Biblia na Ushoga

Mwaka 2012, Barack Obama alikuwa raisi wa kwanza ambaye alitangaza kuunga mkono ndoa za jinsia moja akiwa madarakani (Stein, 2012). Kwa kiongozi wa kitaifa, naam, kimataifa, kuchangia katika suala la maadili kama hilo, matokeo makubwa yenye athari ni ya kudumu. Uvunjaji wa polepole wa maadili ya Marekani, yaliyojengwa kulingana na Biblia, unaendelea kuliathiri taifa linaloharakisha kuelekea kuharibika. Kwa hakika, waanzilishi wenyewe wangeshangazwa kabisa (angalia Miller, 2008). Katikati ya kubadilika kwa hisia za kijamii, wengine ambao wanataka kuendelea kuwa na uhusiano wao na Biblia, lakini pia kudumisha ufasaha wa kisiasa, wanasisitiza kuwa Biblia yenyewe inafundisha kuwa mahusiano ya jinsia moja hayana dhambi kwa asili. Wanadai kuwa Biblia, kwa kweli, inakubaliana na ushoga kwa njia ile ile, na kwa kiwango kile kile, inavyoidhinisha ushirikiano wa jinsia tofauti. Kwa wale ambao bado wanajali kile ambacho Mungu anafikiria kuhusu jambo hilo, tafadhali fikiria ukaguzi ufuatao wa kile Biblia inafundisha kuhusu suala la mahusiano ya jinsia moja.

JE, BIBLIA INASEMAJE KUHUSU USHOGA?

Uhusiano wa Jinsia Moja katika Kipindi cha Mababu

Mapenzi ya Mungu kuhusu ngono ya binadamu ni nini hasa? Mapenzi hayo yalidhihirishwa awali katika uumbaji wa binadamu wa kwanza: “Mungu aliwaumba wanaume na wanawake” (Mwanzo 1:27). Uamuzi wa Mungu wa kuumba mwenzake wa kike kutoka kwa mwanaume haukuwa jambo la bahati mbaya. Mwanamke alikutana na vigezo muhimu vitatu kwa namna ya pekee: (1) “Sio vyema mtu kuwa peke yake” (Mwanzo 2:18); (2) alihitajika msaidizi, anayefaa kwake (Mwanzo 2:18,20); na (3) kizazi cha binadamu kingeendelea kupitia ujumbe wa kijinsia (Mwanzo 1:28). Yesu na Paulo wote walisadikisha uelewa huo huo (Mathayo 19:4-6; 1 Wakorintho 7:2). Kwa hivyo mwanamke alikuwa: (a) dawa ya kimungu ya upweke wa Adamu; (b) msaidizi kwake anayefaa; na (c) njia ya kuendeleza kizazi cha binadamu. Hapa, tunaona mpangilio wa kimungu kwa binadamu wa aina yake. Muda mfupi baada ya Mungu kuanzisha utaratibu wa uumbaji— ambao alitangaza kuwa “mzuri sana” (Mwanzo 1:31)— mwanadamu alianza kuingilia kati na kubadilisha mapenzi ya kimungu, na kubadilisha makusudio ya asili ya Mungu kuhusu ngono ya binadamu. Lameki — si Mungu aliyeleta ndoa za wenzi wengi ulimwenguni (Mwanzo 4:19). Mungu angeweza kuumba wanawake wawili kwa ajili ya Adamu, lakini Hakufanya hivyo. Badala yake, Alimuumba mwanamume mmoja kwa mwanamke mmoja maishani. Hayo ndiyo mapenzi ya kimungu—”Mungu aliwaumba mtu na mwanamke” (Mwanzo 1:27; angalia pia Mathayo 19:1-9). Sasa, Mwanzo 19:1-11 unaonekana.

Sasa kabla hawajalala chini, wanaume wa mji, wanaume wa Sodoma, vijana kwa wazee, watu wote kutoka kila pembe, walizingira nyumba. Wakamwita Loti na kumwambia, “Wapi wale wanaume waliokuja kwako usiku? walete nje ili tuwajue kwa tendo la kimwili.” Basi Loti akaenda nje kwao kupitia mlangoni, akafunga mlango nyuma yake, akasema, “Tafadhali, ndugu zangu, msitende uovu huu! Tazama sasa, nina mabinti wawili ambao hawajui wanaume; tafadhali, niruhusuni niwalete nje kwenu, nanyi muwatende kama mpendavyo; lakini msiwatendee chochote wale wanaume, kwa kuwa ndiyo sababu, wamekuja chini ya kivuli cha paa langu.”Wakasema, “Ondokeni!” Kisha wakasema, “Huyu amekuja kama mgeni, naye anaendelea kama mwamuzi; sasa tutakutendea    vibaya zaidi kuliko wao.” Basi wakambana vikali Loti, wakakaribia kuvunja mlango. Lakini wale wanaume wakanyosha mikono yao wakamvuta Loti ndani ya nyumba pamoja nao, wakafunga mlango. Wakawapiga hao wanaume waliokuwa mlangoni mwa nyumba kwa upofu, wadogo kwa wakubwa, hata wakawa wamechoka kujaribu kupata mlango (mstari 4-11).

Watetezi wa ushoga ambao wanata futa kuthibitisha mtazamo wao kutoka kwenye Biblia wamefuata tafsiri mpya ya hadithi ya uharibifu wa miji ya Sodoma na Gomora (pamoja na Adma na Zeboimu, Kumbukumbu la Torati 29:23). Kifungu hiki kimeeleweka kwa jadi kuwa ni kukemea ushoga. Uelewa huu umekuwa ni wa kawaida hivyo kwamba neno “usodoma” lilijumuishwa katika lugha ya Kiingereza kama kurejelea “aina yoyote ya kujamiiana inayohesabiwa kuwa isiyokuwa ya asili au isiyo ya kawaida, hasa kujamiiana kwa njia ya haja kubwa au ujambazi” (Kamusi ya Lugha ya Kiingereza ya American Heritage, 2000, uk. 1651). Namna gani hadithi ya Sodoma inaweza kutafsiriwa tena ili kuweka mahusiano ya jinsia moja katika mtazamo mzuri? Maelezo mawili yamependekezwa kwa jitihada ya kukuza uhalali wa Biblia wa ushoga.

(1) Ugeni Mbovu au Ushoga?

Madai ya kwanza yanadai kwamba wanaume wa Sodoma walikuwa na hatia ya kukosa ukarimu. Maandiko yanadai kwamba wanaume wa Sodoma walimsisitiza Loti kuwatoa wageni- Madai yao, “ili tuwajue” (Mwanzo 19:5). Hivyo basi, inaleta hoja kwamba “kujua” inarejelea nia yao ya kukutana, kusalimiana, kujifunza, au kufahamiana na wageni. Hata hivyo, viashiria vya muktadha vinakataza uwezekano wa tafsiri hii.

Kwanza, ingawa neno la Kiebrania linalotafsiriwa “kujua”

(yada) lina wigo mpana wa maana, ikiwa ni pamoja na “kufahamu” au “kujifahamu” (kwa kiasi kikubwa, Nadhalia mbalimbali za neno la Kiebrania zinafanana na dhana zinazohusiana na neno sawa la Kiingereza), Kiebrania, kama lugha nyingine za kale, pia ilikuwa inatumia “kujua” kama eufemizimu kwa tendo la ndoa (Mwanzo 4:1; 19:8). Eufemizimu nyingine za Kiseimiti zilizotumika kwa njia sawa ni pamoja na “kulala na” (2 Samweli 11:4), “kufunua uchi wa” (Walawi 18), “kwenda kwa” (Mwanzo 16:2; 38:2), na “kugusa” (Mwanzo 20:6; Mithali 6:29; 1 Wakorintho 7:1). Lugha za kale zilizoshiriki matumizi ya mfano kama huu wa “kujua” zilijumuisha Kiebrania, Kiamakku, na Kiugaritiki (Botterweck, 1986, uk. 455-456, 460), pamoja na Kisyriaka, Kiarabu, Kiethiopia, na Kigiriki (Gesenius, 1979, uk. 334). Wanazuoni wa Kiebrania wanapoeleza “kujua,” kama ilivyotumiwa katika Mwanzo 19:5, wanatumia lugha kama “upotovu wa kijinsia” (Harris, et al., 1980, 1:366), “tendo la kujamiiana kati ya watu wa jinsia moja” (Botterweck, 1986, 5:464), na “uhalifu dhidi ya maumbile” (Gesenius, uk. 334).

Pili, ikiwa “kujua” inamaanisha tu “kupata kufahamiana,” kwa nini waandishi wa Biblia walitumia mara kwa mara aina za neno “ovu” kurejelea matendo ya watu wa Sodoma? Loti aliomba, “Msiendelee kutenda uovu!” (Mwanzo 19:7)., Kwa ufunuo, tayari Musa alikuwa ametoa tathmini ya Mungu kwa maneno, “Lakini watu wa Sodoma walikuwa waovu mno, na wenye dhambi dhidi ya Bwana” (Mwanzo 13:13); “dhambi yao ni kubwa mno” (Mwanzo 18:20). Petro alizungumzia “tabia chafu ya waovu” wa Sodoma na “matendo yao ya uasi” (2 Petro 2:7-8). Lakini “kupata kufahamiana” si “uovu”! Kwa kweli, ikiwa

watu wa Sodoma wangekuwa kikundi cha majirani wema na wenye kujali jamii ambayo walitaka kuwakaribisha wageni katika mji wao, Bila shaka Mungu angewapongeza—si kuwahukumu!

Tatu, ikiwa “kujua” inamaanisha tu “kupata kufahamiana,” basi kwa nini Loti alitoa binti zake mabikira kwa wanaume? Asingekubali kuwatoa binti zake kwa wanaume kwa madhumuni ya “kupata kufahamiana” au “kuwa na uhusiano” nao.Tayari Mabinti walikuwa wakazi wa Sodoma, na wangekuwa wanawafahamu wanaume hao. Loti alikuwa anatoa binti zake kama mbadala wa kimapenzi. Loti alisema wazi: “Nina mabinti wawili ambao hawajajua mwanaume” (Mwanzo 19:8). “Kujua” ni rejeo jingine kwa tendo la kujamiiana. Loti alizungumzia hadhi Yao ya kimapenzi kwa sababu hiyo hiyo kwamba wanaume hawa walikuwa na nia ya matendo ya kujamiiana. Ni namna gani inashangaza na kusikitisha kwetu kama inavyoweza kuonekana kwa baba kusimamisha binti zake katika namna kama hiyo, inathibitisha ukweli kwamba tamaa ya kijinsia isiyo ya asili ya ushoga ilichukuliwa kuwa yenye kuchukiza zaidi kuliko hata uasherati haramu wa kihetero. Wanazuoni wamebainisha zaidi kwamba zamani, mwenyeji alipaswa kulinda wageni wake kwa gharama ya maisha yake mwenyewe (Whitelaw, 1950, 1:253).

Nne, wanaume wa Sodoma walimtishia Loti kwa maneno, “tutakufanyia maovu zaidi kuliko yao” (Mwanzo 19:9). Ikiwa nia yao ilikuwa tu “kupata kufahamiana” na wageni wa kiume, ya nini kutaka”kufanya maovu zaidi”juu ya Loti? Labda ingekuwa kwamba, wangebaki daima kwake na kumfanyia shida? Labda walikuwa na nia ya kuingilia ukarimu wa Loti hadi hatua ya kwamba wangechukua sofa ya chumba chake cha kulia, kula vitafunwa vyake vyote, na kukataa kuondoka nyumbani mwake kwa wakati unaofaa?

Kujaribu kupata idhini zaidi ya ushoga, umakini umeelekezwa katika maneno ya Yesu alipowateua Masabini. Katika safari zao za kueneza Injili, aliwaagiza kuingia katika miji ambayo ingewakaribisha na kuhisi huru kushiriki ukarimu wao (Luka 10:7-8). Hata hivyo, ikiwa mji ungekataa kuwapokea, walipaswa kutikisa vumbi kutoka miguuni mwao dhidi ya mji huo (Luka 10:10-11). Kisha Yesu alitangaza: “Siku hiyo kutakuwa na subira zaidi kwa Sodoma kuliko kwa mji huo” (Luka 10:12). Wapiganiaji na watekelezaji wa mahusiano ya jinsia moja wanadai kwamba Yesu alikuwa akifanya kulinganisha kati ya ukarimu wa Sodoma na miji ambayo wanafunzi wangekutana nayo. Wanadai kwamba ukosefu wa ukarimu wa mji ambao ungekataa wajumbe wa Kristo ungekuwa uovu mkubwa zaidi kuliko ukarimu wa Sodoma kwa wageni malaika.

Hata hivyo, ikiwa “ukarimu” ulikuwa suala lililokuwa linajadiliwa katika Sodoma, Sodoma wangestahili pongezi, kwani walitaka tu “kuwahi kujua” na kuwa wakarimu kwa wageni. Kwa kweli, Loti ndiye angepaswa kulaumiwa, kwani alijaribu kuzuia jitihada za ukarimu za “Wasodoma.” Kwa kweli, maneno ya Yesu katika Luka 10 hayakulenga dhidi ya miji kwa kukataa kuwa wakarimu kwa wanafunzi. Badala yake, Aliwalaumu kwa kutokukukubali mafundisho ya wanafunzi. Yesu alitambua kazi yao alipowatahadharisha: “Yeyote anayekusikia, ananisikia Mimi; yeyote anayekukataa, ananikataa Mimi” (Luka 10:16). Yesu aliiweka Sodoma juu ya orodha ya miji yenye uovu uliokithiri zaidi katika historia ya kale. Alisisitiza ukweli kwamba kumkataa Kristo na Injili ingekuwa kosa kubwa zaidi kuliko kile ambacho mji mbaya zaidi katika historia ya binadamu ulifanya. Kile ambacho wenyeji wa Sodoma walifanya kilikuwa chukizo, kinacho umiza, kukera, na cha kipekee. Lakini kukataa tiba ya dhambi ni dhihaka kuu na kosa la mwisho dhidi ya Mungu!

Hoja nyingine inayotolewa katika kujaribu kuhalalisha ushoga inahusiana na maelezo ya manabii kuhusu Sodoma. Isaya (3:9), Yeremia (23:14), na Ezekieli (16:49) wote wanazungumzia uovu wa Sodoma, lakini hakuna aliyezungumzia waziwazi ushoga kama tatizo. Kwa kweli, Ezekieli alitambua dhambi maalum za “kiburi, kujitosheleza kwa chakula, na kujifanya kuwa na muda mwingi,” pamoja na kutokukubali kusaidia maskini na wahitaji. Kwa hivyo, hatupaswi kushangazwa kwamba mji uliokuwa na hatia ya uasherati pia ungekuwa na hatia ya uvunjaji wa maagizo mengine ya Mungu.

Isaya, katika mjadala wake kuhusu Sodoma, hakutaja dhambi maalum, lakini alibainisha tu jinsi Sodoma walivyokuwa wazi na wa kiburi kuhusu dhambi yao: “Macho yao yanatoa ushahidi dhidi yao, nao hutangaza dhambi zao kama Sodoma; hawayafichi.” Kwa kufurahisha, taswira hii ni ya kufaa sana kwa mtazamo wa “kiburi” wa wale wanaotafuta kuendeleza ajenda ya ushoga katika siku zetu. Yeremia alitoa pointi sawa kabisa katika kulinganisha kati ya Yuda na Sodoma alipoandika kwamba “hakuna anayerejea kutoka katika uovu wake.” Yeye pia alikuwa akibainisha nia ya Sodoma ya wazi, isiyo na mabadiliko, na iliyopanga kutenda dhambi. Ezekieli, ingawa alitaja dhambi zaidi tulizoziorodhesha hapo juu, alirejelea mara kwa mara “chukizo” la Sodoma (16:50; linganisha na mstari 43, 47, 51, 52, 58). Musa pia aliunganisha “chukizo” na shughuli ya ushoga (Mambo ya Walawi 18:22).

(2) Ubakaji wa Kishoga?

Maelezo ya pili yanayotolewa kufafanua uhusiano wa Kishoga ni kwamba wanaume wa Sodoma hawakulaaniwa kwa ushoga wao, bali kwa nia yao isiyokuwa ya ukarimu ya kujihusisha na ubakaji wa ushoga. Watu wengine wanasema kwamba ubakaji (iwe ni wa ushoga au wa kiheteroseksuali), ukiwa si wa hiari, ni mbaya, na unastahili kulaaniwa. Hata hivyo, ugani huu wa mabishano ya ukarimu pia hauwezi kutekelezeka kulingana na muktadha.

Kwanza, ikiwa ubakaji wa kundi ulikuwa suala husika, kwa nini Loti alitoa binti zake badala ya wageni? Ubakaji ungekuwa suala husika katika kila kesi. Suala la Loti Kuwatoa binti zake ilionesha wazi wasiwasi wake kuhusu jinsia na uhusiano wa ushoga.

Pili, wanaume wa Sodoma walitangazwa kuwa wabaya na wenye hatia ya dhambi “iliyo nzito sana” kabla wageni hawajafika jijini (Mwanzo 18:20).

Tatu, Yuda alizidisha mambo katika mjadala wake kuhusu dhambi ya Sodoma. Aliandika kwamba Sodoma na mijidada zake “walijitoa kwa uasherati na kwenda nyuma ya mwili wa ajabu” (Yuda 7). “Walijitoa kwa uasherati” ni tafsiri ya neno la kisasa “ekporneusasai,” ambalo linaunganisha kitenzi

“porneuo” (kufanya mapenzi kinyume cha maadili) na kielezi “ek” (kutoka). Uunganishaji wa kielezi cha kiepusho unaonesha kusisitiza, yaani, kwamba wanaume wa Sodoma walikuwa na “tamaa ambayo inajitosheleza” (Thayer, 1977, uk. 199). Tamaa zao za kingono ziliwapeleka mbali zaidi ya shughuli za kawaida za kingono. Wazo la nguvu au kulazimishwa halipo kwenye maana ya neno. “Ajabu” inahusu “kuwa tofauti kwa aina au darasa kutoka kwa kila kitu kingine, kingine, tofauti” (Danker, uk. 399), na hivyo inahusiana na kufurahia hisia ambazo ni “tofauti na asili” (Barnes, 1949, uk. 392)—”kupotea kutokana na sheria za asili katika uchafu uliofanywa” (Salmond, 1950, 22:7). Mfano wa mara kwa mara wa “asili” wa wanazuoni ni wa kuvutia, ikizingatiwa kwamba Mahali pengine maandiko yanahusisha mahusiano ya jinsia moja na yale ambayo ni “dhidi ya asili” (Warumi 1:26-27) au yasiyo ya asili, yaani, kinyume na mpango wa asili wa Mungu (k.m., Mwanzo 1:27; 2:22; Mathayo 19:4-6). Kufupisha, Yuda alidai kwamba dhambi ya Sodoma ilikuwa mahusiano ya kishoga na si ubakaji wa kishoga.

Nne, ushoga wenyewe umekashifiwa wazi katika Maandiko. Chini ya Sheria ya Musa, Mungu alifanya ushoga kuwa kosa la hukumu ya kifo, na akabainisha kwamba washiriki wote katika shughuli ya ngono haramu wanapaswa kuuawa (Mambo ya Walawi 20:13). Mungu asingependekeza mhanga asiye na hatia wa ubakaji wa ushoga auawe pamoja na mbakaji. Katika tamaduni za marekani imewezakufikia hatua ambapowatu wengi wanakubali ushoga kama tabia inayokubalika. Na wale ambao hawakubaliani wanaweza kulaumiwa kwa kuwa “si sahihi kisiasa,” wasiotamka, na “wenye hofu ya ushoga.” Hakika inakumbusha siku zetu hizi kuzingatia kwamba, wakati Loti alipowasihi watu wa Sodoma wasifanye “dhambi mbaya hivyo,” wanaume walimlaumu Loti kwa kuwa “mwenye kuhukumu” (Mwanzo 19:9; linganisha na Kumbukumbu la Torati 23:17-18). Walakini, msomaji anayeweza kuwa wa kupendelea na asiye na upendeleo wa Biblia analazimika kuhitimisha kwamba Mungu aliwaangamiza watu wa Sodoma kwa sababu ya mazoea yao ya dhambi ya ushoga.

Ushoga katika Kipindi cha Musa

Mbali na kipindi cha kihistoria cha awali kabla ya Musa, kipindi mfumo dume, Mungu alifafanua wazi mapenzi yake katika suala hili alipowapa Sheria ya Musa taifa la Israeli. Katika sura inayoshughulika karibu kabisa na kanuni za ngono, maneno Yake ni wazi na dhahiri.

Msiendelee na tendo la kulala na mwanaume kama unavyolala na mwanamke. Hilo ni chukizo…. Msizitie uchafu nafsi zenu kwa mambo haya yoyote,… nchi isije kuwatapika kama ilivyotapika mataifa yaliyokuwa kabla yenu (Mambo ya Walawi 18:22-30). Mtu akilala na wanaume kama ilivyo kulala na mwanamke, wote wawili wametenda chukizo. Lazima wauawe. Damu yao iwe juu yao wenyewe (Mambo ya Walawi 20:13).

Tunasema kwamba msomaji anahitaji msaada ili asielewe vibaya maagizo haya. Hadithi nyingine yenye taswira kali inawasilishwa wakati wa kipindi cha waamuzi, ambacho kilikuwa kipindi cha upotofu wa kiroho na kimaadili ya kuoza—“Zama za Giza” za historia ya Kiyahudi. Waamuzi 19 inarekodi kwamba “wana wa Beliali” (yaani, wabaya wabaya) walizunguka katika nyumba ambapo wasafiri walikuwa wamejificha usiku. Kama Sodoma, walitaka “kuwajua” wageni wanaume (aya ya 22). Mwenyeji, kama Loti, alijua haswa walichomaanisha, kama inavyothibitishwa na ukweli kwamba, kama Loti, aliwapa mbadala wa kimapenzi (ambao, bila shaka, Mungu hakuidhinisha). Tamaa yao ya kimapenzi ilitajwa kuwa

“uovu,” “udhalimu,” “uchafu,” “ufisadi,” na “maovu”

(Waamuzi 19:23-24; 20:3,6,10,12,13). Sehemu nyingine ya Agano la Kale inathibitisha hukumu hii ya mahusiano ya jinsia moja. Kwa mfano, wakati wa kipindi cha wafalme, Yosia alianzisha marekebisho makubwa ya maadili na dini, ikiwa ni pamoja na kubomoa nyumba za wakazi wa Sodoma (2 Wafalme 23:7).

Ushoga katika Kipindi cha Agano Jipya

Ni dhahiri kuwa katika Agano Jipya , ni sawa na katika kulaani kwake isiyoweza kusamehewa na isiyo na shaka ya shughuli za kimapenzi zisizo halali. Paulo alihitimisha kuwa ni tabia “isiyostahili” na “isiyo ya kumcha Mungu” ya mataifa, na kusema:

Kwa sababu hii Mungu aliwaacha wafuate tamaa za uchafu. Kwa maana hata wanawake wao waliobadilishana matumizi asili kwa yale yaliyo kinyume cha asili. Vivyo hivyo pia wanaume, wakiacha matumizi asili ya mwanamke, wakaongozwa tamaa zao wao kwa wao, wanaume kwa wanaume wakifanya mambo ya aibu, na kupokea ndani yao malipo ya kosa lao ambalo lilikuwa linalipwa. Na kama hawakutaka kumjua Mungu, Mungu aliwaacha wafuate akili iliyodhoofishwa, kufanya mambo ambayo hayafai….ambao walijua hukumu ya haki ya Mungu, ya kwamba wale wanaotenda mambo kama hayo wanastahili kufa, siyo tu wanafanya mambo kama hayo lakini pia wanawakubali wale wanaotenda (Warumi 1:26-32).

Tazama kwamba “Mungu aliwaacha” kwa “tamaa za uchafu.”

Tafsiri nyingine     ni pamoja na “tamaa za aibu” (Bengel,

1971, 2:26), “tamaa za aibu” (Lenski, 1951, uk. 113), na “tamaa zinazoleta aibu” (Cranfield, 1985, uk. 125). Tamaa ambazo mataifa ya kipagani yalipewa zimetangazwa kuwa za uchafu na zilizodhoofika. Barrett alibainisha: “Hakuna sifa ya jamii ya kipagani iliyomjaza Myahudi na chuki kubwa kuliko uvumilivu, au badala yake, kukubali, vitendo vya ushoga” (1967, uk. 39). Kwa kweli, Melina alibainisha kwamba ushoga ni dhambi ambayo iko moyoni mwa ibada ya sanamu. Kwa hivyo Wayahudi walidharau mazoea haya ambayo yalitia unajisi roho na mwili pia (1998, 25:57-68). “Wanawake” na “wanaume” (yaani, “wanawake” na “wanaume” wa mstari wa 26) walishuka “hadhi ya wanyama na kuwa viumbe tu vya ngono” (Lenski, uk. 113; Bengel, 2:26).

Tofauti kati ya “asili” na “isiyo ya asili” inaonesha kwamba watu wa Mataifa walikuwa wameacha “na hivyo kuidharau” mfumo wa asili wa kujamiiana kati ya mwanaume na mke wake (Lenski, uk. 113). Ukweli kwamba kubadilishana huku kulihusisha tendo la ndoa ni jambo lililothibitishwa vizuri (Bauer, 1979, uk. 886; Cranfield, uk. 125). Na Lenski anaongeza, “Ilitosha kuwa dhambi na wanaume, ilikuwa mbaya zaidi sana na kiwango cha juu cha uovu kuwa dhambi kama walivyofanya” (uk. 114). Kent Hughes alitambua kwamba Paulo alielekeza uangalifu kwa ushoga”kwa sababu ni wazi na ni asili na hivyo inasisitiza kiasi ambacho dhambi inachukua ubinadamu” (1991, uk. 43). Kwa kweli, mahusiano ya jinsia moja yalikuwa “yanajulikana sana katika jamii ya Kigiriki-Romani ambayo [Paulo] aliishi” (Fitzmyer, 1993, uk. 275).

Ufafanuzi wa Paulo kwamba shughuli za kishoga zinapinga “asili” unarudi kwenye mfano wa Uumbaji wakati Mungu alipomuumba binadamu wa kwanza (Mwanzo 1:26). Mazoea ya kishoga yanapingana na mfumo wa asili uliowekwa na Mungu alipomuumba “mwanamume na mwanamke” (Deyoung, 1988, uk. 429-441). Tabia kama hiyo ni “kinyume cha nia ya Muumba” (Cranfield, uk. 123). Kwa hivyo, ushoga unapingana na mpangilio wa asili wa ndoa, si wa Wayahudi au watu wa Mataifa; kitanda cha ndoa kinapaswa kuwa safi katika mataifa yote na tamaduni.

Wanaume waliotajwa katika mstari wa 27 wako katika hali ile ile ya udhaifu kama wanawake wenzao waliotajwa awali. Kwa kuwa “wanawaka” tamaa kubwa ya kufanya ngono kwa kila mmoja, mtu anapaswa kuelewa kwamba “kila wakati Mungu anapotolewa katika udhibiti wa maisha ya watu, harufu mbaya ya upotofu wa ngono hutokea. Hivyo ndivyo ilivyo ulimwenguni hadi leo. Bila Mungu, ngono inaruka porini” (Lenski, uk. 115). Moja ya matokeo yanayofuata kwa wale wanaojihusisha na mahusiano ya ushoga ni kwamba katika nafsi zao ” wanapokea adhabu ya kosa lao ambalo lilikuwa linastahili” – “athari mbaya ya uasherati wa ngono usio wa asili kwa miili na akili za watu, uharibifu, uharibifu, uharibifu” (uk. 116).

Maneno haya ya moja kwa moja – “kuwaka moto” – kutoka kwa mtume aliyeongozwa yanakabiliana na mazingira ya kijamii na kitamaduni maalum. Katika uchunguzi wake wa ushoga katika Magharibi mwa Ulaya toka mwanzo wa enzi za Kikristo hadi karne ya 14, John Boswell alielezea jinsi Roma ilivyokuwa na tatizo kubwa la ushoga, likichangia sana katika kutukuza na kueneza shughuli za ushoga. Aliwafafanulia kwamba kati ya watawala wa kwanza 15 wa Warumi, 14 walikuwa wanaume wenye mapenzi ya jinsia moja, na akatoa kurasa 25 zinazoelezea ukweli unaothibitisha Roma kuwa kitovu cha shughuli za ushoga. Kwa mfano, wakati wa utawala wa Augusto, serikali haikuruhusu tu makahaba wa kiume wa ushoga kufanya kazi kwenye mitaa yake, bali pia ilitoza ushuru na kuwapa siku ya mapumziko kitaifa (1980, uk. 70). Kaisari Hadriani, anayejulikana na baadhi kama “mmoja wa watawala watano wazuri,” kulingana na Boswell, “inavyoonekana kuwa, kwa kiasi kikubwa alikuwa mpenzi wa jinsia moja tu” (uk. 84). Dupont anaongeza kwamba “ilisemekana juu ya Kaisari kwamba alikuwa ‘mume wa wanawake wote na mke wa waume wote,'” akibainisha asili yake ya ushoga (1993, uk. 117). Mtu anahitaji kuchunguza akaunti yoyote inayofaa ya kihistoria ya maisha na nyakati za raia wa kawaida wa Roma ili kuona kwamba shughuli za ushoga zilichukua nafasi kubwa katika siasa, burudani, na biashara ya karne ya kwanza. Kwa hiyo siyo mshangao kwamba mtume Paulo alizungumza kwa nguvu juu ya mazoea kama hayo.

Wale ambao wanajaribu kupunguza au kukinzana na mafundisho wazi ya Paulo katika Warumi 1 kuhusu dhambi ya ushoga mara nyingi wanajaribu kukwepa maana wazi ya aya hiyo kwa kusisitiza kwamba ilihusu tu walengwa wake wa awali. Boswell alidai kwamba wazo la aya hiyo sio “kutia doa tabia ya ngono bali kulaani watu wa Mataifa kwa uasi wao wa kawaida” (uk. 108). Martin ameashiria kwamba Paulo alirejelea utamaduni wa Mataifa, si “hali ya binadamu ulimwenguni” (1995, uk. 338). Je! Warumi 1:26-27 ni “adhabu ya kitamaduni,” au hukumu ya ulimwengu wote? Muktadha wa moja kwa moja (1:18-3:20) unajumuisha tangazo la Mungu kwamba wanadamu wote katika tamaduni na mataifa yote wako chini ya dhambi – “ulimwengu wote” (3:19). Kwa kweli, kitabu cha Warumi kizima ni tangazo kuu la Agano Jipya la njia za kuhesabiwa haki kwa watu wote – “kila mtu” (Warumi 1:16). Kwa hivyo, kulaaniwa kwa ushoga katika Warumi 1 ni sawa na kulaaniwa kwa mauaji, udanganyifu, tamaa ya mali, na dhambi nyingine zote zilizoorodheshwa na Paulo.

Lakini je! Warumi 1:26-27 ni “adhabu ya kitamaduni,” au hukumu ya ulimwengu wote? Muktadha wa moja kwa moja (1:183:20) unajumuisha tangazo la Mungu kwamba wanadamu wote katika tamaduni na mataifa yote wako chini ya dhambi “ulimwengu wote” (3:19). Kwa kweli, kitabu cha Warumi kizima ni tangazo kuu la Agano Jipya la njia za kuhesabiwa haki kwa watu wote – “kila mtu” (Warumi 1:16). Kwa hivyo, kulaaniwa kwa ushoga katika Warumi 1 ni sawa na kulaaniwa kwa mauaji, udanganyifu, tamaa ya mali, na dhambi nyingine zote zilizoorodheshwa na Paulo.

Uchunguzi wa mwisho kuhusu Warumi 1 unastahili kuzingatiwa. Si tu Mungu anakasirishwa na wale wanaoshiriki katika tabia ya ushoga, bali Paulo anabainisha pia kwamba, anakasirishwa na wale wanaounga mkono tabia hiyo – hata kama hawashiriki katika shughuli hiyo wenyewe. Maneno ni: “Wale wafanyao mambo haya wanastahili kufa, siyo tu wafanyao, bali pia wale wanaoridhia wale wafanyao” (mstari wa 32). Kwa kigezo hiki pekee, wengi wamepata kutokubalika na Mungu.

Fananisha maoni ya Paulo kwa kanisa la Roma na swali alilouliza kanisa la Korintho:

Hamjui ya kuwa waovu hawataurithi ufalme wa Mungu? Msiwe mkipotoshwa. Wala wazinzi, wala waabudu sanamu, wala wazinifu, wala wafiraji, wala walawiti, wala wezi, wala watamanio, wala walevi, wala watukanaji, wala wanyang’anyi hawataurithi ufalme wa Mungu. Na baadhi yenu mlikuwa hivyo; lakini mlifunuliwa, lakini mlitakaswa, lakini mlisafishwa kwa jina la Bwana Yesu Kristo na kwa Roho wa Mungu wetu (1 Wakorintho 6:9-11).

Neno la Kigiriki lililotafsiriwa kama “mashoga” katika kifungu hiki ni matumizi ya mfano ya neno linalomaanisha kwa uhalisia “laini,” na linapohusiana na watu, linamaanisha wanaume wanaoruhusu kutumiwa kingono na wanaume wengine. Tena, wanahistoria wa lugha hii hutumia neno hilo kwa mtu ambaye ni “kitendo cha uanauke,” yaani, mwanaume ambaye anajisalimisha mwili wake kwa mwanaume mwingine kwa uchafu usio wa kawaida—yaani, mapenzi ya jinsia moja (Thayer, uk. 387; Arndt na Gingrich, 1957, uk. 489).

“Usodoma” (“wabakaji wa wanaume” katika tafsiri ya KJV) ni tafsiri ya neno arsenokoitai. Inatokana na maneno mawili: arsein (mwanaume) na koitei (kitanda), na inahusiana na mtu anayeshiriki ngono na mwanaume kama mwanamke (Thayer, uk. 75). Paulo alitumia neno hilo hilo alipoandika kwa Timotheo kujadili tabia fulani ambazo ni “kinyume na mafundisho sahihi” na ni za mtu ambaye si “mtu mwadilifu” (1 Timotheo 1:9-10).

Kama alivyobainisha D. Gene West kuhusu barua ya Paulo kwa Timotheo:

Tunaweza kuona kutokana na muktadha kwamba shughuli za kimapenzi za jinsia moja zinahesabiwa pamoja na dhambi kama vile kuua baba, kuua mama, mauaji ya binadamu, utekaji nyara, na uongo chini ya kiapo. Ikiwa tunakubali kwamba mambo haya yote ni dhambi, lazima tukubali kwamba yote nidhambi. Ikiwa ni dhambi kuwa mwasherati, kufuatilia maisha ya kifisadi na wanyama, basi vivyo hivyo ni dhambi kushiriki katika vitendo vya kimapenzi ya jinsia moja. Hakuna njia ya kukwepa hitimisho hilo. Ikiwa ni dhambi kumuua baba yako, au mama yako, au binadamu mwingine yeyote, basi ni dhambi kwa wanaume na wanawake “kuishi pamoja.” (2004).

Wakati Paulo alipozungumza na Wakristo huko Korintho, “wengi wenu mlitenda mambo haya,” alithibitisha si tu kwamba mashoga wanaweza kusamehewa, bali kwamba wanaweza kusitisha shughuli hiyo ya dhambi. Hapa tunaoneshwa wazi kibiblia kwamba mtu anaweza kubadilisha mwelekeo wake wa kimapenzi, na anaweza kusamehewa maisha ya dhambi ya zamani. Tunalazimika kuhitimisha kwamba shughuli za kimapenzi kati ya watu wa jinsia moja sio suala la urithi wa jenetiki; bali ni tukio la tabia linalohusishwa kwa kiasi kikubwa na sababu za mazingira (angalia toleo la Agosti 2004 la Gazeti la Reason and Revelation).

HITIMISHO

Ushoga ni moja tu kati ya mienendo mingi inayotoka nje ya mapenzi ya Mungu kwa maadili na ngono ya binadamu ambayo jamii inakabiliana nayo. Kitenzi cha Kigiriki kwa uzinzi, umalaya, ni neno pana linalojumuisha kila aina ya tendo la ngono haramu, ikiwa ni pamoja na uzinzi, mapenzi kwa ndugu, uchafu wa mnyama, ndoa mbili, ndoa ya mke zaidi ya mmoja, ushoga, picha za uchi, ufataki, mapenzi kwa wafu na zaidi. Jamii yetu iliyojawa na tamaa ya ngono imekuwa na tamaa sana, na imejitenga sana na mtazamo wa Mungu kuhusu ngono ya binadamu, hivi kwamba shule zetu za umma zinaona ni sawa kuwafundisha watoto kuchukua “tahadhari” tu wanapojihusisha na tukio la ngono nje ya ndoa. Lakini Mungu kamwe hakuhimiza watu kufanya aina hiyo ya “ngono salama.” Ufafanuzi wa Biblia wa “ngono salama” ni ngono iliyofungwa katika ndoa iliyoruhusiwa na Mungu, kulingana na maandiko (1 Wakorintho 7:2-5). Mungu anasisitiza kwamba watu wanaweza, na lazima, waweze kujizuia, nidhamu ya nafsi, na jukumu la kimaadili. Biblia inafundisha kwamba hatupaswi kujitosheleza. Tunapaswa kuweka vizuizi juu yetu wenyewe, kudhibiti tamaa zetu za ngono kulingana na mafundisho ya Mungu. Kuwahimiza vijana kuchukua “tahadhari” tu kunachochea tabia haramu zaidi. Inachochea uasherati zaidi. Inachangia kuongezeka—sio kupungua—katika idadi ya mimba na magonjwa ya zinaa. Licha ya miongo kadhaa ya kuzijaza shule zetu na elimu ya ngono na kuhamasisha “ngono salama” inayodaiwa, wataalam wa takwimu wanatuambia kwamba “baada ya kuongezeka kwa miongo mitano, idadi ya watoto waliozaliwa na wanawake wasioolewa imevuka kizingiti: zaidi ya nusu ya watoto waliozaliwa na wanawake wa Marekani walio chini ya umri wa miaka 30 huzaliwa nje ya ndoa” (DeParle na Tavernise (2012). “Suluhisho” la waliberali halijafanya kazi. Kwa kweli, tatizo limezidi kuwa baya sana.

Ukweli ni kwamba nchi yetu imeanguka kimaadili inaonekana katika uhalali wa kusambaza vifaa vya kudhibiti uzazi kwa wanafunzi, na uhalifu wa kusambaza Biblia au kufundisha kanuni za Biblia. Wakati umefika kwa taifa letu kuamka, na kwa raia wote kuelewa kwamba uhuru unahitaji kujizuia. Haki zinahitaji jukumu la kibinafsi. Watu lazima wachukue jukumu la maamuzi yao binafsi, na kukubali matokeo ya matendo yao wenyewe. Paulo alitangaza: “Ikimbieni zinaa” (1 Wakorintho 6:18). Hakuandikwa, “shiriki katika zinaa ‘salama’!” Hakuna jambo kama “zinaa salama” au “uovu salama,” kwa sababu dhambi zote ni za kuangamiza (Yakobo 1:15). Mungu alisema ni lazima mtu aikimbie hiyo, aipinge, na aikatae (2

Wakorintho 6:18). Kwa vijana, Paulo alisema: “Jilinde usije ukajitia unajisi” (1 Timotheo 5:22). Mwandishi wa Waebrania alisisitiza kwamba kitanda cha ndoa kinapaswa kudumishwa “bila unajisi.”” Mungu atawahukumu Wazinzi, ” (Waebrania 13:4). Haitakiwi kuwepo hata ishara ya uasherati kati ya Wakristo (Waefeso 5:3). Tafadhali elewa: Mungu anawapenda wote wenye dhambi—bila kujali dhambi maalum walizotenda. Lakini ni lazima tuwe katika biashara ya kuwaonya wale wanaojihusisha na dhambi za ngono kuhusu mapenzi ya Mungu, kwa jitihada za “kuwaokoa kutoka katika moto” (Yuda 23), na “kuokoa roho kutoka katika kifo na kufunika wingi wa dhambi” (Yakobo 5:20). Siku moja itakuwa ni kuchelewa kwa wale wanao “si tu wanafanya vivyo hivyo bali pia wanakubaliana na wale wanaofanya hivyo” (Warumi 1:32). Kwa kweli, “wazinzi… watashiriki katika ziwa liwakalo moto na kiberiti” (Ufunuo 21:8).

Dhambi ya ngono bila shaka itaingia katika historia kama mmoja wa wachangiaji wakuu wa kudorora, kushuka, na kuanguka kwa maadili ya kiroho ya jamii ya Marekani. Ushoga ni ushahidi mwingine wa dhahiri wa anarkia ya ngono ambayo inatawala katika utamaduni wa Marekani. Mtu anajiuliza kwa muda gani zaidi uchafu huu mpana unaweza kuendelea katika nchi yetu kabla Mungu hajaamulia “adhabu za uovu wake juu yake, na ardhi ikatoa wakaaji wake” (Mambo ya Walawi 18:25). Tunajua leo kwamba ushoga haukusababishwa na jenetiki (ona Harrub, et al., 2004). Sio “asili,” bali “mazingira” ndio yanayowajibika. Sio “mtindo wa maisha,” bali badala yake ni “uchaguzi wa maisha.” Na ni makosa. Kila jamii katika historia ya binadamu ambayo imefuata njia ya udhalimu wa maadili na kiroho imeharibiwa na Mungu au imevunjika ndani. Kama mataifa ya zamani ya kivila, jamii yetu haitaruhusiwa kuishi kwa muda usiojulikana katika siku zijazo—isipokuwa, kwa kweli, Mungu yuko tayari kuomba msamaha kwa Sodoma na Gomora.

MAREJEO

American Heritage Dictionary of the English

Language (2000), (Boston, MA: Houghton Mifflin), fourth edition.

Arndt, William and F.W. Gingrich (1957), A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (Chicago, IL: University of Chicago Press).

Barnes, Albert (1949 reprint), Barnes’ Notes on the Old and New Testaments—James-Jude (Grand Rapids, MI: Baker).

Barrett, C.K. (1967), A Commentary on the Epistle to the Romans, ed. Henry Chadwick (London: Black).

Bauer, Walter (1979), A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, trans., rev., and ed. William F. Arndt, F. Wilbur Gingrich, and Frederick W. Danker (Chicago, IL: University of Chicago Press), second edition.

Bengel, John Albert (1971), New Testament Word Studies, trans. Charlton Lewis and Marvin Vincent (Grand Rapids, MI: Kregel).

Boswell, John (1980), Christianity, Social Tolerance, and

Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century (Chicago, IL: University of Chicago Press).

Botterweck, G. Johannes and Helmer Ringgren (1986), Theological Dictionary of the Old Testament (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Cranfield, C.E.B. (1985), A Critical and Exegetical Commentary on the Epistle to the Romans, ed. J.A. Emmerton and C.E.B. Cranfield (Edinburgh: Clark).

Danker, Frederick (2000), A Greek-English Lexicon of the

New Testament and Other Early Christian

Literature (Chicago, IL: University of Chicago), third edition.

DeParle, Jason and Sabrina Tavernise (2012), “For Women Under 30, Most Births Occur Outside Marriage,” The New York Times, February 17,

http://www.nytimes.com/2012/02/18/us/for-women-under-30most-births-occur-outside-marriage.html?pagewanted=all.

Deyoung, James B. (1988), “The Meaning of ‘Nature’ in

Romans and Its Implications for Biblical Proscriptions of Homosexual Behavior,” Journal of the Evangelical Theological Society, 31:429-441.

Dupont, Florence(1993), Daily Life in Ancient Rome, trans. Christopher Woodall (Cambridge: Blackwell).

Fitzmyer, Joseph A. (1993), Romans: A New Translation with Introduction and Commentary (New York: Doubleday).

Gesenius, William (1979), Hebrew and Chaldee Lexicon (Grand Rapids, MI: Baker).

Harris, R. Laird, Gleason Archer Jr., and Bruce Waltke, eds. (1980), Theological Wordbook of the Old Testament (Chicago, IL: Moody).

Harrub, Brad and Dave Miller (2004), “This is the Way God Made Me”—A Scientific Examination of Homosexuality and the ‘Gay Gene’,” Apologetics

Press, https://www.apologeticspress.org/APContent.aspx?ca tegory=7&article=1388&topic=36.

Hughes, R. Kent (1991), Righteousness from Heaven (Wheaton, IL: Crossway).

Lenski, R. C. H. (1951), The Interpretation of St. Paul’s Epistle to the Romans (Columbus, OH: Wartburg).

Martin, Dale B. (1995), “Heterosexuality and the Interpretation of Romans 1.18-32,” Biblical Interpreter, 3:332-355.

Melina, Livio (1998), “Homosexual Inclination as an

Objective Disorder: Reflections of Theological Anthropology,” Communio-International Catholic Review, 25:57-68.

Miller, Dave (2008), “The Founders on Homosexuality,”

Apologetics

Press, https://www.apologeticspress.org/APContent.aspx?ca tegory=7&article=1126&topic=36.

Salmond, S.D.F. (1950), The Pulpit Commentary—Jude, ed. H.D.M. Spence and Joseph S. Exell (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

Stein, Sam (2012), “Obama Backs Gay Marriage,” The Huffington Post, May 9,

http://www.huffingtonpost.com/2012/05/09/obama-gaymarriage_n_1503245.html?ref=mostpopular.

Thayer, Joseph H. (1977 reprint), A Greek-English Lexicon of the New Testament (Grand Rapids, MI: Baker).

West, D. Gene (2004), “Homosexuality, Alternative or Deviate Lifestyle?” [a tract], (Moundsville, WV).

Whitelaw, Thomas (1950), The Pulpit Commentary—Genesis, ed. H.D.M. Spence and Joseph S. Exell (Grand Rapids, MI: Eerdmans).

---

Published August 5, 2024