya uwongo unaonekana katika uhusiano unaodumishwa na ndege wa Misri Plover na mamba wa Nile. Mamba wakubwa zaidi barani Afrika, wanyama hawa wa kale wanaweza kufikia urefu wa futi 20 na uzani wa hadi pauni 1,650. Lishe yao inahusisha samaki, lakini watashambulia karibu kila kitu: pundamilia, viboko wadogo, ndege, nungu na mamba yake. Wao ni wawindaji wa kuvizia—wanangoja samaki au wanyama wa nchi kavu waje karibu, na kisha kukimbilia nje ili kushambulia. Ni walaji watu katili: hadi watu 200 hufa kila mwaka kwenye taya za mamba wa Nile.

Licha ya ukweli huu kuhusu hali mbaya ya mamba wa Nile, inashangaza kabisa kujua kwamba ndege wa Kimisri Plover ana uhusiano mzuri na kiumbe hiki ambacho kinajumuisha kuingia kwenye mdomo wa mamba kwa madhumuni ya kusafisha meno na ufizi wake. Croc itafungua kinywa chake na kuruhusu ndege kuingia, wakati mwingine kuiweka wazi na wakati mwingine kuifunga kwa upole na ndege bado ndani. Kisha ndege huyo hutumia mdomo wake kuondoa vimelea, ruba, minyoo, na vipande vya chakula vinavyoingia mdomoni mwa mamba. Plover anafurahia chakula kilicho tayari, na mamba husafishwa kwa meno muhimu ili kukuza afya na kupunguza magonjwa. Mpangilio kama huo haungeweza kubadilika. Hakuna mamba ambaye angeamua hatua kwa hatua kuwa ni kwa manufaa yake kumwacha ndege asafishe kinywa chake. Uhusiano huo wa hali ya juu kati ya viumbe mbalimbali huthibitisha upangaji na upangaji programu—ubunifu wa akili na Mbuni na Muumba Mkuu.

Nyigu Zamaradi na Mende

Mfano mwingine wa kustaajabisha wa symbiosis unaoonyesha kuwepo kwa Mungu unahusu Nyigu wa Emerald Cockroach na kombamwiko wa Marekani. Mdudu wa mwisho ni mkubwa mara sita kuliko Nyigu wa Emerald. Hata hivyo, nyigu huumiza kwa njia ya kimkakati katika mfumo mkuu wa neva wa mende na kusababisha kupooza kwa muda kwa miguu ya mbele. Kupooza huku kwa muda humruhusu nyigu kutoa mwiba wa pili kwenye sehemu iliyochaguliwa kwa uangalifu katika ganglia ya ubongo ili kudhibiti reflex ya kutoroka. Kuumwa kwa ubongo husababisha mabadiliko makubwa ya kitabia: mende hubadilika na kuwa kama zombie. Kupumua kwake kunapungua, na hafanyi jaribio lolote la kutoroka. Kama matokeo ya kuumwa huku, roach atajipanga, atakuwa mvivu, na atashindwa kuonyesha majibu ya kawaida ya kutoroka.

Kisha nyigu humwongoza mende kwa antena zake, kama kamba, hadi kwenye shimo la nyigu. Si lazima nyigu amburute mende, kwani roach hutembea kwa hiari kwa miguu yake mwenyewe. Ndani ya shimo, nyigu hutaga yai nyeupe, yenye urefu wa milimita mbili hivi, kwenye tumbo la roach. Kisha hutoka na kutumia uchafu kuwazuia roach wasio na ulinzi ndani ya shimo (kuwazuia wanyama wengine wanaokula wenzao nje). Akiwa amezimwa, roach anayeumwa husalia mtulivu na kuridhika huku yai la nyigu huanguliwa baada ya takriban siku tatu. Buu aliyeanguliwa hutoboa shimo kwenye mguu wa mende ili kupata lishe kutoka kwa mfumo wa damu ya roach kwa siku nne hadi tano. Kisha lava huchimba ndani ya tumbo la mende, huingia ndani, na kwa muda wa siku nane, hutumia viungo vya ndani vya roach kwa utaratibu ambao unahakikisha kwamba roach itabaki hai, angalau hadi lava inapoingia kwenye hatua ya pupal na kuunda. koko ndani ya mwili wa roach. Wiki sita baada ya kuumwa kwa mara ya kwanza, nyigu mpya anatoka kwenye maiti ya roach.

Sumu ya Nyigu Zumaridi inasawazishwa kwa uangalifu ili kuzima mawimbi yanayobebwa na kemikali muhimu ya ubongo ya nyurotransmita iitwayo dopamine. Nyigu hutoa kuumwa kwa usahihi wa upasuaji wa ubongo mdogo. Ustadi huu wa ajabu haungeweza kuibuka. Wala haikujifunza. Iliwekwa kwa waya na Muumba ndani ya kila nyigu—na kuifanya daktari mpasuaji wa neva aliyezaliwa asilia. Mzao wa nyigu hutegemea utekelezaji kamili wa kuumwa kwa mama. Sumu nyingi kupita kiasi, na mende angekufa mara moja, na kuondoa chanzo cha chakula kipya cha watoto wa nyigu. Sumu kidogo sana (au yenye lengo hafifu), na roach angeweza kutoroka. Mamilioni ya miaka ya majaribio na makosa hayawezi kuwa chanzo cha uhusiano huu. Kushindwa kwa hatua yoyote katika mchakato huu tata kungezuia kuzaliana—na kukomesha spishi. Je, ubuni, uchangamano, mpangilio, kusudi, na akili kama hizo zinaweza kutoka katika machafuko yasiyo na akili na ya mageuzi? Sivyo kabisa. Nyigu Zumaridi na kombamwiko wa Kiamerika viliundwa na Muumba kufanya kazi sawasawa jinsi wanavyofanya. “Ee Bwana, jinsi yalivyo mengi matendo yako! Kwa hekima umewaumba wote; dunia imejaa viumbe vyako” (Zaburi 104:24). Uumbaji unatangaza ukweli wa Muumba.

Mchwa na Kuvu

Mchwa wa Leafcutter hukaa katika vyumba vya chini ya ardhi katika msitu wa mvua wa Amazonia huko Brazili. Wao huacha viota vyao mara kwa mara ili kutafuta mamia ya futi msituni. Mimea mingi ya kitropiki imepenyezwa na kemikali zenye sumu ili kuzuia walaji chakula. Kwa hiyo, kwa kutumia “vikata mdomo” vilivyoundwa mahususi, mchwa hukata sehemu za majani wanayopata, wakiwa waangalifu wasinywe kemikali yoyote yenye sumu. Kisha husafirisha mizigo yao hadi kwenye viota na kuipeleka kwa mchwa wafanyakazi wadogo. Mchwa hao husafisha majani na kuyatafuna ndani ya matandazo—tena, wakiwa waangalifu “wasiyameze.” Kisha wao hulisha matandazo kwa kiumbe kingine ambacho mchwa hulima—fangasi. Kuvu hii huvuja sumu kwenye majani huku kulisha protini na sukari. Protini hizi na sukari ni chakula ambacho mchwa hula. Mchwa huhitaji kuvu kwa chakula—na watakufa bila kuvu. Kuvu, kwa upande mwingine, hawezi kuishi bila mchwa, kwa kuwa wanategemea chungu kuleta majani. Huu ni utegemezi wa pamoja ambao haungeweza kuibuka.

Kwa kushangaza, kuvu hii hukua tu katika vyumba vya chini ya ardhi vya kiota cha Leafcutter ant. Na Kuvu haitatumia majani yote, kwa kuwa baadhi ni sumu kwa Kuvu. Mchwa wa Leafcutter ni nyeti vya kutosha kukabiliana na mapendeleo ya kuvu na, kwa hivyo, huacha kukusanya majani hayo. Wanasayansi wanafikiri kwamba mchwa wanaweza kutambua ishara za kemikali kutoka kwa kuvu ambayo huwasilisha mapendekezo ya kuvu.

Zaidi ya hayo, watafiti wamegundua ukungu mkali ambao unatishia kuvu. Watafiti wanapotoa mchwa kwenye kiota, ukungu huharibu kuvu. Wataalamu wa wadudu wamegundua kwamba chungu—hasa wale wanaochunga kuvu—wana upakaji mweupe na wa nta mwilini mwao. Mipako hiyo, ambayo hupambana na ukungu wa Kuvu, imetambuliwa kuwa mikeka iliyochanganyika ya bakteria ambayo hutoa dawa nyingi za viuavijasumu ambazo binadamu hutumia kwa ajili ya dawa. Kimsingi mchwa wamevaa dawa za kuua viini. Hata hivyo binadamu aligundua antibiotics tu ndani ya karne iliyopita. Si ajabu kwamba Sulemani alisema: “Nenda kwa chungu…zitafakari njia zake ukapate hekima; ambaye hana akida, wala msimamizi, wala mtawala, hujipatia riziki zake wakati wa hari, na kukusanya chakula chake wakati wa mavuno” ( Mithali 6:6-8 ) )

Nondo wa Yucca na Yucca

Karibu aina 50 za mmea wa yucca hupamba sayari. Kwa kushangaza, mmea wa yucca hauwezi kabisa kuchavusha yenyewe ili kukuza mbegu nyingi na kuzaliana. Inategemea kabisa nondo wa yucca aliyepangwa kijeni ili kuwezesha uzazi na kuendeleza spishi.

Kutoka kwenye vifukofuko vyao vya chini ya ardhi katika majira ya kuchipua, nondo wa yucca dume na jike hutambaa hadi juu na kuruka hadi kwenye mimea ya yucca iliyo karibu. Mimea ya Yucca inafungua tu maua yao. Nondo jike wa yucca hukusanya chavua kutoka kwenye ua la yucca na kuifanya kuwa mpira unaonata, akitumia “kucha” ndefu zilizopinda (proboscis) zinazotoka kwenye eneo la mdomo wake, kukusanya, kuunda, kukunja, na kubeba mpira wa chavua wa dhahabu. . Chavua ya yucca iko katika eneo lililopinda la mmea. Ni nondo wa yucca pekee aliye na proboscis iliyojipinda hasa kukusanya chavua kutoka kwa viungo vya uzazi vya kiume vya mmea.

Baada ya kukusanya chavua, kisha yeye huruka hadi kwenye mmea mwingine ambapo yeye huingiza yai la nondo kwenye ukuta wa ovari ya mmea wa yucca, kwa kutumia oviposit yake—lenyewe usanifu wa ajabu wa uhandisi. Akiwa bado amebeba mpira wa chavua kwenye makucha yake ya uso, anapanda juu ya ovari. Anasisitiza chavua kwenye unyanyapaa, akirutubisha mamia ya mbegu ambazo hazijakomaa ndani. Mabuu ya nondo yanapoanguliwa, hula kwenye mbegu za yucca. Ikiwa wangekula mbegu zote, mimea ya yucca ingeacha kuzaa, na wao na nondo wangekoma kuwepo. Mungu alipanga nondo ili kurekebisha idadi ya mabuu yanayokua ndani ya kila ua ili mbegu zote za yucca zisitumike.

Mzunguko wa maisha wa nondo wa yucca umepitwa na wakati kwa hiyo nondo waliokomaa hujitokeza katika majira ya kuchipua hasa wakati ambapo mimea ya yucca inachanua. Nondo ya yucca na mmea wa yucca viliundwa kufanya kazi pamoja. Ilibidi ziwe zimeundwa kwa ukaribu wa muda. Si ajabu kwamba mwanabiolojia wa mageuzi Dakt. Chris Smith alikiri hivi: “Inashangaza sana kuwazia jinsi jambo hilo lilivyotokea. Inashangaza sana.”6 “Inashangaza akili”? Kabisa. “Ajabu au isiyoelezeka”? La—isipokuwa ukipuuza, kukataa, au kukataa jambo lililo wazi.

Nyigu Mweusi na Aphid

Mimea iliyoko kusini-mashariki mwa Marekani inapozingirwa na vidukari—wadudu wadogo wanaofyonza utomvu, wadudu waharibifu sana—hutoa ukungu wa kemikali ambao huashiria nyigu weusi wawaokoe. Baada ya kuwasili, nyigu haziui aphids moja kwa moja. Kwa usahihi wa kliniki, nyigu huingiza yai moja kwenye mwili wa kila aphid. Kila nyigu anaweza kuingiza mayai ndani ya vidukari 200. Kisha mwili wa aphid hutumika kama incubator kwa watoto wa mwindaji wake. Vibuu vya nyigu wenye ukali hukua, wao hula kiduara wakiwa hai kutoka ndani hadi nje wanapokuwa tayari kuibuka na kuanza mchakato huo tena.

Zingatia kwamba njia hii iliyoundwa na kimungu ya kudhibiti idadi ya vidukari ni mfumo mmoja wa ajabu miongoni mwa wengine. Utofauti na utata wa aina mbalimbali za mifumo, zote zikifanya kazi kwa tamasha kwa utaratibu wa asili, humaanisha mpango mkuu unaotawala, unaopindua ili kuhakikisha uendelevu unaoendelea wa utaratibu ulioundwa. Mbali na nyigu mweusi, mchwa pia hushiriki katika kudhibiti aphids.

Mchwa na Aphid

Vidukari huendeleza uhusiano mwingine mgumu. Zina visehemu maalum vya mdomo vinavyofanana na sindano ili kutoboa mimea na kutoa maji kutoka kwayo. Aina fulani za chungu kihalisi “hukuza” vidukari kwa “kuwakamua” bila kuwadhuru wadudu. Mchwa hupiga vidukari kwa kutumia antena zao nae, na kusababisha aphids kutoa umande ambao mchwa wanaweza kutumia. Kwa hivyo, vidukari huandaa chakula tayari kwa mchwa. Kwa kubadilishana, vidukari hupata ulinzi kwa kuwa mchwa hushirikiana kupigana na wavamizi na wanyama wanaowinda wanyama wengine, kama vile kunguni.

Lakini uhusiano huu unaenda zaidi. Utomvu ambao vidurusu huchota kutoka kwa mimea una wanga mwingi, lakini hauna asidi muhimu ya amino—ambayo vidukari haziwezi kuunganishwa. Ingiza mwigizaji wa tatu katika igizo hili la kuheshimiana: bakteria wadogo wa endosymbiont (Buchnera aphidicola). Bakteria hawa huishi katika seli maalum za aphid zinazoitwa bacteriocytes. Asidi za amino hutolewa na bakteria hizi. Wala bakteria au aphid wanaweza kuwepo bila nyingine.

Kushangaza: mchwa hutegemea aphid kwa chakula; aphid inategemea mchwa kwa ulinzi; aphid inategemea bakteria ya ndani kwa asidi ya amino; aphid huwapa bakteria nishati, kaboni, na makazi ndani ya seli maalum. Symbiosis ndani ya symbiosis-uthibitisho madhubuti wa muundo wa kimungu!

Maelezo ya Mageuzi?

Mifano hiyo ya ajabu ya uumbaji wa kimungu inaweza kuzidishwa bila kikomo. Wanaelekeza kwa Mungu kabisa. Lakini, bila shaka, wanamageuzi wanajaribu kutoa “maelezo” ya ulinganifu kati ya viumbe wa ajabu wanaoipamba sayari yetu. Inasema hivi: “Viumbe vinavyotegemeana kwa ajili ya kuendelea kuishi vilibadilika-badilika, hatua kwa hatua vikaanza kutegemeana kupitia mabadiliko madogo kwa mamilioni ya miaka.” Dai kama hilo basi linajazwa kwa wingi sifa za kubatilisha: “Kwa kushangaza ni kidogo sana kinachojulikana kuhusu jinsi maelewano ya kuheshimiana yalivyozuka na kuendelea.” “Licha ya kuenea na umuhimu wao, tunaelewa kidogo kuhusu jinsi symbiosis za kuheshimiana zinavyoundwa kati ya viumbe vilivyo hai hapo awali.” “Msururu wa mageuzi wa matukio katika nasaba nyingi haujulikani.” “Ni jinsi gani vyama hivi vinabadilika bado haijulikani wazi.” “Mengi yanabakia kujifunza juu ya mifumo inayodumisha maelewano kama mwingiliano thabiti wa mageuzi.” Wakristo wanaofikiri kimantiki wana wajibu mbele za Mungu kujizoeza kutambua gobbledygook isiyo na maana wanapoisikia. Ukweli ni kwamba madai yoyote ya “mabadiliko” au “mabadiliko ya dakika”—yanapobainishwa na kuchunguzwa kama matukio ya wakati—yanaonekana kuwa yasiyoweza kutekelezeka, ya kuwaziwa, hayawezekani, na hayapo kabisa. Viumbe vyote viwili vilihitaji kila mmoja tangu mwanzo wa uwepo wao. Je, viumbe hawa walipataje lishe kabla ya kuwa tegemezi? Kila moja ya viumbe hivi ina vigeu fupi vya muundo ambavyo vinathibitisha kutokuwa na uwezo wa mabadiliko ya taratibu na uteuzi asilia kama visababishi vinavyofaa.

Kumbuka mjadala uliofanyika mwaka wa 1976 kwenye kampasi ya Chuo Kikuu cha Jimbo la Texas Kaskazini huko Denton, Texas, wakati Thomas B. Warren alipomjadili Antony G.N. Akaruka—wakati huo, bila shaka mwanafalsafa mkuu zaidi asiyeamini kuwa kuna Mungu ulimwenguni. Jaribio la Flew la kuthibitisha kuaminika kwa mageuzi linaonekana katika kauli hii: “[Mimi], inaonekana kwangu, ni tokeo la nadharia ya mageuzi kwamba viumbe vinatofautiana.”10 “Je! Wanamageuzi hujaribu kuficha akili kwa kudokeza kwamba viumbe vyote vilitokea kwa sababu ya mabadiliko ya polepole sana, karibu yasiyoonekana kwa wakati. Lakini ni wapi kwenye sayari hizi ongezeko la madai au “vivuli” kutoka kwa aina moja ya wanyama hadi nyingine? Tunajua sokwe wapo. Tunajua wanadamu wapo. Hatujui chochote kuhusu “vivuli” vyovyote vinavyodaiwa. Wala si sayansi ya kweli.

Warren alimpa changamoto Flew kukabiliana na ukweli kwamba hata kama mageuzi yanadharia mababu wengi wa kabla ya wanadamu, ilibidi kuwe na mwanadamu wa kwanza kufika kwenye eneo hilo. Alitoka wapi? Mwanadamu wa kwanza kabisa kwenye sayari ilibidi awepo kwa namna fulani. Lakini jinsi gani? Je, huyu binadamu wa kwanza alikuwa mwanaume au mwanamke? Mtoto au mtu mzima? Kwa kweli, kuna mambo mawili tu yanayowezekana: (1) ama mtu ambaye si mwanadamu alilazimika kubadilika na kuwa mwanadamu wakati wa uhai wake, au (2) mtu ambaye si mwanadamu alilazimika kuzaa mwanadamu. Kifalsafa na kisayansi, hizi ndizo uwezekano mbili pekee—na wala haziwezi kutegemewa. Mageuzi si tu kwamba hayatekelezeki kisayansi; ni upuuzi wa kimantiki na kifalsafa! Kwa kweli, mageuzi ni uwongo, na kuna Mungu.

Kadiri tunavyoendelea kuchunguza uumbaji wa Mungu kwa undani zaidi, ndivyo uvumbuzi tata zaidi, wa hali ya juu, na wa kushangaza zaidi.11 Mtu atalazimika kuwa na ubaguzi na kuazimia kimakusudi kumkana Mungu ili kughairi uthibitisho mwingi wa Yeye katika uumbaji Wake. “Mpumbavu amesema moyoni, Hakuna Mungu” (Zaburi 14:1; 53:1). “Simameni tuli mzitafakari kazi za ajabu za Mungu” (Ayubu 37:14).

Hitimisho

Ikiwa ungetupa kijiti cha baruti kwenye duka la kuchapisha, na kufanya hivyo kila siku kwa miaka milioni moja, je, kamusi ingekuwa na matokeo? Ubunifu kama huo, utata, mpangilio, kusudi, na akili kama hizo zinaweza kutoka kwa machafuko yasiyo na akili na ya mageuzi? Jibu ni “Hapana” isiyo na shaka! Mwanamageuzi Mwingereza marehemu Sir Fred Hoyle alishughulikia haswa shida nyingi zinazowakabili wale wanaotetea wazo la asili ya maisha duniani. Kwa kweli, Dakt. Hoyle alieleza wazo la watu wasioamini kwamba kuna Mungu kwamba machafuko hutokeza utaratibu kwa njia ya kuvutia alipoona kwamba “uwezekano wa kwamba hali za juu zaidi zimetokea kwa njia hii unaweza kulinganishwa na uwezekano wa kimbunga kinachopita kwenye eneo lisilo na taka. inaweza kukusanya Boeing 747 kutoka kwa nyenzo zilizomo.”Dk. Hoyle, hata alifikia hitimisho lifuatalo:

Mara tu tunapoona, hata hivyo, kwamba uwezekano wa maisha kutokea bila mpangilio ni mdogo sana kiasi cha kufanya dhana ya nasibu kuwa ya upuuzi, inakuwa ni jambo la busara kufikiri kwamba sifa nzuri za fizikia ambazo maisha hutegemea, ni za makusudi kabisa…. Kwa hiyo ni karibu kuepukika kwamba kipimo chetu cha akili lazima kionyeshe kwa njia halali akili za hali ya juu…hata kwa ukomo uliokithiri wa ukamilifu wa Mungu.

Kama Dawkins alikubali:

Kadiri jambo lisilowezekana kitakwimu, ndivyo tunavyoweza kuamini kuwa lilitokea kwa bahati mbaya. Kijuujuu, njia mbadala ya kubahatisha ni Mbuni mwenye akili.

Kwa hakika, vipengele vinavyotegemeana, vilivyounganishwa, na vinavyoingiliana vya uumbaji wa Mungu haviko na uwezo wa mwanadamu kuzifuatilia—achilia mbali “kusimamia” au “kusaidia.” Wala mti wa pine au pinecone hauna hisia. Hawana uwezo wa kufikiri wala fahamu. Hawana utu, nafsi, au roho. Miti ya misonobari haikukusanyika na kujadili tishio la moto wa misitu kwa maisha yao ya baadaye, na kisha kuamua kutoa pinecones ambazo zingebaki kufungwa wakati wa moto ili kufunguka baadaye. Hakuna kusanyiko la mamba ambalo limewahi kufanywa ambapo mamba waliamua kuwa ni kwa manufaa yao ya kiafya kujiepusha na kukandamiza ndege wa Plover huku wanyama wengine wote wakibaki kuwa “mchezo wa haki.” Ufafanuzi wa kawaida wa wanamageuzi kwa maajabu kama hayo ya uumbaji haupatani, hauna maana, na ni wa kusikitisha tu. Elihu alimkumbusha Ayubu hivi: “Tazama, Mungu ametukuka kwa uweza wake; Mwalimu kama yeye ni nani? Ni nani aliyemwekea njia yake, na ni nani aliyesema, ‘Umefanya vibaya’? Kumbuka kwamba unapaswa kuinua kazi yake, ambayo watu wameiimba. Watu wote wameiona; mwanadamu huona tokea mbali” (Ayubu 36:22-25, NASB).

Hakika, ulimwengu wa asili hupiga kelele kihalisi uhalisi wa Mtengenezaji mwenye uwezo wote Ambaye peke yake ndiye anayehusika na muundo wa akili wa utaratibu ulioumbwa. Kama vile mtunga-zaburi alivyothibitisha kwa ufasaha: “Mbingu zauhubiri utukufu wa Mungu; na anga laonyesha kazi ya mikono yake…. Hakuna usemi, wala lugha ambapo sauti zao hazisikiki. Kamba yao imeenea duniani mwote, na maneno yao hata miisho ya ulimwengu” (Zaburi 19:1-4). Ni mpumbavu pekee ndiye anayeweza kuhitimisha kwamba hakuna Mungu (Zaburi 14:1).

Ufafanuzi pekee unaokubalika kwa Ulimwengu na mpangilio mzima ulioumbwa ni “Mungu mkuu aliyeumba kila kitu” (Mithali 26:10). “Ee Bwana, jinsi yalivyo mengi matendo yako! Kwa hekima umewaumba wote. Dunia imejaa mali zako” (Zaburi 104:24). Tunaweza kujua kuna Mungu. Uumbaji unatangaza ukweli wa Muumba. Kurudia tamko la Paulo katika Warumi: “Kwa maana tangu kuumbwa ulimwengu tabia zake zisizoonekana zinaonekana, na kufahamika kwa kazi zake, yaani, uweza wake wa milele na Uungu wake, hata wasiwe na udhuru” (1:20). .

Maelezo ya Mwisho

1 See Jørn Aas, et al. (2005), “Defining the Normal Bacterial Flora of the Oral Cavity,” Journal of Clinical Microbiology, 43(11):5721-5732, November; Human Oral Microbiome Database (2015), http://www.homd.org/.

2 See Leo Africanus (1896 reprint), The History and Description of Africa, trans. John Pory (London: Hakluyt Society), 3:951-952, https://archive.org/details/historyanddescr02porygoog; Robert Curzon (1851), A Visit to the Monasteries in the Levant (New York: George P. Putnam), 1:131, https://goo.gl/PRGnsJ; “Egyptian Plover” (2014), Bird Forum, http://www.birdforum.net/opus/Egyptian_Plover; “Endangered Crocodiles and Caimen” (no date), 50 Birds, http://www.50birds.com/animals/endangered-alligators-2.htm; Thomas Howell (1979), Breeding Biology of the Egyptian Plover, Pluvianus Aegyptius (Berkeley, CA: University of California), pp. 3ff., https://goo.gl/n6WCRn; Richard Meinertzhagen (1959), Pirates and Predators: The Piratical and Predatory Habits of Birds (London: Oliver & Boyd); “Nature in Egypt” (no date), http://traditionalegypt.co.uk/egypt/nature-in-egypt.php; Alfred Newton (1899), A Dictionary of Birds  (London: Adam & Charles Black), pp. 442,732-733, https://goo.gl/1y0MbY; “Nile Crocodile” (no date), MediaLibrary.org, http://medlibrary.org/medwiki/Nile_crocodile#cite_note-26; “Nile Crocodile” (2015), National Geographic, http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/nile-crocodile/; “Nile Crocodile (Crocodylus niloticus), 2010” (2015), San Diego Zoo Global Library, http://ielc.libguides.com/sdzg/factsheets/nile_crocodile; Grace Norton, ed. (1908) The Spirit of Montaigne (Boston, MA: Houghton, Mifflin & Company), p. 78, https://goo.gl/KwULiY; Henry Scherren (1907), Popular Natural History (New York: Cassel & Company), pp. 268-269, https://goo.gl/9DLqQy; Philip Sclater (1893), The Ibis (London: Gurney and Jackson), vol. 5, 6th series, pp. 275-276, https://archive.org/details/ibis10uniogoog.

3 See Ram Gal and Frederic Libersat (2008), “A Parasitoid Wasp Manipulates the Drive for Walking of its Cockroach Prey,” Current Biology, 18[1]:877-82, June 24; Ram Gal and Frederic Libersat (2010), “A Wasp Manipulates Neuronal Activity in the Sub-Esophageal Ganglion to Decrease the Drive for Walking in Its Cockroach Prey,” PLoS One, 5[4]:e10019, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2850919/; G. Haspel, L.A. Rosenberg, and F. Libersat (2003), “Direct Injection of Venom by a Predatory Wasp into Cockroach Brain,” Journal of Neurobiology, 56[3]:287-92, September 5, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12884267/; G. Haspel, E. Gefen, et al. (2005), “Parasitoid Wasp Affects Metabolism of Cockroach Host to Favor Food Preservation for its Offspring,” Journal of Comparative Physiology, 191[6]:529-34, June, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15864597/; Frederic Libersat (2003), “Wasp Uses Venom Cocktail to Manipulate the Behavior of Its Cockroach Prey,” Journal of Comparative Physiology, 189[7]:497-508, July, http://www.bgu.ac.il/life/Faculty/Libersat/pdf/JCP.2003.pdf; Eugene Moore, Gal Haspel, Frederic Libersat, Michael Adams (2006), “Parasitoid Wasp Sting: A Cocktail of GABA, Taurine, and -alanine Opens Chloride Channels for Central Synaptic Block and Transient Paralysis of a Cockroach Host,” Journal of Neurobiology, 66[8]:811-820, July, http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/neu.20254/abstract.

4 See Frank Aylward, Kristin Burnum-Johnson, et al. (2013), “Leucoagaricus gongylophorus Produces Diverse Enzymes for the Degradation of Recalcitrant Plant Polymers in Leaf-Cutter Ant Fungus Gardens,” Applied and Environmental Microbiology, 79[12]:3770-3778, June, http://aem.asm.org/content/79/12/3770.full.pdf+html; Matias Cafaro, et al. (2011), “Specificity in the Symbiotic Association Between Fungus-Growing Ants and Protective Pseudonocardia Bacteria,” Proceedings of the Royal Society B, 278:1814-1822, http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/royprsb/278/1713/1814.full.pdf; Eric Caldera, et al. (2009), “Insect Symbioses: A Case Study of Past, Present, and Future Fungus-Growing Ant Research,” Environmental Entomology, 38[1]:78-92, February, http://ee.oxfordjournals.org/content/38/1/78; Cameron Currie, Ulrich Mueller, and David Malloch (1999), “The Agricultural Pathology of Ant Fungus Gardens,” Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 96:7998-8002, July, http://www.pnas.org/content/96/14/7998.full.pdf; Cameron Currie, Michael Poulsen, et al. (2006), “Coevolved Crypts and Exocrine Glands Support Mutualistic Bacteria in Fungus-Growing Ants,” Science, 311[5757]:81-83, January 6, http://www.sciencemag.org/content/311/5757/81.abstract; Hermógenes Fernández-Marín, Jess Zimmerman, et al. (2006), “Active Use of the Metapleural Glands by Ants in Controlling Fungal Infection,” Proceedings of the Royal Society B, 273:1689-1695, March, http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/royprsb/273/1594/1689.full.pdf; Hermógenes Fernández-Marín, David Nash, et al. (2015), “Functional Role of Phenylacetic Acid from Metapleural Gland Secretions in Controlling Fungal Pathogens in Evolutionarily Derived Leaf-Cutting Ants,” Proceedings B, 282[1807]:20150212, April 29, http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/282/1807/20150212; Susanne Haedera, Rainer Wirthb, et al. (2009), “Candicidin-Producing Streptomyces Support Leaf-Cutting Ants to Protect Their Fungus Garden against the Pathogenic Fungus Escovopsis,” Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 106[12]:4742-4746, http://www.pnas.org/content/106/12/4742.full.pdf; Ainslie Little, Takahiro Murakami, et al. (2006), “Defending against Parasites: Fungus-Growing Ants Combine Specialized Behaviours and Microbial Symbionts to Protect Their Fungus Gardens,” Biology Letters, 2:12-16, August, http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/roybiolett/2/1/12.full.pdf; Ainslie Little and Cameron Currie (2007), “Symbiotic Complexity: Discovery of a Fifth Symbiont in the Attine Ant-Microbe Symbiosis,” Biology Letters, 3:501-504, August, http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/roybiolett/3/5/501.full.pdf; Lucas Meirelles, Scott Solomon, et al. (2015), “Shared Escovopsis Parasites Between Leaf-Cutting and Non-Leaf-Cutting Ants in the Higher Attine Fungus-Growing Ant Symbiosis,” Royal Society Open Science, 2:150257, http://rsos.royalsocietypublishing.org/content/royopensci/2/9/150257.full.pdf; Ulrich Mueller and Nicole Gerardo (2002), “Fungus-Farming Insects: Multiple Origins and Diverse Evolutionary Histories,” Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 99[24]:15247-15249, November 26, http://www.pnas.org/content/99/24/15247.full.pdf; Hannah Reynolds and Cameron Currie (2004), “Pathogenicity of Escovopsis weberi: The Parasite of the Attine Ant-Microbe Symbiosis Directly Consumes the Ant-Cultivated Fungus,” Mycologia, 96[5]:955-959, September/October, http://www.mycologia.org/content/96/5/955.abstract; Andre Rodrigues, Ulrich Mueller, et al. (2011), “Ecology of Microfungal Communities in Gardens of Fungus-Growing Ants (Hymenoptera: Formicidae): A Year-Long Survey of Three Species of Attine Ants in Central Texas,” FEMS Microbiological Ecology, 78[2]:244-255, http://femsec.oxfordjournals.org/content/femsec/78/2/244.full.pdf; Hassan Salem, Laura Florez, et al. (2015), “An Out-of-Body Experience: The Extracellular Dimension for the Transmission of Mutualistic Bacteria in Insects,” Proceedings of the Royal Society B, 282[1804]:20142957; Christopher Trantera, Lauren LeFevreb, et al. (2015), “Threat Detection: Contextual Recognition and Response to Parasites by Ants,” Behavioral Ecology, 26[2]:396-405, http://beheco.oxfordjournals.org/content/26/2/396.abstract; Mingzi Zhang, Michael Poulsen, and Cameron Currie (2007), “Symbiont Recognition of Mutualistic Bacteria by Acromyrmex Leaf-Cutting Ants,” The ISME Journal, 1:313–320, June, http://www.nature.com/ismej/journal/v1/n4/full/ismej200741a.html.

5 See W.P. Armstrong (1999), “The Yucca and Its Moth,” Zoonooz, 72[4]:28-31, April, http://waynesword.palomar.edu/ww0902a.htm; Henry Brean (2011), “Joshua Tree, Yucca Moth Co-Evolution Fascinates Researchers,” Las Vegas Review-Journal, April 18, http://www.reviewjournal.com/news/water-environment/joshua-tree-yucca-moth-co-evolution-fascinates-researchers; Beatriz Moisset (no date), “Yucca Moths (Tegeticula sp.),” United States Department of Agriculture Forest Service, http://www.fs.fed.us/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/yucca_moths.shtml; Olle Pellmyr (1997), “Prodoxidae: The Yucca Moth Family (Version 13),” The Tree of Life Web Project, http://tolweb.org/Prodoxidae/11872/1997.01.13; Olle Pellmyr and John Thompson (1992), “Multiple Occurrences of Mutualism in the Yucca Moth Lineage,” Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 89:2927-2929, April, http://www.pnas.org/content/89/7/2927.full.pdf; Olle Pellmyr, John Thompson, et al. (1996), “Evolution of Pollination and Mutualism in the Yucca Moth Lineage,” The American Naturalist, 148[5]:827-847, November, http://www.jstor.org/stable/2463408?seq=1#page_scan_tab_contents; Marylee Ramsay and John Richard Schrock (1995), “The Yucca Plant and the Yucca Moth,” The Kansas School Naturalist, 41[2], June, http://www.emporia.edu/ksn/v41n2-june1995/; Carol Sheppard and Richard Oliver (2004), “Yucca Moths and Yucca Plants: Discovery of ‘the Most Wonderful Case of Fertilisation,’” American Entomologist, 50[1]:32-46, Spring, http://entomology.wsu.edu/wp-content/uploads/2012/02/yucca2.pdf; J. Arthur Thomson (1922), The Outline of Science (New York: G.P. Putnam’s Sons), 1:76,79; “Yucca Moth” (no date), DesertUSA, http://www.desertusa.com/animals/yucca-moth.html.

6 As quoted in Brean.

7 See “Aphid Control with Aphidius & Aphelinus Parasites” (2015), Greenmethods.com, https://greenmethods.com/aphidius/; “Cunning Super-Parasitic Wasps Sniff Out Protected Aphids and Overwhelm Their Defenses” (2012), ScienceDaily, 24, February, BioMed Central Limited, www.sciencedaily.com/releases/2012/02/120224110739.htm; B.M. Drees and J. Jackman (1999), Parasitic Wasp. Field Guide to Texas Insects (Houston, TX: Gulf Publishing Company); Lukas Gehrer and Christoph Vorburger (2012), “Parasitoids as Vectors of Facultative Bacterial Endosymbionts in Aphids,” Biology Letters, 8:613–615, March 14, http://rsbl.royalsocietypublishing.org/content/8/4/613; Paul Gross (1993), “Insect Behavioral and Morphological Defenses Against Parasitoids, Annual Review of Entomology,” 38:251-27, January; Kerry Oliver, J.A. Russell, N.A. Moran, M.S. Hunter (2003), “Facultative Bacterial Symbionts in Aphids Confer Resistance to Parasitic Wasps,” Proceedings of the National Academy of Sciences, 100[4]:1803; Kerry Oliver, Koji Noge, Emma Huang, Jamie Campos, Judith Becerra, and Martha Hunter (2012), “Parasitic Wasp Responses to Symbiont-Based Defense in Aphids,” BMC Biology, 10:11, http://www.biomedcentral.com/1741-7007/10/11; “Parasitic Wasps & Aphids” (no date), National Geographic, Youtube, https://www.youtube.com/watch?v=rLtUk-W5Gpk; “Parasitic Wasps, Order Hymenoptera” (no date), Symbiont, http://www.drmcbug.com/parasitic.htm; E. Wajnberg, C. Bernstein, and J. Van Alphen (2008), Behavioral Ecology of Insect Parasitoids—From Theoretical Approaches to Field Applications (UK: Blackwell Publishing).

8 See N. Bluthgen, N.E. Stork, and K. Fiedler (2004), “Bottom-Up Control and Co-Occurrence in Complex Communities: Honeydew and Nectar Determine a Rainforest Ant Mosaic,” Oikos, 106:344-358; M. Doebeli and N. Knowlton (1998), “The Evolution of Interspecific Mutualisms,” Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 95:8676-8680; B. Holldobler and E.O. Wilson (1990), The Ants (Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press); B. Holldobler and E.O. Wilson (1994), Journey to the Ants (Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press); Naomi Pierce, Michael Braby, et al. (2002), “The Ecology and Evolution of Ant Association in the Lycaenidae (Lepidoptera),” Annual Review of Entomology, 47:733-771; V. Rico-Gray and P. Oliveira (2007), The Ecology and Evolution of Ant-Plant Interactions (Chicago, IL: University of Chicago Press); Bernhard Stadler and Anthony F.G. Dixon (2008), Mutualism: Ants and Their Insect Partners (Cambridge: Cambridge University Press); J.J. Stachowicz (2001), “Mutualism, Facilitation, and the Structure of Ecological Communities,” BioScience, 51:235-246, March.

9 Cf. Ed Grabianowski (2008), “How Symbiosis Works,” HowStuffWorks.com., March 7, http://science.howstuffworks.com/life/evolution/symbiosis2.htm; Durr Aanen and Ton Bisseling (2014), “The Birth of Cooperation,” Science, 345[6192]:29; Erik Hom and Andrew Murray (2014), “Niche Engineering Demonstrates a Latent Capacity for Fungal-Algal Mutualism,” Science, 345[6192]:94.

10 Antony G.N. Flew and Thomas B. Warren (1976), The Warren-Flew Debate on the Existence of God (Jonesboro, AR: National Christian Press), p. 25.

11 Jerry Fausz (2007), “Design Rules,” Reason & Revelation, 27[7]:49-52, https://apologeticspress.org/apPubPage.aspx?pub=1&issue=591.

12 Fred Hoyle (1981), “Hoyle on Evolution,” Nature, 294:105, November 12.

13 Fred Hoyle and Chandra Wickramasinghe (1981), Evolution from Space (London: J.M. Dent & Sons), pp. 141,144, emp. in orig.

14 Richard Dawkins (1982), “The Necessity of Darwinism,” New Scientist, 94:130, April 15, emp. added.

---

UNAKILI NA MASHARTI: Tunafurahi kutoa ruhusa kwa makala hii kuzalishwa kwa sehemu au kwa ukamilifu, mradi masharti yetu yatazingatiwa.

Masharti ya Uzalishaji→

---

Published September 13, 2024