Athari za Kutomwamini Mungu [Sehemu ya I]

[KUMBUKUMBU YA MHARIRI: Kwa miongo kadhaa sasa, mageuzi yamepata udhihirisho wa hali ya juu kote katika utamaduni wa Marekani kupitia shule za umma, makumbusho ya historia asilia na sayansi, vipindi vya televisheni, vijitabu vya mwongozo wa hifadhi za taifa, magazeti maarufu, vifaa vya kuchezea vya watoto na mavazi, filamu na sinema, na orodha. inaendelea. Matokeo ya propaganda hizo zilizoenea na za upande mmoja zimekuwa nini? Je, fundisho la mageuzi limekuwa na uvutano mzuri kwa jamii? Je, watu wametajirika, wameinuliwa, na kuwezeshwa na fundisho la mageuzi? Wanamageuzi wasioamini kuwa kuna Mungu hawafurahii kuwajibika kwa matokeo ya kimantiki na matokeo ya mfumo wao wa imani. Ijapokuwa hivyo, jisomee sehemu ya kwanza ya mfululizo wa matunda machungu ya kutoamini Mungu na kizazi chake, mageuzi.]

Mnamo Februari 12, 1998, William Provine, profesa katika Idara ya Ikolojia na Baiolojia ya Mageuzi katika Chuo Kikuu mashuhuri cha Cornell, alipanda jukwaa kwenye chuo kikuu cha Chuo Kikuu cha Tennessee huko Knoxville. Alialikwa kutoa hotuba kuu katika Siku ya pili ya kila mwaka ya Darwin, siku iliyowekwa kwa kumbukumbu ya maisha na mafundisho ya Charles Darwin. Katika mukhtasari wa hotuba hiyo, kwenye Tovuti ya Darwin Day, maelezo ya utangulizi ya Dakt. Provine yameandikwa katika maneno yafuatayo: “Mageuzi ya asili yana matokeo ya wazi ambayo Charles Darwin alielewa kikamilifu. 1) Hakuna miungu inayostahili kuwepo; 2) hakuna maisha baada ya kifo; 3) hakuna msingi wa mwisho wa maadili uliopo; 4) hakuna maana ya mwisho katika maisha; na 5) hiari ya binadamu haipo” (Provine, 1998). Ujumbe uliofuata wa Provine ulijikita kwenye kauli yake ya tano kuhusu hiari ya binadamu. Kabla ya kuzama ndani ya “nyama” ya ujumbe wake, hata hivyo, alibainisha: “Madhara 4 ya kwanza ni dhahiri kwa wanamageuzi wa kisasa wa asili kwamba nitatumia muda kidogo kuwatetea” (1998).

Ni wazi basi, kutokana na maoni ya Provine, kwamba anaamini mageuzi ya kimaumbile hayana njia ya kutoa “msingi wa mwisho wa maadili.” Na ni wazi vilevile kwamba maoni hayo yalionekana wazi kwa “wanamageuzi wa kisasa wa mambo ya asili” hivi kwamba Dakt. Profesa wa Oxford Richard Dawkins alikubaliana na Provine kwa kusema: “Ubaguzi wa kimaadili wa ukamilifu unadhoofishwa sana na ukweli wa mageuzi” (2006, ukurasa 301).

Maoni kutoka kwa wanamageuzi kama hao mashuhuri hutoa msingi bora wa kuchunguza matokeo ya kimantiki ya imani katika mageuzi ya asili. Ikiwa ni kweli kwamba wanadamu walitokana na ute usio hai, wa awali, basi hisia yoyote ya wajibu wa kimaadili lazima iwe tu utendakazi wa kibinafsi wa niuroni za kimwili zinazorusha kwenye ubongo. Kinadharia, wanasayansi na wanafalsafa wasioamini Mungu wanakubali ukweli huu. Charles Darwin aliielewa kikamilifu. Aliandika hivi: “Mtu ambaye hana imani iliyohakikishwa na ya milele ya kuwepo kwa Mungu wa kibinafsi au kuwako kwa wakati ujao pamoja na malipo na malipo, anaweza kuwa na utawala wake wa maisha, kadiri niwezavyo kuona, kufuata tu misukumo na silika ambayo ni nguvu zaidi au ambayo inaonekana kwake ndio bora zaidi” (1958,ukurasa 94,). Hata hivyo, kwa kiwango cha pragmatic, wakati mtu au kikundi cha watu kinaruhusu wazo la kinadharia kuathiri matendo yao, ukatili wa uasherati wa mageuzi hufunuliwa, na upuuzi wake unadhihirika.

KUPUNGUZA UHAI WA MWANADAMU

Ni ukweli unaoweza kuthibitishwa kwa urahisi kwamba imani katika mageuzi ya kutokuwepo kwa Mungu hushusha uhai wa binadamu, na kuushusha hadi kwenye kiwango cha msingi cha hadhi ya wanyama. Mawazo hayo kimantiki huongoza kwenye kupitishwa kwa hatua zinazoharibu maisha ya wanadamu wasio na hatia, lakini bado huonwa na wanafikra wasioamini kuwa kuna Mungu kuwa “za maadili.” Kwa mfano, mnamo 1983, Peter Singer alichapisha makala katika jarida maarufu la Pediatrics yenye kichwa “Utakatifu wa Maisha au Ubora wa Maisha?” Katika makala hiyo, alidai kwamba hakuna mzigo wa kimaadili wa kuwaweka hai watoto wachanga wanaozaliwa wakiwa na udumavu wa kiakili au matatizo mengine ya ukuaji kama vile ugonjwa wa Down. Kifungu kizima kinawasilisha kesi dhidi ya utakatifu wa maisha ya mwanadamu, na kupendekeza kwamba maisha ya wanyama wengine yangekuwa ya thamani zaidi kuliko maisha ya watoto waliopungukiwa na akili. Kwa kweli, alidokeza ukweli kwamba mafundisho ya kisasa, ya mageuzi yameharibu wazo la utakatifu wa maisha ya mwanadamu:

Hatuwezi tena kuweka maadili yetu kwenye wazo kwamba     wanadamu ni aina maalum ya uumbaji…. Uelewa wetu bora     zaidi wa asili yetu wenyewe umeziba pengo ambalo hapo    awali lilifikiriwa kuwa kati yetu na viumbe vingine,   kwa hivyo kwa nini tuamini kwamba ukweli kwamba kiumbe   ni mwanachama wa spishi Homo sapiens hujaza maisha   yake na aina fulani ya kipekee, thamani isiyo na      kikomo?… Ikiwa tutalinganisha mtoto mchanga wa   binadamu mwenye kasoro nyingi na mnyama asiye     binadamu,  mbwa au nguruwe, kwa mfano, mara nyingi     tutaona mtu asiye binadamu kuwa na uwezo wa hali ya     juu, halisi na anayeweza, kwa usawaziko, kujitambua,     mawasiliano,na chochote ambacho kinachoweza kuzingatiwa    kuwa muhimu kimaadili. Ile tu kwamba     mtoto mwenye kasoro ni mwanachama wa spishi Homo     sapiens husababisha atendewe tofauti na mbwa au   nguruwe.Uanachama wa spishi pekee, hata hivyo,   haufai kimaadili…. Ikiwa tunaweza kuweka kando    dhana ya kizamani na potovu ya utakatifu   wa maisha yote ya binadamu, tunaweza kuanza kutazama maisha ya binadamu jinsi yalivyo: katika          ubora wa maisha ambao kila mwanadamu anao au anaweza   kufikia” (Singer, 72[ 1]:128-129).

Katika kitabu chake The God Delusion, Richard Dawkins alieleza wazo hilohilo alipoandika: “Ona sasa kwamba ‘pro-life’ haimaanishi kabisa kuunga mkono maisha. Inamaanisha pro-binadamu-maisha. Utoaji wa haki maalum za kipekee kwa seli za spishi Homo sapiens ni vigumu kupatanisha na ukweli wa mageuzi…. Ubinadamu wa seli za kiinitete hauwezi kuipa hadhi yoyote ya kutoendelea kabisa ya maadili” (2006, ukurasa 300).

Katika kitabu chake Created from Animals: The Moral Implications of Darwinism, mwandishi anayejiita Darwin James Rachels alisema kwamba matokeo ya kweli ya kimaadili ya mageuzi yanapoeleweka,maisha ya mwanadamu hayatazingatiwa tena na aina ya hofu ya kishirikina ambayo inatolewa katika mawazo ya jadi, na maisha ya wasio wanadamu hayatakuwa tena suala la kutojali. Hii ina maana kwamba maisha ya binadamu yatapunguzwa thamani kwa njia fulani, huku thamani inayotolewa kwa maisha yasiyo ya binadamu ikiongezwa. Mtazamo uliorekebishwa wa mambo kama vile kujiua na euthanasia, pamoja na maoni yaliyorekebishwa ya jinsi tunapaswa kuwatendea wanyama, yatatokea (1990, ukurasa).

Alibainisha zaidi: “Suala kubwa katika haya yote ni thamani ya maisha ya mwanadamu…. Ugumu ni kwamba Udhanari hutuacha na rasilimali chache za kuunda akaunti ya thamani ya maisha” (ukurasa 197).

Kulingana na mageuzi ya watu wasioamini kwamba hakuna Mungu, ikiwa mtoto wa binadamu anaishi au kufa inapaswa kutegemea kiwango cha mateso, akili au ukosefu wake, ulemavu wa akili, au ulemavu wa kimwili. Ikiwa rasilimali ni ndogo sana hivi kwamba sokwe mwenye akili na mtoto wa binadamu hawawezi kuhifadhiwa hai, basi akili ya mtoto au kizingiti cha mateso inapaswa kulinganishwa na sokwe. Iwapo sokwe ana “akili” zaidi au anaweza kuteseka zaidi, basi ukweli “rahisi” kwamba mtoto ni mwanadamu haupaswi kutoa hadhi yoyote maalum ya maadili. Kwa hiyo, kulingana na njia hiyo ya kufikiri, itakuwa sawa kiadili kumwondoa mtoto wa kibinadamu badala ya sokwe. Rachels aliwasilisha wazo hili kwa uwazi kabisa:

Mtoto mchanga aliye na uharibifu mkubwa wa ubongo,       hata ikiwa anaendelea kuishi kwa miaka mingi, huenda asijifunze kuzungumza kamwe, na nguvu zake za akili      haziwezi kupanda juu ya kiwango cha zamani. Kwa kweli,      uwezo wake wa kisaikolojia unaweza kuwa duni sana kuliko ule wa tumbili wa kawaida wa rhesus. Katika     hali hiyo, ubinafsi wa kimaadili [ambao Rachels ni mtetezi wake—KB] haungeona sababu ya kupendelea maisha yake kuliko ya tumbili (1990, ukurasa wa 189-     190).

Upuuzi wa kufikiri kama huo unaruka mbele ya kila kitu ambacho wanadamu wameelewa kuwa cha maadili. Waliounda Tamko la Uhuru walielewa mahali maalum ambapo wanadamu wanashikilia. Waliandika maneno haya mashuhuri: “Tunashikilia ukweli huu kuwa dhahiri, kwamba watu wote wameumbwa sawa, kwamba wamepewa na Muumba wao haki fulani zisizoweza kutengwa, ambazo miongoni mwa hizo ni uhai, uhuru, na kutafuta furaha.” (1776). Kumbuka kwamba Wabunifu wa Tamko  waliamini kwamba wanadamu  walikuwa na haki fulani ambazo “zilijidhihirisha wenyewe.” Kwa kweli, waundaji waliandika tu wazo hili ambalo lilikuwa limeeleweka na wanadamu kwa milenia.

Ni nini kinachotokea wakati watu mmoja-mmoja, wanaoamini kwamba wanadamu hawapaswi kupewa hadhi yoyote ya pekee ya kiadili, wanapoweka imani yao katika matendo? James Rachels alitoa mwanga wenye kuhuzunisha juu ya swali hilo alipohitimisha:

Baadhi ya wanadamu wenye bahati mbaya—labda kwa   sababu wameathiriwa na ubongo—sio wakala wenye akili    timamu. Je, tuseme nini juu yao? Hitimisho la asili,     kulingana na fundisho tunalozingatia, lingekuwa kwamba    hali yao ni ya wanyama tu. Na labda tunapaswa kuendelea kuhitimisha kwamba wanaweza kutumika kama     wanyama wasio binadamu wanavyotumiwa—labda kama      masomo ya maabara, au kama chakula (1990,ukurasa 186).

Kutokomeza Idadi ya Watu

Forrest Mims III ni Mwenyekiti wa Sehemu ya Sayansi ya Mazingira ya Chuo cha Sayansi cha Texas. Anahariri chapisho linaloitwa The Citizen Scientists. Mnamo Machi 3-5, 2006, Mims alihudhuria mkutano wa 109 wa Chuo cha Sayansi cha Texas, ambao ulifanyika katika Chuo Kikuu cha Lamar huko Beaumont, Texas. Mims walisimulia matukio yaliyotokea wakati wa mkutano huo katika makala yenye kichwa Meeting Doctor Doom (2006). [Isipokuwa imebainishwa vinginevyo, dondoo na mambo ya hakika yafuatayo yanatokana na makala hiyo.]

Katika mkutano huo, Dk. Eric R. Pianka, “mtaalamu wa ikolojia wa Chuo Kikuu cha Texas na mtaalamu wa mijusi ambaye Chuo kilimtaja Mwanasayansi Mashuhuri wa Texas wa 2006,” alitoa hotuba kwa karibu watu 400 waliohudhuria. Kabla ya Pianka kuongea, Mims alibaini kuwa afisa wa Chuo hicho alikuwa akishiriki katika mazungumzo na mpiga picha aliyekuwa akirekodi mkutano huo. Mazungumzo hayo yalisababisha mpiga picha kuelekeza “lenzi ya kamera yake kubwa kwenye dari na kuondoka polepole.” Mims alianza kuandika maelezo kuhusu hotuba hiyo wakati Pianka alipoanza kwa kuwaonya wasikilizaji kwamba watu wengi hawako tayari kusikia anachotaka kuwaambia kusanyiko.

Mims alibaini kuwa moja ya mambo makuu ya Pianka ni kwamba wanadamu hawapaswi kupewa hadhi maalum kati ya wanyama wengine. “Pianka alisisitiza hoja yake kwa kusema, ‘Sisi si bora kuliko bakteria!’” Katika hotuba yake, Pianka alidokeza kwamba Dunia haiwezi kustahimili ongezeko la sasa la watu, na kwamba jambo fulani linapaswa kufanywa “ili kupunguza idadi ya watu. asilimia 10 ya idadi ya sasa.” Pianka alitaja njia kadhaa ambazo hii inaweza kutokea. “Mgombea wake anayependa zaidi kwa kuondoa asilimia 90 ya idadi ya watu ulimwenguni ni Ebola ya hewa (Ebola Reston), kwa sababu ni hatari sana na inaua kwa siku badala ya miaka.” Hotuba iliisha kwa kipindi cha maswali na majibu. Mims alisema: “Mara moja karibu kila mwanasayansi, profesa na mwanafunzi wa chuo kikuu aliyekuwapo alisimama na kumpongeza kwa nguvu mtu ambaye alikuwa ameidhinisha kwa shauku kuangamizwa kwa asilimia 90 ya idadi ya watu. Wengine hata walishangilia.”

Bila shaka, wengi ndani ya jumuiya ya wanamageuzi hawakutaka kujihusisha kwa ukaribu na wazo la kwamba mwanaikolojia wa mageuzi anaonekana kufikiri kwamba mawazo yake ya mageuzi yanahitaji kusababisha uharibifu mkubwa wa wanadamu bilioni tano. Haraka walimshutumu Mims kwa upotoshaji. Mnamo Aprili 6, 2006, Nick Matzke aliandika:

Jumba la mwangwi la wingnut hivi majuzi limeenda wazimu juu ya wazo kwamba Eric Pianka, mwanaikolojia maarufu na anayependwa sana huko UT, anatetea mauaji ya halaiki ya ebola ili kupunguza idadi ya watu duniani. Madai hayo yaliletwa na mwanzilishi aliyechukizwa na Forrest Mims, na kuenea kwa kasi kwenye ulimwengu wa blogu kupitia sehemu kama vile blogu ya Dembski (machapisho matatu!) na Telic Thoughts, na kisha kwenda kwenye Ripoti ya Drudge na kusababisha dhoruba ya vyombo vya habari vya kitaifa kuonekana kwenye karatasi yangu ya ndani kufikia Jumatatu. asubuhi. Nilisikia harufu ya panya tangu mwanzo, na sasa nimethibitishwa kuwa sawa. KXAN News36 huko Austin, TX, imefafanua jambo zima (2006).

Taarifa ya Matzke kwamba habari kutoka kwa News36 ilikanusha “jambo zima” ilikuwa mbali na ukweli. Kwa kweli, katika barua ya Aprili 10, 2006, Profesa Msaidizi Dk. Kenneth R. Summy, Makamu Mwenyekiti wa Sehemu ya Sayansi ya Mazingira ya Chuo cha Sayansi cha Texas, aliandika:

Maoni yangu kwa ujumla kuhusu mada ya Dk. Pianka yalikuwa ujumbe wa ‘siku ya mwisho’ kwamba uhai duniani unakaribia kuisha, na kadiri idadi ya wanadamu inavyoanguka ndivyo inavyokuwa bora zaidi. Natumai alikuwa anatania au alikuwa mbishi aliposema kwamba janga la virusi vya ebola lingekuwa kubwa kwa dunia? [sic] hakuna mtu mwenye akili timamu angeamini hivyo (2006).

Dk. Summy alibainisha zaidi:

Forrest Mims hakupotosha chochote kuhusu uwasilishaji. Nilisikia kauli hizi mimi mwenyewe, na ningekuwa tayari kuweka dau kwamba watazamaji wengi waliohudhuria wasilisho walipata maoni kama nilivyopata. Kwa maoni yangu, ujumbe uliomo katika hotuba kuu uliondoa ule uliokuwa mkutano bora (2006).

Kauli zifuatazo za mwanafunzi “aliyemtetea” Dk. Pianka zinaongeza uthibitisho zaidi kwa rekodi ya Mims: “Dakt. Mazungumzo ya Pianka katika mkutano wa TAS yalikuwa mengi ya matatizo ambayo wanadamu wanasababisha tunapoongezeka kwa kasi duniani kote…. Ni mwanafikra mkali, huyo! Namaanisha, kimsingi anatetea kifo cha wote isipokuwa 10% ya watu wa sasa! Na katika hatari ya kutoa sauti kali kama hiyo, nadhani yuko sahihi” (“Dr. Eric R. Pianka…,” 2006; ona pia “Revisiting…,” 2006).

Zaidi ya hayo, Dk. Pianka binafsi alichapisha tathmini kadhaa za wanafunzi kuhusu mafundisho yake. Mwanafunzi mmoja alisema: “Sina msingi wa ebola [sic], lakini labda marufuku ya kuwa na zaidi ya mtoto mmoja. Ninakubali…watu wengi sana [wana]haribu sayari hii” (“Dondoo kutoka kwa Tathmini za Wanafunzi,” 1999). Mwingine aliandika: “Ingawa ninakubali kwamba baiolojia ya ubadilishaji [sic] ni muhimu sana kwa ulimwengu, sifikiri kwamba kuhubiri kwamba 90% ya idadi ya watu wanapaswa kufa kwa ebola [sic] ndiyo njia bora zaidi ya kuhimiza ufahamu wa uhifadhi. ” (“Dondoo kutoka kwa Tathmini za Wanafunzi”).

Ukweli ni kwamba, dhana za mageuzi za Dk. Pianka kuhusu ikolojia zinamsukuma kukata kauli kwamba wanadamu si bora kuliko bakteria na kwamba idadi ya wanadamu inahitaji kupunguzwa sana. Kama vile wengi wa wanamageuzi wenzake wangependa kujitenga na fikra kali kama hizo, hawawezi kufanya hivyo kimantiki. Mageuzi ya wasioamini kwamba kuna Mungu yanadokeza kwamba wanadamu si bora kuliko bakteria. Wanaweza kuwa na uwezo zaidi wa kuteseka, wanaweza kuwa na akili tata zaidi na miundo ya mwili, lakini mwishowe, kiumbe hai kimoja ni cha thamani sawa na kingine. Ikiwa una haki ya kimaadili ya kuharibu mamilioni ya bakteria kwa sababu wanazuia “maendeleo” ya ubinadamu, unayo haki sawa ya kuharibu mabilioni ya wanadamu kwa sababu wanasababisha matatizo ya kiikolojia kwa viumbe vingine, vyenye thamani sawa, kwenye sayari.

Utoaji mimba

Kamusi ya Merriam-Webster inafafanua uavyaji mimba kama: “kutolewa kwa mimba baada ya, kuandamana na, kusababisha, au kufuatiwa kwa karibu  na kifo cha kiinitete au fetasi” (“Kutoa mimba,” n.d., kuongezwa). Nchini Marekani, kitendo hiki cha mauaji kimekuwa halali tangu Januari 22, 1973, na kimesababisha vifo vya zaidi ya watu milioni 48 wasio na hatia katika nchi hii pekee. Ikiwa utoaji-mimba uliofanywa huko Uropa na Asia wakati huohuo ungeongezwa kwenye takwimu hii, idadi ya vifo ingefikia mamia ya mamilioni kwa urahisi. Je, ni ukosefu wa adili kuwakatisha maisha watoto wa kibinadamu ambao hawajazaliwa?

Kulingana na jumuiya ya wanamageuzi wasioamini kwamba kuna Mungu, kutoa mimba si zoea lisilo la kiadili. Kwa kweli, mara nyingi huonwa kuwa jambo la kiadili na sawa. Njia moja ya kusababu inayotumiwa kuhalalisha zoea hilo ni wazo la kwamba wanadamu hawapaswi kutendewa tofauti na wanyama, kwa kuwa wanadamu si chochote zaidi ya wanyama wenyewe. Ukweli kwamba kiinitete ni “binadamu” sio sababu ya kuipa hadhi maalum. Dawkins aliandika: “Kiini-tete cha mapema kina hisia, na vilevile mfano wa kiluwiluwi…. Shule moja ya mawazo inajali ikiwa viinitete vinaweza kuteseka. Mwingine anajali kama wao ni binadamu…. Wanaadili wa kilimwengu wana uwezekano mkubwa wa kuuliza, ‘Usijali ikiwa ni binadamu (hilo linamaanisha nini kwa kundi ndogo la seli?); katika umri gani kiinitete kinachokua, cha aina yoyote kinaweza kuteseka?’” (2006, ukurasa 297-298, italiki na vipengee vya mabano katika asili.). Dawkins anajitambulisha kama “mwenye maadili ya kilimwengu” ambaye hatachangia katika mlingano wa kimaadili wazo la “ubinadamu.” Yeye na “watu wengine wenye maadili ya kilimwengu” wangeamua jinsi gani ikiwa kiini-tete cha mwanadamu kiishi? Alibainisha:

Mtaalamu wa matokeo au mtaalamu anaweza kushughulikia swali la uavyaji mimba kwa njia tofauti kabisa, kwa kujaribu kupima mateso.Je, kiinitete kinateseka? (Labda si kama itatolewa kabla ya kuwa na mfumo wa neva; na hata ikiwa imezeeka vya kutosha kuwa na mfumo wa neva bila shaka inateseka kidogo kuliko, tuseme, ng’ombe aliyekomaa kwenye kichinjio.) (2006, ukurasa 293).

Mwanaadili wa kisasa asiyeamini Mungu “hulemea mateso.” Ikiwa kiinitete cha mwanadamu bado hakijafikia hatua ambayo mfumo wa neva hukua, basi hauna thamani kidogo kuliko mnyama ambaye ana mfumo wa neva. Na hata ikiwa ina mfumo wa neva, labda haisumbui kama ng’ombe kwenye kichinjio. Hivyo, itakuwa ni jambo la kiadili kuacha kuua ng’ombe kwenye machinjio kuliko kuwaruhusu wanadamu kuwatoa mimba watoto wao. Kama vile mwandikaji asiyeamini kuwa kuna Mungu, Sam Harris alivyosema: “Ikiwa unajali kuhusu kuteseka katika ulimwengu huu, kuua nzi kunapaswa kukuletea matatizo makubwa zaidi ya kiadili kuliko kuua blastocyst ya binadamu [kiini-tete cha siku tatu]” (2006,ukurasa 30). Alisema zaidi: “Ikiwa una wasiwasi kuhusu kuteseka kwa wanadamu, utoaji mimba unapaswa kuwa wa chini sana katika orodha yako ya mambo yanayokusumbua” (ukurasa 37).

Kufilisika kwa maadili kwa fikra kama hizo ni dhahiri kikatili. Tangu lini kiasi cha mateso kikawa kigezo cha kufanya maamuzi ya kimaadili ya maisha na kifo cha mwanadamu? Bado hivyo ndivyo Dawkins na wanamaadili wenzake wasioamini Mungu wanabishana. Aliandika hivi: “Bila shaka, inaweza kusemwa kwamba wanadamu wana uwezo zaidi wa kuteseka, kwa mfano, kuliko viumbe vingine. Hii inaweza kuwa kweli, na tunaweza kuwapa wanadamu hadhi maalum kwa mujibu wa hilo” (2006, ukurasa 301). Kulingana na Dawkins, itakuwa inaruhusiwa kimantiki kuua mtu yeyote mradi tu hatateseka, au wengine (kama wazazi au ndugu) hawatateseka kwa sababu ya vifo vyao. Tuseme, basi, jamii inaamua kwamba yatima wenye umri wa miaka mitano wasio na ndugu ni wa chini sana na wanahitaji kuondolewa. Kwa kupatana na maadili ya Dawkins, ikiwa polisi wanajificha nyuma ya watoto na kutoa risasi yenye kuua mara moja kwenye akili zao ili wasihisi maumivu yoyote, basi vitendo hivyo vinaweza kuwa na manufaa kiadili sawa na kuua ng’ombe wakubwa kwenye kichinjio. Dawkins na wanafikra wenzake wasioamini Mungu hawana sababu zozote za kudai kwamba kuua watoto wa miaka mitano kwa mtindo huu ni “kosa.”

Peter Singer anakubali ukweli wa maana hii ya kimantiki ya mageuzi ya kutomuamini Mungu. Katika sura yake yenye kichwa: “Kuhalalisha Mauaji ya Mtoto,” Singer alihitimisha kwamba watoto wachanga wanaweza “kubadilishwa.” Mwimbaji anamaanisha nini kwa “kubadilishwa”? Anasema kwamba ikiwa mama ameamua kuwa na watoto wawili, na mtoto wa pili kuzaliwa na hemophilia, basi mtoto huyo anaweza kutupwa na nafasi yake kuchukuliwa na mtoto mwingine bila kukiuka kanuni za maadili. Alieleza hivi: “Kwa hiyo, ikiwa kuua mtoto mchanga mwenye hemophilia hakutakuwa na matokeo mabaya kwa wengine, kulingana na maoni ya jumla, itakuwa sawa kumuua. Mtazamo wa jumla unachukulia watoto wachanga kama wanaoweza kubadilishwa” (2000, ukurasa 190).

Aliendelea kusema kuwa wengi katika jamii wangeshangaa katika kumuua mtoto mchanga mwenye ulemavu kama vile hemophilia, lakini bila sababu nzuri. Alisema kuwa vile hufanyika mara kwa mara kabla ya kuzaliwa, wakati mama anapotosha mimba ya mtoto inutero baada ya uchunguzi wa ujauzito unaonyesha ugonjwa. Alisema:

Kifo kinapotokea kabla ya kuzaliwa, kubadilishwa   hakupingani na imani zinazokubalika kwa ujumla. Kwamba fetusi inajulikana kuwa mlemavu inakubaliwa na wengi     kama msingi wa utoaji mimba. Hata hivyo katika    kujadili uavyaji mimba, tunasema kwamba kuzaliwa   hakuonyeshi mgawanyiko wa kimaadili. Siwezi kuona   jinsi mtu anaweza kutetea maoni kwamba fetusi zinaweza   “kubadilishwa” kabla ya kuzaliwa, lakini watoto    wachanga wanaozaliwa hawawezi (2000,ukurasa 191).

Mwimbaji pia alipendekeza kwamba wazazi wanapaswa kupewa muda fulani baada ya mtoto kuzaliwa ili kuamua kama wangependa kumuua mtoto au la. Aliandika hivi: “Ikiwa watoto wachanga waliozaliwa walemavu hawakuonwa kuwa na haki ya kuishi hadi, tuseme, juma moja au mwezi mmoja baada ya kuzaliwa ingewaruhusu wazazi, kwa kushauriana na madaktari wao, kuchagua kwa msingi wa ujuzi mwingi zaidi kuhusu ugonjwa huo. hali ya mtoto mchanga kuliko inavyowezekana kabla ya kuzaliwa” (2000, ukurasa 193). Mtu lazima ajiulize kwanini Mwimbaji angesimama kwa wiki moja au mwezi mmoja. Kwa nini tusiseme tu kwamba ni sawa kiadili kwa wazazi kuua watoto wao wachanga katika mwaka mmoja au miaka mitano? Mwimbaji alimalizia sura yake kuhusu mauaji ya watoto wachanga kwa maneno haya: “Hata hivyo, jambo kuu liko wazi: kuua mtoto mlemavu si sawa na kumuua mtu. Mara nyingi sana sio makosa hata kidogo” (ukurasa 193). Wakati matokeo ya kimantiki ya mageuzi ya kutoamini Mungu yanapoelezwa kwa uwazi sana na wafuasi wake, matazamio ni makubwa sana.

Wanyama Wanaua Watoto Wao

Njia nyingine ya kusababu inayotumiwa kuhalalisha utoaji-mimba (na mazoea mengine mbalimbali ya uasherati) ni wazo la kwamba kwa kuwa wanadamu ni wanyama, ni sawa kwao kujiendesha kama wanyama. Charles Darwin mwenyewe alipendekeza katika sura ya The Descent of Man: “Lengo langu katika sura hii ni kuonyesha kwamba hakuna tofauti ya kimsingi kati ya mwanadamu na mamalia wa juu katika uwezo wao wa kiakili” (1871, ukurasa 446). Kwa hivyo, inapendekezwa kwamba ikiwa tunaweza kupata mfano wa wanyama wanaohusika katika shughuli, hiyo inaweza kutoa uhalali wa kutosha wa maadili unaohitajika kwa wanadamu kufanya hivyo. Akitumia wazo hilo kuhusu utoaji-mimba, Barbara Burke aliandika hivi: “Miongoni mwa wanyama fulani, kuua watoto wachanga inaonekana kuwa jambo la asili. Je, inaweza kuwa asili kwa wanadamu pia, tabia tuliyorithi kutoka kwa mababu zetu wa kale? Charles Darwin alibainisha katika The Descent of Man kwamba mauaji ya watoto wachanga yamekuwa ‘pengine uchunguzi muhimu zaidi wa ongezeko la idadi ya watu katika historia nyingi za binadamu’” (1974, 185:653).

Ona kwamba Burke anatambua ukweli kwamba wanadamu huua watoto wao, na kuhalalisha kitendo hicho kwa kurejelea shughuli za “mfano” katika ulimwengu wa wanyama. Labda, yeye asababu, wanadamu wanaua watoto wao wachanga au watoto ambao hawajazaliwa kwa sababu walirithi zoea la kuua kutoka kwa babu zao wanyama. Kwa kusababu kwa mtindo huu, anajaribu, sio tu kupendekeza kwamba kuua watoto wachanga sio upande wa maadili, lakini kwamba inaweza kuwa sawa kimaadili ikiwa mazoezi yatatumika kuangalia ukuaji wa idadi ya watu. Kuhusiana na hili, James Rachels aliandika:

Hatimaye, ikiwa mtu hata hivyo anajaribiwa kuamini kwamba wanadamu ni wa kipekee kisaikolojia, ni muhimu kukumbuka kwamba biashara nzima ya saikolojia ya majaribio, kama inavyofanyika leo, inadhani vinginevyo.Tabia ya wanyama inasomwa mara kwa mara kwa jicho la kupata habari ambayo inaweza kutumika kwa wanadamu.Wanasaikolojia wanaotaka kuchunguza tabia ya uzazi, kwa mfano…wanaweza kuchunguza tabia ya mama na watoto wachanga wa nyani, wakidhani kwamba chochote ambacho ni kweli kwao kitakuwa kweli kwa wanadamu—kwa sababu, hata hivyo, wanafanana sana na sisi (1990,ukurasa1 66).

Ili kukabiliana na mawazo hayo, mambo kadhaa yanapaswa kuzingatiwa. Binadamu si wanyama. Hakuna ushahidi ulioandikwa unaothibitisha wazo potofu kwamba wanadamu walitokana na viumbe vidogo (ona Harrub na Thompson, 2002). Kwa hakika, ushahidi wote unaoonekana huthibitisha kwamba wanadamu wanadumisha hadhi ya kipekee kabisa kuhusiana na vipengele vyao vya kiakili, kihisia, na kiakili (ona “Katika Picha…,” 2001; Lyons na Thompson, 2002). Kuhalalisha tabia ya mwanadamu kulingana na tabia inayozingatiwa katika ulimwengu wa wanyama huonyesha ujinga wa kutisha wa kila kitu ambacho wanadamu wanaelewa juu ya maadili. Asilimia kumi ya lishe ya joka la Komodo mara nyingi huwa na dragons wake wachanga wa Komodo. Je, kuna mtu yeyote ambaye angefadhaishwa sana na kupendekeza kwamba, kwa sababu tunaona ulaji wa watoto wachanga katika mazimwi wa Komodo, itakuwa kawaida kwa wanadamu kula watoto wao pia? Inaonekana hivyo. James Rachels aliandika: “Wazo zima la kutumia wanyama kama vielelezo vya kisaikolojia kwa wanadamu ni matokeo ya imani ya Darwin.Kabla ya Darwin, hakuna mtu ambaye angeweza kuchukua kwa uzito wazo kwamba tunaweza kujifunza jambo fulani kuhusu akili ya mwanadamu kwa kuchunguza wanyama tu” (1990, ukurasa 221).

Ikiwa tabia zote za kibinadamu zinaweza kuhesabiwa haki  juu ya wazo kwamba inaiga tabia ya wanyama, basi kwa nini isifute sheria zote, kuruhusu wanadamu wenye nguvu zaidi kuua wale walio dhaifu zaidi, kuruhusu mama kula watoto wao, kuruhusu wanaume kuua wapinzani wa ngono, kuruhusu wanawake kuua na kula wapenzi wao baada ya kujamiiana. , na kuibua tu hali hiyo ya kusikitisha kwa “asili”? Matokeo ya kimantiki ya uhalalishaji huo wa kifalsafa ni dhahiri vile vile ni ujinga. Ujanja wa kuhalalisha uavyaji mimba (na uasherati mwingine wenye kulaumika kwa usawa) kwa kupendekeza kwamba ni “asili” ni kidogo zaidi ya jaribio la kutupilia mbali vizuizi vyote vya maadili na kuidhalilisha jamii hadi kufikia hatua ya kufanya ngono na wanyama. Hata hivyo hayo ndiyo matokeo ya kimantiki ya kutokana Mungu.

Kifo kwa Jina la Kutomwamini Mungu

Sio wote wasioamini kuwa Mungu ni watu wasio na maadili. Kwa kweli, wengi wao wangeonwa kuwa watu wenye maadili mema ambao hawaibi, hawaui, hawatesi watoto wao, au hawavunji sheria. Jambo linalopaswa kufanywa si kwamba wanafikra wote wasioamini Mungu wanaishi kulingana na matokeo ya kimantiki ya imani zao. Jambo ni kwamba falsafa ya atheism kimantiki inaashiria kwamba uasherati unakubalika au haupo kabisa. Ni kweli kwamba watu wengi wasioamini kuwa Mungu hawaweki matokeo ya imani yao katika matendo, lakini ni kweli pia kwamba wengine wanafanya hivyo, na kwamba matendo yao hayawezi kufafanuliwa kuwa kitu kingine chochote isipokuwa jinsi yalivyo—matokeo ya kimantiki ya fikra ya kukana Mungu, ya mageuzi. .

Bila shaka, watu wasioamini kwamba kuna Mungu “wenye kuheshimika” hukana kwamba watu hufanya uhalifu mbaya sana wa kiadili kwa kuchochewa na imani ya kuwa hakuna Mungu. Kama vile Dawkins amesema: “Wasioamini kuwa kuna Mungu wanaweza kufanya mambo maovu lakini hawafanyi mambo maovu kwa jina la kutokana Mungu” (Dawkins, 2006, p. 278, emp. added). Madai yake ni ya uwongo. Mara nyingi watu hufanya mambo maovu kwa jina la kutokuamini Mungu. Watu hawa wanaelewa kutokuamini kwao kwa mageuzi kuwa sababu kuu inayochangia matendo yao maovu, na uzito kamili wa hitimisho la kimantiki la atheism huhalalisha tabia zao.

Columbine

Aprili 20, 1999 itaangukia katika historia ya Marekani kama tarehe ya mojawapo ya vitendo vya uhalifu viovu na vya mauaji katika nyakati za kisasa. Wavulana wawili, Eric Harris na Dylan Klebold, baada ya miezi mingi ya kupanga mambo mengi, waliwafyatulia risasi wanafunzi wenzao, na kuwaua wenzao 12 na mwalimu mmoja, na kuwajeruhi wengine 23, na kisha kujiua. Ushahidi uliowekwa kwenye Wavuti na katika hati zilizoandikwa ulionyesha kuwa vijana hao wawili walikuwa wamepanga mipango ya kina ya kuua mamia ya wanafunzi kwa vilipuzi vya kujitengenezea nyumbani, lakini mipango yao mingi ya macabre ilienda kombo.

Mamia ya wachunguzi wa polisi, waelimishaji, viongozi wa kisiasa, na wataalamu wengine walichunguza sababu zilizofanya Harris na Klebold kunyakua kama walivyofanya. Kipengele kimoja cha kufungua macho cha utafiti kimekuwa uhusiano wa wazi kabisa kati ya wazo la mageuzi la uteuzi wa asili na hamu ya Harris kuua wanadamu wenzake. Siku ya upigaji risasi, Harris alivaa fulana nyeupe yenye maandishi “Uteuzi wa Asili” (“Columbine,” 2008). Hii haikutokea kwa bahati mbaya, lakini iliundwa ili kutoa taarifa. Kulingana na Ripoti ya Ofisi ya Sheriff ya Kaunti ya Jefferson, katika hati iliyopatikana katika chumba chake, Harris aliandika: “Ningependa kuwaona nyote mkifa. Naipenda! wakati fulani mnamo Aprili mimi na V tutalipiza kisasi na tutaongeza uteuzi asilia kwa hatua chache” (kama ilivyonukuliwa katika “Columbine,” 2008). Shajara yake pia ilisema: “Nitakufa haraka kuliko kusaliti mawazo yangu mwenyewe. lakini [sic] kabla sijaondoka mahali hapa patupu, nitamuua yeyote ninayemwona hafai kwa chochote, hasa maisha” (kama ilivyonukuliwa katika “Columbine,” 2008). Katika makala yake yenye kichwa “Kill Mankind. Hakuna Mtu Anayepaswa Kuokoka,” Dave Cullen aliripoti kwa kina juu ya uchunguzi unaozunguka mauaji ya Columbine. Aliandika:

“Wanafikiria jamii ya wanadamu chini yao,” mchunguzi mmoja alisema. Harris “huzungumza mengi kuhusu uteuzi wa asili na aina hiyo hupelekea kuvutiwa kwake na Hitler na Unazi na ‘suluhisho lao la mwisho’kwamba sisi, jamii ya binadamu tumeingilia au kuvuruga uteuzi wa asili kwa kuvumbua chanjo na mambo kama hayo. Katika moja ya maandishi yake, anazungumza kuhusu hilo: ‘Ingekuwa vyema kama kusingekuwa na chanjo, kwa sababu watu ambao walipaswa kufa wangekufa, na tusingekuwa tukiendeleza aina hii ya mambo’” (1999).

Imani za mageuzi za wauaji wa Columbine haziwezi kutenganishwa na mauaji yao ya kikatili.

Mauaji ya Finland

Mfano mwingine wa aina hii ya uhusiano kati ya atheism na tabia mbaya inatoka Finland. Mwanamume mwenye umri wa miaka 18 anayeitwa Pekka Eric Auvinen aliingia shuleni kwake na kuwapiga risasi na kuwaua wanafunzi wenzake saba pamoja na mwalimu mkuu. Kisha akajigeuza bunduki na kujiua. Mauaji hayo ya kutisha yanapotokea, kwa kawaida tunauliza, “Kwa nini?” Ni nini kingemsukuma kijana kama Auvinen kufanya ukatili huo wa kutisha? Katika kesi ya Auvinen, jibu ni wazi.

Auvinen alielezea falsafa iliyompelekea kufanya mauaji haya ya kutisha. Kwenye chapisho la ubao wa tovuti kabla ya mauaji hayo, anaeleza alijiweka wazi kuwa “aliyejitolea kuwa “mjinga, mwanadamu anayepinga ubinadamu, mfuasi wa kijamii wa Darwinist, mtu mwenye mawazo halisi na asiyeamini kuwa kuna Mungu” (“Teen Dead…,” 2007). Aliendelea kusema: “Mimi, kama mteuzi asili, nitaondoa wale wote ninaowaona hawafai, fedheha ya jamii ya binadamu na kushindwa kwa uteuzi wa asili” (2007). Hapo unayo. Sababu iliyomfanya kuwaua watu wanane wasio na hatia ni kwa sababu alikuwa mwanamageuzi asiyeamini kwamba kuna Mungu ambaye alidharau uhai wa binadamu na kuamini kwamba alikuwa na haki ya kuangamiza kiumbe chochote kilicho hai ambaye aliona kuwa hafai kuliko yeye mwenyewe.

Kadiri wanamageuzi wanavyosisitiza kujitenga na maonyesho hayo yenye kuchukiza ya ukosefu wa adili, matokeo ya kimantiki ya kutomcha Mungu kwao yanawafungamanisha bila kupingwa na matendo ya Auvinen. Kitu pekee kinachomtenganisha Auvinen na wasioamini kuwa kuna Mungu ni kwamba aliigiza matokeo ya kimantiki ya imani yake ya kutokana Mungu. Ni wakati muafaka sasa uasherati wa kutokana Mungu kutambuliwa, kukataliwa, na kufichuliwa kwa ajili ya matunda yenye kulaumika inayozaa.

Jeffrey Dahmer

Jeffrey Dahmer alikuwa mmoja wa wauaji wa mfululizo maarufu zaidi katika historia ya kisasa. Aliwauwa wanaume na wavulana 17, akawakatakata, akahifadhi sehemu za mwili wa binadamu katika nyumba yake, akafanya ulawiti wa jinsia moja na kuwalaza wahasiriwa wake (Dahmer, 1994, ukurasa 10). Alipatikana na hatia ya makosa 15 ya mauaji na kuhukumiwa kutumikia kifungo cha zaidi ya miaka 900 jela. Wakati wa kufungwa kwake, aliuawa na mfungwa mwingine.

Mtu anapofanya uhalifu huo wa kikatili na wa kupotosha dhidi ya wanadamu wenzake, maswali ya asili yanayotokea akilini mwa wale wanaosikia habari hizo hutia ndani: Kwa nini mtu afanye uhalifu huo mbaya sana? Ni nini kingemfanya mtu awe muuaji wa namna hiyo? Katika kesi ya Jeffrey Dahmer, aliupa ulimwengu jibu.

Mnamo 1994, Stone Phillips aliwahoji Jeffrey Dahmer na babake Lionel Dahmer kwa Dateline ya NBC. Katika mahojiano hayo, Stone Phillips alimuuliza Jeffrey Dahmer maswali kadhaa kuhusu sababu zinazowezekana za tabia ya Dahmer. Katika sehemu moja ya mahojiano, Jeffrey alieleza kwamba alichukua jukumu kamili na la kibinafsi kwa matendo yake, na uhalifu wake haungeweza kulaumiwa kwa wazazi wake, shule, au hali nyingine za nje. Kufuatia maneno hayo, Jeffrey alisema: “Kuna wakati ambapo mtu anapaswa kuwajibika kwa yale anayofanya.” Baba yake, Lionel, kisha akamuuliza: “Acha niulize. Ni lini ulihisi kwamba kila mtu anawajibika kwa matendo yake?” Jeffrey alijibu:

Naam, asante kwa kutuma nyenzo hiyo ya sayansi ya uumbaji. Kwa sababu sikuzote niliamini uwongo kwamba mageuzi ni ukweli, nadharia ya mageuzi ni ukweli. Kwamba sisi sote tulitoka kwenye ute, na tulipokufa, unajua, ndivyo ilivyokuwa. Hakukuwa na kitu.Kwa hivyo nadharia nzima inapunguza maisha…. Na tangu wakati huo nimekuja kuamini kwamba Bwana Yesu Kristo ndiye Muumba wa kweli wa Dunia. Haikutokea tu (Phillips, 1994).

Lionel Dahmer kisha akaanza kujadili kipindi cha wakati wa malezi ya Jeffrey ambacho alifikiri kiliathiri zaidi tabia ya mauaji ya Jeffrey. Lionel alisema: “Wakati huo nilikuwa nimejitenga na kuamini kuwa kuna Mtu Mkuu Zaidi. Na sikuwahi, kama matokeo, kupitisha hisia kwamba sote tunawajibika. Mwishowe, Yeye anatumiliki. Na dhana hiyo ya msingi ni ya msingi sana kwetu sote.”

Stone Phillips akamwuliza Lionel hivi: “Unahisi kwamba kutokuwepo, angalau kwa muda fulani, kwa imani na imani yenye nguvu ya kidini huenda kumekuzuia kusitawisha baadhi ya mambo hayo kwa Jeff?” Lionel akajibu: “Hiyo ni kweli.” Phillips kisha akamgeukia Jeffrey na kumuuliza: “Je, ndivyo unavyohisi?” Jeffrey alijibu swali la Phillips: “Ndio, nadhani hiyo ilikuwa na sehemu kubwa ya kufanya nayo. Ikiwa mtu hafikirii kwamba kuna Mungu wa kuwajibika, basi kuna umuhimu gani wa kujaribu kurekebisha tabia yako ili kuiweka ndani ya safu zinazokubalika? Hivyo ndivyo nilivyofikiria, hata hivyo” (Phillips, 1994).

Kwa nini, basi, Dahmer alihusisha uhalifu wake wa kutisha na wa kutisha? Alisema tu kwamba aliamini kwamba mageuzi ni kweli, kwamba wanadamu walitokana na ute wa zamani, na kwamba hakuna uwajibikaji wa kibinafsi unaopatikana katika nadharia hiyo. Dahmer alielewa maana ya kimantiki ya mageuzi ya kutokana Mungu kikamilifu. Tabia ya Dahmer inashangaza jamii kwa sababu alikuwa na akili na kuendesha kuweka athari za kinadharia katika vitendo katika maisha halisi. Alipofanya hivyo, jamii ilikasirishwa na tabia yake. Lakini hasira kama hiyo inahesabiwa haki tu katika muktadha wa Mungu Ambaye watu wote wanawajibika kwake. Bila uwajibikaji kama huo, Dahmer alikuwa sahihi kuhitimisha: “Ni nini maana ya kujaribu kurekebisha tabia yako ili kuiweka ndani ya safu zinazokubalika?” Dahmer bado ni mfano mwingine wa mtu ambaye alifanya uhalifu mbaya sana kwa jina la atheism.

[itaendelea]

MAREJEO

“Abortion” (2008), Merriam-Webster Dictionary, [On-line], URL: http://www.merriam-webster.com/dictionary/abortion.

Burke, Barbara (1974), “Mauaji ya Watoto,” Sayansi, 185:653.

“Columbine” (2008), [On-line], URL: http://home.arcor.de/hbredel/Buch/Co lumbine-English/ columbine-english.html.

Cullen, Dave (1999), “Ua Wanadamu. Hakuna Mtu Anayepaswa Kuokoka,” Salon.com, [On-line], URL: http://www.salon.com/news/feature/1999/09/23/journal/print.html.

Dahmer, Lionel (1994), Hadithi ya Baba (New York: William Morrow).

Darwin, Charles (1871), The Descent of Man (New York: Maktaba ya Kisasa, chapisha upya).

Darwin, Charles (1958), The Autobiography of Charles Darwin, ed. Nora Barlow, (New York: W.W. Norton).

Dawkins, Richard (2006), The God Delusion (New York: Houghton Mifflin).

Tamko la Uhuru (1776), Kumbukumbu za Kitaifa, [On-line], URL: http://www.archives.gov/national_archives_experience/charters/ declaration.html.

“Dk. Eric R. Pianka: Chuo Kikuu cha Texas huko Austin” (2006), [On-line], URL: http://www.geocities.com/tetrahedronomega/brenmccnnll.blogspot. com-2006-03-dr.html.

“Dondoo kutoka kwa Tathmini za Wanafunzi” (1999), [On-line], URL: http://www.zo.utexas.edu/courses/bio357/357evaluations.html.

Harris, Sam (2006), Barua kwa Taifa la Kikristo (New York: Alfred A. Knopf).

Harrub, Brad na Bert Thompson (2002), “Waumbaji Wanapigania Nyuma! Maoni ya Habari na Ripoti ya Dunia ya Marekani,” Reason & Revelation, 22[9]:65-71, September, [On-line], URL: https://www.apologeticspress.org/articles/2094.

“Katika Sura na Mfano wa Mungu” (2001), [Mtandaoni]: URL: https://apologeticspress.org/pdfs/courses_pdf/hsc0203.pdf.

Lyons, Eric na Bert Thompson (2002), “Katika Sura na Mfano wa Mungu: Sehemu ya 1,” Sababu na Ufunuo, 22[3]:17-23, [On-line]: URL: https://www. apologeticspress.org/articles/123.

Matzke, Nick (2006), “Forrest Mims: ‘Crazy Kook,’ anasema Pianka,” [On-line], URL: http://www.pandasthumb.org/archives/2006/04/forrest_mims_cr.html.

Mims, Forrest (2006), “Kushughulikia Adhabu ya Daktari,” Mwanasayansi Mwananchi, [On-line], URL: http://www.sas.org/tcs/weeklyIssues_2006/2006-04-07/feature1p/ index. html.

Phillips, Stone (1994), Mahojiano na Jeffrey na Lionel Dahmer, [Mkondoni], URL: http://www.youtube.com/watch?v=IjW7bezdddE.

Provine, William (1998), “Evolution: Free Will and Adhabu na Maana Maishani,” [On-line], URL: http://eeb.bio.utk.edu/darwin/DarwinDayProvineAddress.htm.

Rachels, James (1990), Imeundwa kutoka kwa Wanyama: Athari za Maadili ya Darwinism (New York: Oxford University Press).

“Kupitia upya Flap ya Pianka/Ebola” (2006), [On-line], URL: http://tim.2wgroup.com/blog/archives/001280.html.

Mwimbaji, Peter (1983), “Utakatifu wa Maisha au Ubora wa Maisha,” Pediatrics, 72[1]:128-129.

Mwimbaji, Peter (2000), Maandishi kuhusu Maisha ya Kimaadili (New York: Harper Collins).

Summy, Kenneth R. (2006), “Barua Iliyotumwa kwa Rais na Bodi ya Wakurugenzi ya Chuo cha Sayansi cha Texas,” [On-line], URL: http://www.geocities.com/tetrahedronomega/kenneth-summy- barua.html.

“Vijana Waliokufa Waliofyatua Moto kwa Wanafunzi Wenzao wa Kifini, Polisi Wanasema” (2007), CNN, [On-line], URL: http://www.cnn.com/2007/WORLD/europe/11/07/school.shooting / index.html.

Ilichapishwa Juni 30, 2008

UZALISHAJI NA KANUSHO: Tuna furaha kutoa ruhusa ili makala haya yanakilishwe kwa sehemu au kwa ukamilifu, mradi tu masharti yetu yatazingatiwa.

Masharti ya Uzazi→

---

Published November 7, 2024