Biblia na Uongozi wa Wanawake
Miongoni mwa mgawanyiko unaosumbua ustaarabu wa Kimarekani kwa ujumla, na Ukristo kwa namna ya pekee, kuna ufa mmoja unaoendelea kupanuka kati ya wale wanaotaka kufuata maagizo ya Biblia na wale wanaotaka kuiboresha, kuisafisha, kuirekebisha, na kuibadilisha Maandiko ili yalingane na jamii ya kidunia. Wanaoisukuma ajenda ya ukombozi wa wanawake wanadai kwamba hapo zamani kanisa lilizuia wanawake kushiriki katika nafasi za uongozi na ibada kwa sababu ya tamaduni na kanuni za kutafsiri Biblia zilizokuwa na dosari. Wanadai kuwa sisi ni matokeo ya jamii iliyotawaliwa na wanaume na hivyo tumeshindwa kuelewa maana ya kweli ya kifungu husika cha Biblia kwa muktadha wake. Kadiri mitazamo inavyopungua na msimamo wa kibiblia unavyodhoofika, Maandiko yanatafsiriwa upya kuruhusu nafasi za ziada kwa wanawake katika ibada. Angalau baadhi ya nia hii ya kufanya makubaliano inatokana na msisitizo wa wasioamini kwamba Mungu, Biblia, na Wakristo wanakabiliwa na chuki dhidi ya wanawake.
Fungu kuu katika Agano Jipya linaloonesha majukumu ya kijinsia katika familia ni Waefeso 5:22-33. Fungu kuu linaloshughulikia majukumu ya kijinsia katika ibada ni 1 Timotheo 2:8-15. Vipengele vyote viwili vinaonesha kuwa wanaume, yaani, wanaume wazima (andras), wanapaswa kuwa viongozi watakatifu wa kiroho katika familia na katika ibada, wakati wanawake wanahimizwa kuwa wanyenyekevu na wasio na majivuno, na kutekeleza majukumu muhimu waliyopewa na Mungu. Je, ni sababu gani inayowezekana ambayo mwandishi aliyepata ufunuo (Paulo) alikuwa nayo kwa kuweka mipaka yoyote kwa wanaume au wanawake? Je, wasiwasi wake ulisababishwa na tamaduni za wakati huo? Je, Paulo alikuwa akijaribu kuendana tu na mazingira yasiyoeleweka, au alionesha tu tabia zake za ubaguzi? Roho Mtakatifu alitoa sababu ya kuwekwa kwa mipaka hiyo, na sababu hiyo inavuka tamaduni zote na maeneo yote. Paulo alieleza kuwa wanaume wanapaswa kuwa viongozi wapole, wenye upendo, na wanyenyekevu, na wanawake wanapaswa kujisalimisha chini ya uongozi huo katika familia na kanisani, kwa sababu Adamu aliumbwa kabla ya Hawa. Huu ndio moyo na msingi wa mapenzi ya Mungu kuhusu jinsi wanaume na wanawake wanavyopaswa kuhusiana.
Mpango wa awali wa Mungu kwa ajili ya wanadamu ulikusudia uumbaji wa mwanamume kwanza kama ishara ya wajibu wa mwanamume kuwa kiongozi wa kiroho wa familia na kanisa. Hilo ndilo kusudi lake la kiutendaji. Mwanamke, kwa upande mwingine, aliumbwa kwa makusudi maalum ya kuwa msaidizi mdogo (ingawa sio duni). Kipengele hiki cha Uumbaji kinaelezea ni kwa nini Mungu alimpa Adamu mafundisho ya kiroho kabla ya Hawa kuumbwa, akionesha kwamba Adamu alikuwa na jukumu la kufumndisha mke wake (Mwanzo 2:15-17). Inaelezea ni kwa nini mwanamke ametajwa mara mbili kuumbwa kuwa “msaada kwa ajili yake,” yaani, msaidizi anayefaa kwa mwanamume (Mwanzo 2:18,20). Hii inaelezea ni kwa nini maandiko ya Mwanzo yanaonesha wazi kwamba kwa njia ya kipekee, mwanamke aliumbwa kwa ajili ya mwanamume – si kinyume chake. Inaelezea kwa nini Mungu alimleta mwanamke “kwa mwanamume” (Mwanzo 2:22) – si kinyume chake – tena, kana kwamba aliumbwa “kwa ajili yake.” Adamu alithibitisha uelewa huu kwa kusema “mwanamke uliyenipa kuwa nami” (Mwanzo 3:12). Inaelezea ni kwa nini Paulo alibishana kwa misingi ya tofauti hii: “Wala mwanamume hakuumbwa kwa ajili ya mwanamke; bali mwanamke kwa ajili ya mwanamume” (1 Wakorintho 11:9). Hii inaweka wazi zaidi mamlaka ya mwanamume juu ya mwanamke kwa tendo lake la kumwita jina mwanamke (Mwanzo 2:23; 3:20). Wayahudi walielewa mpangilio huu uliobuniwa na Mungu, kama inavyodhihirishwa na desturi ya mzaliwa wa kwanza wa kiume. Uumbaji wa mwanamume kwanza ulikusudiwa mahususi kuwasilisha kanuni ya mamlaka/unyenyekevu kwa ajili ya kupanga wanadamu (rej. 1 Wakorintho 11:8). Hakika, wanateolojia wa kisasa, wanaotilia shaka uumbaji, wapinzani wa Mungu na wafuasi wa ukombozi wa wanawake, wanakabiliwa na ukweli mgumu kwamba utofauti wa kijinsia umejengwa ndani ya mpangilio wa uumbaji kupitia tofauti nyingi za kihisia, kisaikolojia, na kisaikolojia kati ya wanaume na wanawake – kutoka kwa kromosomu, hadi muda wa kuishi na nguvu za misuli (rej. Jacobsen, 2007). Labda Paulo anabainisha kipengele maarufu na cha kutofautisha zaidi: uwezo wa wanawake kuzaa watoto (1 Timotheo 2:15).
Mafundisho ya Biblia kuhusu tofauti za majukumu hayamaanishi tofauti ya thamani, hadhi, au uwezo. Wagalatia 3:28 (“hakuna mwanamume wala mwanamke”), 1 Timotheo 2:15 (“ataokolewa”), na 1 Petro 3:7 (“warithi pamoja wa neema ya uzima”) yote yanaonesha kwamba wanaume na wanawake ni sawa kwa upande wa utu na hali yao ya wokovu. Wanawake mara nyingi wanazidi wanaume katika vipaji, akili, na uwezo. Wanawake sio duni kwa wanaume zaidi ya vile ambavyo Kristo Mwana ni duni kwa Mungu Baba, raia ni duni kwa Rais, au wanafunzi ni duni kwa walimu. Jukumu la wanawake katika familia na kanisani si suala la udhibiti, mamlaka, au ukandamizaji. Ni suala la unyenyekevu wa wanadamu wote kwa mapenzi ya Mungu. Ni suala la utayari wa viumbe wa Mungu, wanaume na wanawake, kujisalimisha kwa mpangilio wa Mungu kuhusu jinsia. Tofauti za kijinsia zinazofundishwa na Biblia ni suala la kazi, majukumu, na eneo la wajibu lililowekwa. Matokeo mabaya ya wanawake kunyanyaswa na kudhulumiwa na wanaume walioitumia vibaya mamlaka yao kupitia karne nyingi katika nchi na tamaduni mbalimbali hayaondoi kanuni ya kibiblia.
Mageuzi makubwa ya maadili na mwelekeo wa viwango vya kiroho na kimaadili yamekuwa yakifanyika katika utamaduni wa Kimarekani kwa zaidi ya miaka 50 sasa. Kubomolewa kwa tofauti za kijinsia zinazofundishwa na Maandiko ni kipengele kimoja cha kufutwa huku kwa maadili na mwanguko wa thamani za kibiblia. Karibu kila eneo la utamaduni wa Kimarekani limeathiriwa. Kadiri mapenzi ya Mungu kwa utendaji mzuri wa wanadamu yanavyozidi kudhoofika, ndivyo tutaendelea kuona kuvunjika kwa thamani za msingi za Marekani na ongezeko la kuchanganyikiwa kijamii na kutatanika.
Wanawake wengi wenye vipaji na wacha Mungu wana uwezo na vipaji ambavyo vingewawezesha kushinda wanaume wengi wanaoongoza ibada kanisani leo. Hata hivyo, Biblia inasimama kama tamko la milele lisilobadilika la mapenzi ya Mungu juu ya suala hili. Kwa maneno hayo tutahukumiwa (Yohana 12:48). Na watu wote wainame kwa unyenyekevu na utii mbele ya Mungu wa Mbinguni kwa kufuata mapenzi yake makamilifu kwa ajili ya wanadamu.
MAREJELEO
Jacobsen, Joyce (2007), The Economics of Gender (Malden, MA: Blackwell Publishing), third edition.
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
